IV Ca 385/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia S. M. o zwrot kwoty 425 zł tytułem nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu. Powód uiścił 500 zł w 2005 roku, podczas gdy Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2006 roku (sygn. akt U 6/04) orzekł niezgodność przepisu (§ 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2003 r.) z Konstytucją i ustawą Prawo o ruchu drogowym, odraczając utratę mocy obowiązującej do 1 maja 2006 r. Sąd Rejonowy uznał, że mimo odroczenia, sąd powszechny mógł odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia uznanego za niekonstytucyjny, a opłata w części przekraczającej 75 zł (koszt wydania karty) była świadczeniem nienależnym w rozumieniu Kodeksu cywilnego (art. 405 i 410 kc). Sąd oddalił zarzut przedawnienia, wskazując na 10-letni termin dla roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia. Apelacja pozwanego Powiatu (...) została oddalona przez Sąd Okręgowy. Sąd odwoławczy potwierdził dopuszczalność drogi sądowej dla tego typu roszczeń, podkreślając, że powód oparł swoje żądanie na przepisach cywilnych o bezpodstawnym wzbogaceniu. Sąd Okręgowy podzielił również stanowisko sądu pierwszej instancji co do możliwości odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia uznanego za niezgodny z Konstytucją, nawet jeśli Trybunał odroczył jego utratę mocy obowiązującej, powołując się na art. 178 ust. 1 Konstytucji RP.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie dopuszczalności drogi sądowej dla roszczeń o zwrot nienależnych opłat publicznoprawnych oraz możliwości odmowy zastosowania przez sąd powszechny przepisu rozporządzenia uznanego za niekonstytucyjny, mimo odroczenia jego utraty mocy obowiązującej.
Dotyczy specyficznej sytuacji opłaty za kartę pojazdu i orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego z określonego okresu. Interpretacja art. 178 Konstytucji RP w kontekście przepisów niższej rangi.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, ale którego utrata mocy obowiązującej została odroczona?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny jest uprawniony do odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia uznanego za sprzeczny z Konstytucją lub ustawą, nawet jeśli Trybunał Konstytucyjny odroczył utratę mocy obowiązującej tego przepisu, powołując się na art. 178 ust. 1 Konstytucji RP.
Uzasadnienie
Sąd powszechny ma kompetencję do odmowy zastosowania przepisu rozporządzenia sprzecznego z Konstytucją lub ustawą, niezależnie od orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego odraczającego utratę mocy obowiązującej, co wynika z zasady podległości sądów jedynie Konstytucji i ustawom.
Czy roszczenie o zwrot nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu podlega drodze sądowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszczalna jest droga sądowa dla dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu, określonej w przepisie uznanym za niezgodny z prawem.
Uzasadnienie
Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia publicznoprawnego, oparte na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i 410 kc), stanowi sprawę cywilną w rozumieniu art. 1 kpc, dla której właściwy jest sąd powszechny, jeśli nie ma innej regulacji ustawowej.
Jaki jest termin przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia, o ile nie jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przedawnia się w okresie dziesięcioletnim (art. 118 kc), a bieg terminu rozpoczyna się od dnia spełnienia świadczenia.
Uzasadnienie
W przypadku bezpodstawnego wzbogacenia, bieg przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnie pobranych opłat rozpoczyna się od dnia uiszczenia opłaty, zgodnie z art. 120 § 1 zdanie drugie kc i uchwałą SN III CZP 37/10.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Powiat (...) | instytucja | pozwany |
Przepisy (21)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa materialna roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja świadczenia nienależnego jako podstawy roszczenia.
Prd art. 77 § ust. 4 pkt 2 i ust. 5
Ustawa Prawo o ruchu drogowym
Przepis określający wysokość opłaty za kartę pojazdu.
Konstytucja RP art. 92 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymóg podstawy ustawowej dla rozporządzeń.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wymóg podstawy ustawowej dla danin publicznych.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Podległość sądów Konstytucji i ustawom.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 1 i 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Skutki orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Dz. U. Nr 137, poz. 1310 art. § 1 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
Przepis określający wysokość opłaty za kartę pojazdu (500 zł), uznany za niezgodny z Konstytucją i ustawą.
