III USK 316/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wysokości emerytury policyjnej W. C., ustalonej przez Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji. Po zmianach wprowadzonych przez Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny, organ rentowy wniósł skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego. Głównym zarzutem skargi było niezastosowanie przez Sąd Apelacyjny art. 15c ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, który ogranicza wysokość emerytury policyjnej do przeciętnej emerytury wypłacanej przez ZUS, w sytuacji gdy funkcjonariusz pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa. Organ rentowy argumentował również naruszenie art. 178 ust. 1 w zw. z art. 188 Konstytucji RP. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, odwołał się do swojej utrwalonej linii orzeczniczej, w tym wyroku z dnia 16 marca 2023 r. (II USKP 120/22). Wskazał, że przepis art. 15c ust. 3 ustawy może być sprzeczny z Konstytucją RP, naruszając zasady sprawiedliwości społecznej, proporcjonalności i równości, szczególnie w odniesieniu do funkcjonariuszy, którzy po 1990 r. służyli wolnej Polsce. Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy powszechne mają obowiązek oceny konstytucyjności przepisów prawa w ramach rozstrzygania indywidualnych spraw i mogą odmówić zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją, jeśli sprzeczność jest oczywista. Ponieważ w ocenie Sądu Najwyższego nie wystąpiła przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej, odmówiono jej przyjęcia do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 15c ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w kontekście konstytucyjnym, możliwość odmowy zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją przez sądy powszechne.
Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy, którzy służyli zarówno w okresie PRL, jak i po 1990 r.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepis art. 15c ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, ograniczający wysokość emerytury policyjnej do przeciętnej emerytury z ZUS, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadami sprawiedliwości społecznej i proporcjonalności, gdy funkcjonariusz po okresie służby na rzecz totalitarnego państwa kontynuował służbę w wolnej Polsce?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepis art. 15c ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy może naruszać Konstytucję RP, a jego stosowanie w okolicznościach sprawy budzi wątpliwości co do zgodności z zasadami sprawiedliwości społecznej, proporcjonalności i równości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy, powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo, wskazał, że mechanizm obniżania emerytury do poziomu przeciętnej emerytury z ZUS, określony w art. 15c ust. 3 ustawy, może być sprzeczny z Konstytucją RP. Podkreślono, że przepis ten godzi w prawa osób, które po okresie służby na rzecz totalitarnego państwa pracowały na rzecz wolnej Polski, naruszając zasadę proporcjonalności i sprawiedliwości społecznej. Sąd zaznaczył, że sądy powszechne mają prawo oceniać konstytucyjność przepisów prawa w ramach rozstrzygania spraw indywidualnych.
Czy w sprawie występują przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności czy skarga jest oczywiście uzasadniona?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sprawie nie występuje przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa. W ocenie Sądu, argumentacja organu rentowego oparta na niezastosowaniu art. 15c ust. 3 ustawy nie spełnia tego kryterium, zwłaszcza w kontekście wątpliwości konstytucyjnych dotyczących tego przepisu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. C. | osoba_fizyczna | odwołujący się |
| Dyrektor Zakładu Emerytalno - Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (16)
Główne
ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 15c § ust. 3
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Ogranicza wysokość emerytury policyjnej do przeciętnej emerytury wypłacanej przez ZUS. Sąd Najwyższy rozważa jej zgodność z Konstytucją RP.
Pomocnicze
ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 15c § ust. 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Określa mechanizm ustalania wysokości emerytury policyjnej.
ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 13b
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Definiuje służbę na rzecz totalitarnego państwa.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
k.p.c. art. 398⁹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawa urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska i niezależność sądów.
Konstytucja RP art. 188
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Kompetencje Trybunału Konstytucyjnego.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zakaz dyskryminacji.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rzetelnego procesu sądowego.
Konstytucja RP art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zadawanie pytań prawnych Trybunałowi Konstytucyjnemu.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Bezpośrednie stosowanie przepisów Konstytucji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 15c ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy może naruszać Konstytucję RP, w szczególności zasady sprawiedliwości społecznej i proporcjonalności. • Sądy powszechne mają prawo oceniać konstytucyjność przepisów prawa w ramach rozstrzygania spraw indywidualnych. • Nie zachodzi przesłanka oczywistej zasadności skargi kasacyjnej.
Odrzucone argumenty
Niezastosowanie art. 15c ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy przez Sąd Apelacyjny stanowi naruszenie prawa materialnego. • Sąd Apelacyjny błędnie zinterpretował i odmówił uznania mocy obowiązującej przepisów Konstytucji RP w zakresie regulacji art. 15c ust. 3 w związku z art. 13b ustawy.
Godne uwagi sformułowania
w świetle utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika ona zwykle z oczywistego, widocznego prima facie naruszenia przepisów prawa • mechanizm zawarty w art. 15c ust. 3 tej ustawy, pozwalający na obniżenie emerytury policyjnej do średniej emerytury z systemu powszechnego, nie ma zastosowania do funkcjonariuszy, których emerytura została wyliczona z lat poprzedzających 1990 r., ponieważ wysokość ich emerytury na skutek zastosowania art. 15c ust. 1 pkt 1 ustawy kształtuje się poniżej „przeciętnej emerytury” - czyli nie ma do czego redukować. • Omawiany mechanizm jest więc de facto wymierzony przede wszystkim w funkcjonariuszy, którzy pomyślnie przeszli weryfikację w 1990 r. i w kolejnych latach służyli wolnej Polsce. • nie ma nic wspólnego ze „sprawiedliwością” obniżanie świadczenia do pułapu przeciętnej emerytury, gdy wysokość „ponad” ten wskaźnik została wypracowana po 1990 r. • