IV CSKP 41/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę wynikającego z umowy poręczenia i weksla in blanco. Sąd Apelacyjny uchylił nakaz zapłaty i oddalił powództwo, uznając, że poręczenie wygasło z upływem terminu określonego w umowie (7 maja 2016 r.), ponieważ powód spełnił świadczenie na rzecz banku dopiero 14 lipca 2016 r. Sąd Apelacyjny uznał, że bank nie podjął czynności przerywających bieg terminu zawitego przed jego upływem. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powoda, uznał tę wykładnię za błędną. Sąd Najwyższy podkreślił, że kluczowa jest wykładnia umowy zgodnie z art. 65 k.c., uwzględniająca zamiar stron i cel umowy. W tym przypadku, umowa generalna o współpracy przewidywała, że bank ma obowiązek złożyć żądanie zapłaty do 7 maja 2016 r., a doręczenie takiego żądania skutkowało obowiązkiem zapłaty w terminie 14 dni roboczych. Bank doręczył żądanie zapłaty powodowi 4 maja 2016 r., co nastąpiło przed upływem terminu poręczenia. Tym samym, bank dochował wymaganego aktu staranności, a poręczenie nie wygasło. Sąd Najwyższy uznał również, że uznanie długu przez spółkę A. w spisie wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym oraz przez pozwanego M. R. w toku negocjacji ugodowych stanowiło uznanie niewłaściwe długu, co miało znaczenie dla przerwania biegu przedawnienia i potwierdzenia istnienia wierzytelności. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uznał, że weksel został wypełniony zgodnie z porozumieniem, a powodowi przysługiwało roszczenie wobec pozwanych. Z tych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja terminów zawitych w umowach poręczenia, skutki uznania długu w postępowaniu restrukturyzacyjnym i w toku negocjacji, wykładnia umów zgodnie z art. 65 k.c.
Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i umownych.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowne ograniczenie terminu obowiązywania poręczenia do określonej daty skutkuje wygaśnięciem zobowiązania poręczyciela, jeśli wierzyciel dochodzi roszczenia po tym terminie, mimo że wezwanie do zapłaty nastąpiło przed jego upływem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli wierzyciel podjął czynność (np. wezwanie do zapłaty) przed upływem terminu, a umowa przewiduje taki mechanizm, poręczenie nie wygasa automatycznie po upływie terminu, jeśli dalsze czynności (np. wypełnienie weksla) są uzasadnione.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że wykładnia Sądu Apelacyjnego była błędna. Kluczowa jest wykładnia umowy zgodnie z art. 65 k.c. Umowa przewidywała obowiązek banku złożenia żądania zapłaty do określonej daty, a doręczenie tego żądania przed terminem skutkowało obowiązkiem zapłaty w terminie 14 dni roboczych, co oznacza, że poręczenie nie wygasło. Sąd Apelacyjny pominął tę interpretację.
Czy złożenie przez dłużnika oświadczenia o uznaniu wierzytelności w spisie wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym, mimo kwestionowania długu w innym postępowaniu, stanowi uznanie niewłaściwe długu przerywające bieg przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, złożenie takiego oświadczenia, jeśli jest skierowane do wierzyciela i do niego dotarło, stanowi uznanie niewłaściwe długu, nawet jeśli dłużnik później kwestionuje dług w innym postępowaniu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że uznanie niewłaściwe może nastąpić przez każde zachowanie dłużnika świadczące o świadomości istnienia roszczenia. Oświadczenie w spisie wierzytelności w postępowaniu restrukturyzacyjnym, uznające wierzytelność, jest takim zachowaniem, nawet jeśli dłużnik kwestionuje dług w innym miejscu.
Czy negocjacje dłużnika dotyczące rozłożenia długu na raty stanowią uznanie niewłaściwe długu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, negocjacje dotyczące sposobu spłaty zobowiązania, w tym propozycje rozłożenia długu na raty, są typowym przykładem uznania niewłaściwego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy potwierdził, że zachowanie dłużnika negocjującego spłatę, w tym proponującego raty, jest uznaniem niewłaściwym. Skutków takiego uznania nie unieważnia późniejsze zakwestionowanie roszczenia w procesie.
