III USK 361/23Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej ZUS
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie SSN Agnieszka Żywicka rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w sprawie z odwołania K. U. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczącej wysokości zaległości z tytułu składek. Skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 28 lutego 2023 r., który oddalił apelację odwołującego się od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 30 kwietnia 2021 r. Sąd Okręgowy oddalił odwołanie K. U. od decyzji ZUS ustalającej zaległości w kwocie 264.016,64 zł i zasądził koszty zastępstwa procesowego. Skarżący K. U. w skardze kasacyjnej zarzucił nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji z powodu rozpoznania sprawy w jednoosobowym składzie, co miało naruszać art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, oraz podniósł istotne zagadnienie prawne dotyczące interpretacji art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 398⁹ § 1 k.p.c. Wskazał, że łączenie przesłanki oczywistej zasadności z występowaniem istotnego zagadnienia prawnego jest wykluczone. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu drugiej instancji, Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22), która uznała takie orzekanie za naruszające prawo do sądu, ale jednocześnie zadecydowała o braku wstecznych skutków tej wykładni dla orzeczeń wydanych przed tą datą. Sąd Najwyższy podkreślił, że skarżący nie podniósł zarzutu naruszenia art. 378 § 1 lub art. 386 § 2 k.p.c. w odniesieniu do postępowania pierwszoinstancyjnego, co uniemożliwia kontrolę kasacyjną w tym zakresie. Ponadto, kwestia istotnego zagadnienia prawnego została już wyjaśniona w przywołanej uchwale SN.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów przejściowych dotyczących składów orzekających w sądach drugiej instancji w okresie pandemii COVID-19 oraz zasady przyjmowania skarg kasacyjnych do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
Orzeczenie dotyczy konkretnego okresu i specyficznych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej. Wykładnia dotycząca nieważności postępowania z jednoosobowego składu ma zastosowanie do orzeczeń wydanych po 26 kwietnia 2023 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w jednoosobowym składzie, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19, ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i prowadzi do nieważności postępowania (art. 379 pkt 4 k.p.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale wykładnia ta ma zastosowanie do orzeczeń wydanych po 26 kwietnia 2023 r. Orzeczenia wydane przed tą datą w jednoosobowych składach, nawet jeśli naruszały prawo do sądu, nie są automatycznie dotknięte nieważnością ze względu na ochronę interesów obywateli i powagę wymiaru sprawiedliwości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III PZP 6/22, która potwierdziła naruszenie prawa do sądu przez jednoosobowe składy w sprawach cywilnych w okresie obowiązywania art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19. Jednakże, ze względów społecznych i prawnych, SN zniósł wsteczne skutki tej wykładni dla orzeczeń wydanych przed datą uchwały, uznając je za ważne.
Czy skarga kasacyjna może być oparta jednocześnie na przesłankach oczywistej zasadności i występowania istotnego zagadnienia prawnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, łączenie tych przesłanek jest wykluczone.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że utrwalone orzecznictwo wyklucza jednoczesne uzasadnianie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania przesłankami oczywistej zasadności i występowania istotnego zagadnienia prawnego lub potrzeby wykładni przepisów. Nie jest możliwe, aby wyrok był jednocześnie oczywiście wadliwy i wymagał rozstrzygnięcia przez SN z powodu poważnej wątpliwości prawnej.
Czy Sąd Najwyższy może badać nieważność postępowania pierwszoinstancyjnego w ramach kontroli kasacyjnej, jeśli skarżący nie zarzucił naruszenia art. 378 § 1 lub art. 386 § 2 k.p.c. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak takiego zarzutu uniemożliwia kontrolę kasacyjną w tym zakresie.
Uzasadnienie
Zgodnie z jednolitym orzecznictwem SN, kontrola kasacyjna w zakresie nieważności postępowania pierwszoinstancyjnego jest możliwa tylko wtedy, gdy skarżący podniesie zarzut naruszenia art. 378 § 1 lub art. 386 § 2 k.p.c. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. U. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we Wrocławiu | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
ustawa COVID-19 art. 15zzs¹ § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten umożliwiał rozpoznawanie spraw w jednoosobowych składach w sądach drugiej instancji w określonym okresie.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398⁹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi, gdy sprawę rozpoznano w składzie nieuprawnionym.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi, gdy strona była pozbawiona możności obrony lub udziału w sprawie.
k.p.c. art. 214 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd uzna to za potrzebne.
k.p.c. art. 378 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w zakresie powyższym uwzględnia ustalenia faktyczne i dowody sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli sąd drugiej instancji stwierdzi nieważność postępowania, uchyla zaskarżone orzeczenie, umarza postępowanie pierwszej instancji i przekazuje sprawę do rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji z powodu jednoosobowego składu orzekającego. • Naruszenie prawa do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) przez rozpoznanie sprawy w jednoosobowym składzie. • Istnienie istotnego zagadnienia prawnego dotyczącego interpretacji art. 15zzs¹ ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-19. • Nieważność postępowania przed Sądem I instancji z powodu pozbawienia strony prawa do obrony (art. 379 pkt 5 k.p.c.).
Godne uwagi sformułowania
nie kwalifikuje się do przyjęcia jej do merytorycznego rozpoznania • nie została spełniona • nie jest możliwa sytuacja, w której wyrok jest oczywiście wadliwy, a jednocześnie w sprawie występuje tak poważna wątpliwość prawna • nie można podzielić poglądu skarżącego, że zachodzi nieważność postępowania uzasadniająca przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ w sprawie Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wydał zaskarżony wyrok w składzie jednoosobowym przed 26 kwietnia 2023 r.
Skład orzekający
Agnieszka Żywicka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów przejściowych dotyczących składów orzekających w sądach drugiej instancji w okresie pandemii COVID-19 oraz zasady przyjmowania skarg kasacyjnych do rozpoznania przez Sąd Najwyższy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego okresu i specyficznych przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej. Wykładnia dotycząca nieważności postępowania z jednoosobowego składu ma zastosowanie do orzeczeń wydanych po 26 kwietnia 2023 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawem do sądu w kontekście przepisów pandemicznych i procedury kasacyjnej. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje zasady formalne w celu zapewnienia sprawiedliwości.
“Czy jednoosobowy skład sądu w czasie pandemii unieważnił wyrok? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 264 016,64 PLN
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 10 800 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.