III USK 336/23Odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej ubezpieczenia społeczne
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną G. P. od wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 25 kwietnia 2023 r., który zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Legnicy i oddalił odwołanie G. P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzja ZUS stwierdzała, że G. P. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu) ani dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 1 października 2012 r. do 6 kwietnia 2019 r. Skarżąca zarzuciła Sądowi Apelacyjnemu naruszenie przepisów postępowania (art. 327¹ § 1 pkt 1, art. 227 w zw. z art. 235² § 1 pkt 2 w zw. z art. 391 § 1 k.p.c.) poprzez pominięcie w uzasadnieniu istotnych dowodów, a także naruszenie prawa materialnego (m.in. ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Prawa przedsiębiorców, Konstytucji RP, EKPC, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, stwierdzając, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek uzasadniających jej rozpoznanie, takich jak istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi. Sąd podkreślił, że skarga kasacyjna służy kontroli stosowania prawa, a nie weryfikacji ustaleń faktycznych i oceny dowodów, które są wiążące dla Sądu Najwyższego. Wskazał, że zarzuty skarżącej sprowadzały się głównie do polemiki z ustaleniami faktycznymi Sądu Apelacyjnego dotyczącymi braku rzeczywistego prowadzenia działalności gospodarczej w spornym okresie, braku przychodów i zorganizowania, co miało na celu jedynie uzyskanie wysokich świadczeń ubezpieczeniowych. Sąd Najwyższy przywołał utrwalone stanowisko w zakresie definicji działalności gospodarczej (zorganizowana, zarobkowa, ciągła) i jej cech, podkreślając, że sama deklaracja wysokiej podstawy wymiaru składek w okresie ciąży, bez faktycznego prowadzenia działalności, nie uzasadnia podlegania ubezpieczeniom.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, zwłaszcza w kontekście zarzutów dotyczących ustaleń faktycznych i oceny dowodów. Wyjaśnienie zasad dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, w szczególności w sytuacjach budzących wątpliwości co do jej zarobkowego i zorganizowanego charakteru.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i proceduralnej, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy. Nacisk na związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi ogranicza możliwość kwestionowania stanu faktycznego w postępowaniu kasacyjnym.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych i oceny dowodów mogą stanowić podstawę skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów, zgodnie z art. 398³ § 3 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga kasacyjna jest środkiem kontroli stosowania prawa, a nie instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych czy oceny dowodów dokonanej przez sąd niższej instancji. Skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek do przyjęcia skargi do rozpoznania, a jej zarzuty dotyczyły głównie kwestionowania ustaleń faktycznych.
Jakie są kryteria przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 398⁹ § 1 k.p.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej musi zawierać uzasadnienie wskazujące na spełnienie co najmniej jednej z przesłanek określonych w art. 398⁹ § 1 k.p.c., a sama oczywista zasadność wymaga wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia prawa, widocznej prima facie.
Czy prowadzenie działalności gospodarczej w okresie ciąży, bez osiągania przychodów i z deklarowaniem wysokich składek, uzasadnia podleganie ubezpieczeniom społecznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli działalność nie jest prowadzona w sposób zorganizowany, zarobkowy i ciągły, a deklarowanie wysokich składek w okresie ciąży wskazuje na intencję uzyskania świadczeń, a nie faktyczne prowadzenie działalności zarobkowej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, opierając się na ustaleniach faktycznych Sądu Apelacyjnego, stwierdził, że skarżąca nie wykazała faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej w spornym okresie. Brak przychodów, brak dowodów na realizację umów, a także deklarowanie wysokich składek w okresie ciąży, wskazywały na brak zarobkowego i zorganizowanego charakteru działalności, co wykluczało podleganie ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. P. | osoba_fizyczna | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Legnicy | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (33)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398 § 9 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398 § 3 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Wyklucza zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów jako podstawę skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Potwierdza związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
Pomocnicze
k.p.c. art. 327¹ § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 235 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
u.p.d.o.f. art. 22 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 22a § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 1 pkt 8 lit. a
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 1 pkt 33
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Przedsiębiorców art. 3
Ustawa - Prawo przedsiębiorców
Definicja działalności gospodarczej jako zorganizowanej działalności zarobkowej, wykonywanej we własnym imieniu i w sposób ciągły.
Konstytucja RP art. 31
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 67
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
EKPC art. 1 Protokołu nr 1
Europejska Konwencja Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
u.s.u.s. art. 36aa
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przedsiębiorców art. 23 § ust. 1
Ustawa - Prawo przedsiębiorców
Przedsiębiorców art. 2
Ustawa - Prawo przedsiębiorców
Przedsiębiorców art. preambuła
Ustawa - Prawo przedsiębiorców
Konstytucja RP art. 22
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przedsiębiorców art. 8
Ustawa - Prawo przedsiębiorców
Przedsiębiorców art. 10 § pkt 1
Ustawa - Prawo przedsiębiorców
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.c. art. 398 § 4 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa wymogi formalne skargi kasacyjnej, w tym wniosek o przyjęcie do rozpoznania i jego uzasadnienie.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 9 § ust. 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. § 10 § ust. 4 pkt 2
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 8 § ust. 6 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 11 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 13 § pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych do jej przyjęcia do rozpoznania. • Zarzuty skarżącej dotyczą ustaleń faktycznych i oceny dowodów, co jest niedopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. • Brak wykazania istnienia istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów, rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności skargi.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania poprzez pominięcie istotnych dowodów w uzasadnieniu. • Naruszenie przepisów prawa materialnego (ustawy podatkowe, Prawo przedsiębiorców, Konstytucja RP, EKPC, ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy wielokrotnie wyjaśniał, że jako sąd kasacyjny nie jest sądem powszechnym zwykłej, trzeciej instancji, a skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie z uwagi na przeważający w charakterze skargi kasacyjnej element interesu publicznego. • Służy ona kontroli prawidłowości stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia. • Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. • O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. • W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. […]
Skład orzekający
Halina Kiryło
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, zwłaszcza w kontekście zarzutów dotyczących ustaleń faktycznych i oceny dowodów. Wyjaśnienie zasad dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, w szczególności w sytuacjach budzących wątpliwości co do jej zarobkowego i zorganizowanego charakteru."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i proceduralnej, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy. Nacisk na związanie Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi ogranicza możliwość kwestionowania stanu faktycznego w postępowaniu kasacyjnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa ilustruje kluczowe zasady postępowania kasacyjnego i stanowi przykład, jak Sąd Najwyższy podchodzi do wniosków o przyjęcie skargi do rozpoznania. Dodatkowo, porusza ważny temat podlegania ubezpieczeniom społecznym w kontekście prowadzenia działalności gospodarczej, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców.
“Sąd Najwyższy: Czy Twoja firma to tylko fasada? Kluczowe zasady dla przedsiębiorców o ubezpieczeniach społecznych.”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.