Czy wypełnienie weksla in blanco niezgodnie z porozumieniem wekslowym skutkuje powstaniem zobowiązania wekslowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli weksel in blanco zostanie wypełniony niezgodnie z porozumieniem, zobowiązanie osoby, która wystawiła lub poręczyła weksel, nie powstanie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że skoro poręczenie nie wygasło, a powód spełnił świadczenie na rzecz banku, to wierzytelność zabezpieczona wekslem istniała. W związku z tym, brak było podstaw do przyjęcia, że weksel został wypełniony niezgodnie z porozumieniem wekslowym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (…) Fundusz "P." Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w D. | spółka | powód |
| A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. | spółka | pozwany |
| M. R. | osoba_fizyczna | pozwany |
| D. R. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 123 § § 1
Kodeks cywilny
Czynności wskazane w art. 123 § 1 k.c. (np. wytoczenie powództwa, złożenie wniosku o zawezwanie do próby ugodowej) mogą przerywać bieg terminu zawitego.
k.c. art. 353 § § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów dopuszcza zastrzeganie w umowie terminów zawitych.
k.c. art. 65 § § 2
Kodeks cywilny
Wykładnia umowy powinna uwzględniać nie tylko literalne brzmienie, ale także okoliczności faktyczne, zamiar stron i cel umowy.
ustawa z dnia 28 kwietnia 1936 r. - Prawo wekslowe art. 10
Prawo wekslowe
Pomocnicze
k.c. art. 88 § § 1
Kodeks cywilny
ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne art. 86 § ust. 2 pkt 9
Prawo restrukturyzacyjne
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 229
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia umowy poręczenia przez Sąd Apelacyjny w zakresie terminu obowiązywania poręczenia. • Niewłaściwe uznanie przez Sąd Apelacyjny, że uznanie długu w postępowaniu restrukturyzacyjnym i w toku negocjacji nie stanowiło uznania niewłaściwego. • Wypełnienie weksla in blanco było zgodne z porozumieniem wekslowym, ponieważ wierzytelność istniała.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych Sądu Apelacyjnego (nie mogą być podstawą skargi kasacyjnej).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy przypomina, że zawarty w art. 398³ § 3 k.p.c. zakaz oparcia skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów... • Uszło jednak uwadze Sądu Apelacyjnego, że w uchwale z 22 czerwca 2016 r., III CZP 19/16, Sąd Najwyższy nie stanął na stanowisku, że zastrzeżenie terminu w umowie poręczenia zawsze oznacza wskazanie ścisłego okresu, w ciągu którego wierzyciel może dochodzić swej należności od poręczyciela... • Trafne są również zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące oceny zachowania pozwanego M. R. w kontekście art. 123 § 1 pkt 2 k.c. Zachowanie dłużnika, który negocjuje sposób spłaty zobowiązania, a w ramach negocjacji proponuje wierzycielowi rozłożenie zadłużenia na raty, jest typowym przykładem uznania niewłaściwego.
Skład orzekający
Marcin Krajewski
przewodniczący
Marcin Łochowski
sprawozdawca
Tomasz Szanciło
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminów zawitych w umowach poręczenia, skutki uznania długu w postępowaniu restrukturyzacyjnym i w toku negocjacji, wykładnia umów zgodnie z art. 65 k.c."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i umownych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonej interpretacji umów poręczenia i wekslowych, a także znaczenia uznania długu w kontekście postępowań restrukturyzacyjnych. Pokazuje, jak kluczowa jest precyzyjna wykładnia umów i jakie mogą być konsekwencje błędnych ustaleń sądów niższych instancji.
“Czy poręczenie wygasa z upływem terminu? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady wykładni umów.”
Dane finansowe
WPS: 999 887,85 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.