Pomocnicze
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Dziesięcioletni termin przedawnienia dla roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia.
k.c. art. 120 § § 1 zdanie drugie
Kodeks cywilny
Określenie początku biegu przedawnienia roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia bezterminowego.
k.c. art. 481 § § 1 i § 2
Kodeks cywilny
Podstawa orzekania o odsetkach.
k.p.c. art. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określenie sprawy cywilnej.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach procesu.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ocena dowodów.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Elementy uzasadnienia wyroku.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
u.f.p. art. 60 § pkt. 7
Ustawa o finansach publicznych
Niepodatkowe należności budżetowe.
Przepisy wprowadzające u.f.p. art. 115 § ust. 1
Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych
Stosowanie przepisów dotychczasowych do spraw wszczętych przed wejściem w życie ustawy.
Dz. U. Nr 137, poz. 1310 art. § 1 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
Określenie kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty pojazdu (nie więcej niż 75 zł).
Dz. U. Nr 59 poz. 421 art. ust. 1
Rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu
Nowa wysokość opłaty za kartę pojazdu (75 zł).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opłata za wydanie karty pojazdu została pobrana na podstawie przepisu rozporządzenia niezgodnego z Konstytucją i ustawą. • Sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu rozporządzenia uznanego za niekonstytucyjny, nawet jeśli utrata mocy obowiązującej została odroczona. • Roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia publicznoprawnego podlega drodze sądowej i przepisom Kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu. • Opłata w części przekraczającej rzeczywiste koszty wydania karty (75 zł) stanowiła świadczenie nienależne.
Odrzucone argumenty
Sprawa o zwrot opłaty za kartę pojazdu jest sprawą administracyjną i zachodzi niedopuszczalność drogi sądowej. • Przepis rozporządzenia o opłacie za kartę pojazdu obowiązywał do dnia 15 kwietnia 2006 r. (lub 1 maja 2006 r.), a opłata została pobrana w 2005 r. zgodnie z obowiązującym prawem. • Sąd Rejonowy naruszył przepisy postępowania (art. 233 § 1 kpc, art. 328 § 2 kpc) poprzez niewszechstronne rozważenie materiału i błędną analizę wykładni prawa.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Okręgowy podziela w tym zakresie ocenę prawną dokonaną w I instancji. • Poglady judykatury Sądu Najwyższego w kwestii dopuszczalności drogi sądowej dla dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu, są jednolite i opowiadają się za dopuszczalnością drogi sądowej w takich wypadkach. • Właściwość sądu powszechnego nie musi wynikać z pozytywnej normy, ustanawiającej jego kompetencję, wystarcza brak regulacji ustawowej, przekazującej ją innemu sądowi. • Sąd Okręgowy nie podziela zdania strony pozwanej, iż Sąd dokonał nieprawidłowej wykładni, a w konsekwencji niewłaściwie zastosował prawo materialne. • Jednak w przypadku stosowania przepisów niższych rangą niż ustawa, sytuacja przedstawia się inaczej. • Uznanie przez sąd powszechny za sprzeczny z Konstytucją lub ustawą przepisu rozporządzenia uprawnia do odmowy jego zastosowania w rozstrzyganej sprawie także wówczas, gdy Trybunał Konstytucyjny stwierdził już jego niezgodność z Konstytucją i orzekł o odroczeniu utraty mocy obowiązującej tego przepisu.
Skład orzekający
Renata Wanecka
przewodnicząca-sprawozdawca
Małgorzata Szeromska
sędzia
Barbara Kamińska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie dopuszczalności drogi sądowej dla roszczeń o zwrot nienależnych opłat publicznoprawnych oraz możliwości odmowy zastosowania przez sąd powszechny przepisu rozporządzenia uznanego za niekonstytucyjny, mimo odroczenia jego utraty mocy obowiązującej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji opłaty za kartę pojazdu i orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego z określonego okresu. Interpretacja art. 178 Konstytucji RP w kontekście przepisów niższej rangi.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mogą wpływać na indywidualne sprawy cywilne i jak sądy powszechne interpretują ich skutki w odniesieniu do przepisów niższej rangi. Jest to ciekawy przykład kolizji prawa administracyjnego i cywilnego.
“Czy opłata pobrana na podstawie przepisu uznanego za niekonstytucyjny zawsze musi być zwrócona? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 425 PLN
zwrot nienależnej opłaty: 425 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.