Orzeczenie · 2025-01-15

III USK 66/24

Sąd

Sąd Najwyższy

Data

2025-01-15

SNubezpieczenia społeczneemerytury i rentyWysokanajwyższy

emerytura policyjnaustawa dezubekizacyjnasłużba w państwie totalitarnymkontrola konstytucyjnościSąd Najwyższyskarga kasacyjnaprawo ubezpieczeń społecznych

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie, który oddalił apelację organu od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie. Sąd Okręgowy zmienił decyzję organu rentowego, ustalając wysokość emerytury policyjnej J. P. z uwzględnieniem art. 15c ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, ale bez uwzględnienia art. 15c ust. 3 tej ustawy. Organ rentowy zarzucił naruszenie prawa materialnego, w tym niezastosowanie art. 15c ust. 3 ustawy, uznając, że sąd drugiej instancji dokonał abstrakcyjnej kontroli konstytucyjności przepisów. Skarżący powołał się na potrzebę wykładni przepisów budzących wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, stwierdzając, że nie zachodzi istotne zagadnienie prawne ani potrzeba wykładni przepisów, gdyż Sąd Najwyższy zajął już stanowisko w podobnych sprawach. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego kontroli konstytucyjności, Sąd Najwyższy przywołał swoje wcześniejsze orzecznictwo, zgodnie z którym sądy powszechne mogą odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją, jeśli sprzeczność jest oczywista. Sąd Najwyższy podkreślił również, że w podobnych sprawach dotyczących art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej, wielokrotnie odmawiał zastosowania tego przepisu, wskazując na jego potencjalną niezgodność z Konstytucją RP (zasady sprawiedliwości społecznej, niedyskryminacji, prawa własności). W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od organu rentowego na rzecz T. P. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uzasadnienie dopuszczalności rozproszonej kontroli konstytucyjności przez sądy powszechne oraz interpretacja przepisów dotyczących obniżania emerytur policyjnych na podstawie tzw. ustawy dezubekizacyjnej.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy, których służba przypadała zarówno przed, jak i po 1990 roku, oraz kwestii związanych z kontrolą konstytucyjności przepisów.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją RP w indywidualnej sprawie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy, który uznał za niezgodny z Konstytucją RP, jeśli sprzeczność ma charakter oczywisty i jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołuje się na utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym odmowa zastosowania przepisu ustawy niezgodnego z Konstytucją nie narusza kompetencji Trybunału Konstytucyjnego i jest dopuszczalna w celu zapewnienia obywatelowi właściwej kontroli konstytucyjnej, zwłaszcza gdy Trybunał nie udzielił odpowiedzi na pytanie prawne.

Czy art. 15c ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, obniżający emeryturę policyjną do wysokości przeciętnego świadczenia z systemu powszechnego, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy w poprzednich orzeczeniach wskazywał, że art. 15c ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej może naruszać zasady sprawiedliwości społecznej, niedyskryminacji (art. 2, 32 Konstytucji RP) oraz prawo własności (art. 64 Konstytucji RP), a także prawo do zabezpieczenia społecznego (art. 67 Konstytucji RP), szczególnie w przypadku funkcjonariuszy, którzy służyli po 1990 r.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy w przywołanych orzeczeniach argumentował, że mechanizm obniżania emerytury policyjnej do poziomu przeciętnej emerytury z systemu powszechnego, w sytuacji gdy świadczenie zostało wypracowane w znacznej części po 1990 r., może prowadzić do nierównego traktowania i dyskryminacji, a także naruszać prawa nabyte i prawo własności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej

Strona wygrywająca

T. P.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
T. P.	osoba_fizyczna	następca prawny
C. P.	osoba_fizyczna	następca prawny
J. P.	osoba_fizyczna	emeryt
Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji	organ_państwowy	organ rentowy

Przepisy (14)

Główne

ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 15c § ust. 3

Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin

Mechanizm obniżający emeryturę policyjną do wysokości przeciętnego świadczenia z systemu powszechnego; Sąd Najwyższy wskazuje na potencjalną niezgodność z Konstytucją RP.

k.p.c. art. 398 § 9

Kodeks postępowania cywilnego

Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Pomocnicze

ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 15c § ust. 1

Ustalenie wysokości emerytury policyjnej z uwzględnieniem tego przepisu.

ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 13b § ust. 1 pkt 5 lit. c i e

Definicja służby na rzecz państwa totalitarnego.

ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 12 § ust. 1

Okresy wysługi emerytalnej.

k.p.c. art. 398 § 21

Kodeks postępowania cywilnego

Odpowiednie stosowanie przepisów o kosztach postępowania.

k.p.c. art. 98 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.

Konstytucja RP art. 178 § 1