IV CSK 211/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wniesioną przez M. R. od postanowienia Sądu Okręgowego w B., które oddaliło wniosek o ustanowienie służebności przesyłu. Podstawą odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy było niespełnienie przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd Najwyższy podkreślił, że nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy merytorycznie, lecz jedynie skargę jako szczególny środek zaskarżenia. Funkcją postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego poprzez zapewnienie jednolitości wykładni prawa i rozwój jurysprudencji. Wnioskodawca oparł swoje żądanie przyjęcia skargi na istnieniu istotnego zagadnienia prawnego oraz potrzebie wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy szczegółowo omówił kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej, wskazując, że muszą one dotyczyć zagadnień nowych lub wywołujących wyraźne rozbieżności w orzecznictwie, a nie jedynie powtarzać utrwalone już poglądy. Analizując przedstawione przez skarżącego zagadnienia dotyczące nabycia służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r., dopuszczalności orzeczenia o treści służebności, oceny opinii biegłego oraz kwestii przedłożenia oryginału dokumentu, Sąd Najwyższy stwierdził, że nie spełniają one wymogów określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c. W szczególności, kwestia nabycia służebności przesyłu przez zasiedzenie przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu jest ugruntowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Podobnie, kwestie związane z opinią biegłego i przedłożeniem dokumentów zostały uznane za nieuzasadniające przyjęcia skargi. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia przesłanek formalnych, w szczególności w sprawach dotyczących służebności przesyłu.
Dotyczy wyłącznie oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy dopuszczalne jest nabycie przed dniem 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego w sytuacji, w której nie wydano decyzji o charakterze wywłaszczeniowym, na podstawie przepisów o wywłaszczaniu nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pogląd prawny o możliwości nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. jest ugruntowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na ugruntowane orzecznictwo, w tym uchwałę III CZP 18/13, które potwierdzają możliwość nabycia przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu. Wskazano również na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego P 7/17, które umorzyło postępowanie w tej kwestii, ale zasygnalizowało potrzebę uregulowania stanów faktycznych korzystania z urządzeń przesyłowych.
Czy dopuszczalne jest orzeczenie nabycia w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu z pominięciem dokładnej treści tej służebności?
Odpowiedź sądu
Nie, Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął tej kwestii wprost, ale wskazał, że treść służebności nabyta przez zasiedzenie nie mogła zostać określona w sentencji, ponieważ przedmiotem sprawy było żądanie ustanowienia służebności, a nie stwierdzenia zasiedzenia. Sądy meriti uznały zarzut zasiedzenia, a ustalenia faktyczne opisywały przebieg urządzeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do uzasadnienia postanowienia z dnia 10 listopada 2017 r., V CSK 33/17, wskazując, że przedmiotem sprawy było żądanie ustanowienia służebności, a nie stwierdzenia jej zasiedzenia. W ustaleniach faktycznych sądów niższych instancji opisano przebieg urządzeń przesyłowych, co zostało zaakceptowane przez Sąd odwoławczy.
Czy dopuszczalne jest wydanie orzeczenia jedynie w oparciu o opinię biegłego w sytuacji, w której brak było możliwości odniesienia się biegłego do zarzutów kierowanych przeciwko jego opinii przez strony, a zasadnicze wątpliwości co do treści opinii nie zostały przez Sąd zweryfikowane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dowód z opinii biegłego ma charakter pomocniczy; sąd jest powołany do dokonywania ustaleń faktycznych, a opinię biegłego ocenia w ramach kryteriów z art. 233 § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że dowód z opinii biegłego nie służy ustalaniu okoliczności faktycznych, lecz ich ocenie przez pryzmat wiadomości specjalnych. Sąd jest powołany do dokonywania ustaleń, a opinię biegłego ocenia w ramach kryteriów z art. 233 § 1 k.p.c. Strony powinny wykazywać fakty, a zadaniem biegłego jest naświetlenie wyjaśnianych okoliczności z punktu widzenia wiadomości specjalnych.
Czy dopuszczalne jest zaniechanie przez Sąd zażądania od strony składającej odpis dokumentu, poświadczony przez występującego w sprawie pełnomocnika strony, przedłożenia oryginału tego dokumentu na podstawie art. 129 § 4 k.p.c., mimo zaistnienia w sprawie uzasadnionych okoliczności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd może, na wniosek strony albo z urzędu, zażądać przedłożenia oryginału dokumentu, jeśli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że przepis art. 129 § 4 k.p.c. jednoznacznie wynika, iż sąd może zażądać przedłożenia oryginału dokumentu, jeśli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy. Zaniechanie sądu w tej materii, o ile było oczywiste, mogło co najwyżej uzasadniać oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej na podstawie art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. R. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| E. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. | spółka | uczestnik |
Przepisy (12)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, a z urzędu w granicach zaskarżenia bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji.
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Podstawa nabycia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, w sytuacji, w której nie wydano decyzji o charakterze wywłaszczeniowym.
k.c. art. 285 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Podstawa nabycia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, w sytuacji, w której nie wydano decyzji o charakterze wywłaszczeniowym.
u.z.i.t.w.n. art. 35 § ust. 1
Ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości
Podstawa nabycia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, w sytuacji, w której nie wydano decyzji o charakterze wywłaszczeniowym.
u.g.g.i.w.n. art. 75 § ust. 1
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Podstawa nabycia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, w sytuacji, w której nie wydano decyzji o charakterze wywłaszczeniowym.
u.g.g.i.w.n. art. 70 § ust. 1
Ustawa o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości
Podstawa nabycia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, w sytuacji, w której nie wydano decyzji o charakterze wywłaszczeniowym.
u.g.n. art. 124 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Podstawa nabycia przed 3 sierpnia 2008 r. służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu przez przedsiębiorcę przesyłowego lub Skarb Państwa, w sytuacji, w której nie wydano decyzji o charakterze wywłaszczeniowym.
k.c. art. 305^1
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące służebności przesyłu, które weszły w życie po 3 sierpnia 2008 r.
k.c. art. 233 § § 1
Kodeks cywilny
Kryteria oceny dowodu z opinii biegłego przez sąd.
k.p.c. art. 129 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zażądania przez sąd przedłożenia oryginału dokumentu, jeśli jest to uzasadnione okolicznościami sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niespełnienie przez skarżącego przesłanek określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c. (istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność skargi).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. • Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji. • Według ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego, przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie skargi kasacyjnej ze względu na przesłankę istotnego zagadnienia prawnego polega na sformułowaniu tego zagadnienia i wskazaniu argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen.
Skład orzekający
Władysław Pawlak
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu niespełnienia przesłanek formalnych, w szczególności w sprawach dotyczących służebności przesyłu."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie oceny dopuszczalności skargi kasacyjnej, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Orzeczenie wyjaśnia kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, co jest istotne dla praktyki prawniczej, ale nie zawiera przełomowych rozstrzygnięć merytorycznych.
“Kiedy Sąd Najwyższy odrzuci Twoją skargę kasacyjną? Poznaj kluczowe przesłanki.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.