IV CKN 178/01Art 429 kc odpowiedzialność skarbu państwa
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną powodowi w postaci uszkodzenia jego samochodu, który został zabezpieczony przez funkcjonariuszy Policji w G. i oddany na przechowanie na parking strzeżony prowadzony przez spółkę z o.o. „B. i O.”. Sąd Rejonowy w Gdańsku zasądził od Skarbu Państwa na rzecz powoda kwotę 8004,73 zł z odsetkami, uznając, że zachodzą przesłanki odpowiedzialności z art. 417 k.c., a Skarb Państwa ponosi winę w wyborze przechowawcy, co wyłącza zastosowanie art. 429 k.c. Sąd Okręgowy w Gdańsku zmienił ten wyrok, oddalając powództwo. Sąd Okręgowy uznał, że działanie funkcjonariuszy policji polegające na oddaniu samochodu na przechowanie nie było bezprawne, a także że nie wykazano winy w wyborze przechowawcy, co wyłącza odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 429 k.c. Sąd Najwyższy, rozpoznając kasację powoda, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 429 k.c. nie ma zastosowania do odpowiedzialności Skarbu Państwa, która jest uregulowana wyczerpująco w art. 417 k.c. Sąd Najwyższy podkreślił, że odpowiedzialność Skarbu Państwa obejmuje również szkody wyrządzone przez osoby działające na zlecenie, w tym przez osoby prawne, którymi posługują się organy państwowe. Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Okręgowy naruszył przepisy art. 417 i 429 k.c., oceniając odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 429 k.c. i zaniechając rozważenia zdarzenia w aspekcie bezprawności zachowania się osób, którymi posługiwała się spółka przechowująca samochód. Sąd Najwyższy wskazał również na możliwość odpowiedzialności Skarbu Państwa z tytułu niezgodnego z prawem zaniechania funkcjonariuszy dochodzenia roszczenia od przechowawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 417 i 429 k.c. w kontekście odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez podmioty trzecie, w tym osoby prawne.
Dotyczy specyficznej sytuacji zabezpieczenia mienia przez organy państwowe i jego późniejszego uszkodzenia podczas przechowywania.
Zagadnienia prawne (4)
Czy art. 429 k.c. ma zastosowanie do odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez podmiot, któremu powierzono przechowanie mienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 429 k.c. nie ma zastosowania do odpowiedzialności Skarbu Państwa. Odpowiedzialność ta jest uregulowana wyczerpująco w art. 417 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że art. 429 k.c. dotyczy odpowiedzialności osoby powierzającej wykonanie czynności drugiemu na zasadzie winy w wyborze, z domniemaniem tej winy. Odpowiedzialność Skarbu Państwa jest natomiast uregulowana w art. 417 k.c. i obejmuje szkody wyrządzone przez osoby działające na zlecenie, w tym przez osoby prawne. Stosowanie art. 429 k.c. do Skarbu Państwa ograniczałoby ochronę poszkodowanych.
Jaka jest relacja między art. 417 k.c. a art. 429 k.c. w kontekście odpowiedzialności Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza lub osobę działającą na zlecenie jest uregulowana wyłącznie w art. 417 k.c. Art. 429 k.c. nie może być stosowany jako samodzielna podstawa odpowiedzialności Skarbu Państwa.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że oba przepisy dotyczą odpowiedzialności za cudzy czyn, ale art. 417 k.c. ma charakter kompleksowy w odniesieniu do Skarbu Państwa. Powierzenie czynności osobie prawnej nie wyłącza stosowania art. 417 k.c., a osoby fizyczne, którymi osoba prawna się posługuje, są sprawcami w rozumieniu tego przepisu.
Czy dla odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c. wymagana jest wina funkcjonariusza?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wystarcza bezprawność działania lub zaniechania funkcjonariusza. Koncepcja winy bezimiennej sprowadza się do bezprawności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do wykładni Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którą art. 417 k.c. jest zgodny z Konstytucją, gdy rozumiany jest jako odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie funkcjonariusza, a niekoniecznie zawinione w tradycyjnym rozumieniu. Sąd Najwyższy przyjął, że pojęcie winy bezimiennej oznacza bezprawność, a stosowanie miernika należytej staranności (art. 355 k.c.) dotyczy oceny czynu w aspekcie bezprawności.
Czy zaniechanie przez funkcjonariuszy dochodzenia roszczenia od przechowawcy za uszkodzenie mienia może stanowić podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zaniechanie przez funkcjonariuszy dochodzenia roszczenia wynikającego z nienależytego wykonania umowy przechowania może być uznane za zachowanie niezgodne z prawem, uzasadniające odpowiedzialność Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że po uszkodzeniu samochodu podczas przechowania, roszczenie przeciwko przechowawcy przysługiwało Skarbowi Państwa. Zaniechanie dochodzenia tego roszczenia przez funkcjonariuszy mogło być niezgodne z prawem, co Sąd Okręgowy pominął, a co uzasadnia zarzut naruszenia art. 417 k.c.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Zbigniew S. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa, Komenda Wojewódzka Policji w G. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 417 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez funkcjonariusza państwowego lub osobę działającą na zlecenie. Wystarcza bezprawność działania lub zaniechania.
Pomocnicze
k.c. art. 429
Kodeks cywilny
Nie ma zastosowania do odpowiedzialności Skarbu Państwa.
k.c. art. 355
Kodeks cywilny
Miernik należytej staranności, stosowany do oceny czynu w aspekcie bezprawności.
k.p.c. art. 393-1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa kasacji.
k.p.c. art. 393-13
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy.
k.p.k. art. 199
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek zwrotu zatrzymanych rzeczy osobie uprawnionej.
k.p.k. art. 230 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek zwrotu zatrzymanych rzeczy osobie uprawnionej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 429 k.c. nie ma zastosowania do odpowiedzialności Skarbu Państwa. • Odpowiedzialność Skarbu Państwa opiera się na art. 417 k.c., który wymaga bezprawności, a niekoniecznie winy funkcjonariusza. • Zaniechanie dochodzenia roszczenia od przechowawcy przez funkcjonariuszy może stanowić podstawę odpowiedzialności Skarbu Państwa.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 429 k.c. do odpowiedzialności Skarbu Państwa. • Brak winy funkcjonariusza wyłącza odpowiedzialność Skarbu Państwa. • Brak podstaw do odpowiedzialności Skarbu Państwa na podstawie art. 417 k.c. z uwagi na brak winy w wyborze przechowawcy.
Godne uwagi sformułowania
Przepis art. 429 k.c. nie ma zastosowania do odpowiedzialności Skarbu Państwa. • Wina bezimienna nie oznacza nic więcej niż bezprawność. • Przyjęcie nieodpowiedzialności Skarbu Państwa w razie powierzenia czynności profesjonalnej osobie prawnej groziłoby niebezpieczeństwem nadużywania przez funkcjonariuszy państwowych zlecania czynności takim osobom w celu uniknięcia odpowiedzialności Skarbu Państwa. • Funkcją art. 429 k.c. jest poszerzenie możliwości uzyskania odszkodowania przez poszkodowanego, a nie ograniczenie ochrony.
Skład orzekający
Stanisław Dąbrowski
przewodniczący, sprawozdawca
Marian Kocon
członek
Henryk Pietrzkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 417 i 429 k.c. w kontekście odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez podmioty trzecie, w tym osoby prawne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zabezpieczenia mienia przez organy państwowe i jego późniejszego uszkodzenia podczas przechowywania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN wyjaśnia kluczowe kwestie odpowiedzialności Skarbu Państwa za działania podmiotów trzecich, co jest częstym problemem prawnym. Wykładnia przepisów k.c. i ich relacji jest istotna dla praktyków.
“Skarb Państwa odpowiada za szkody, nawet gdy mienie powierzono profesjonaliście. SN wyjaśnia granice art. 429 k.c.”
Dane finansowe
WPS: 8004,73 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.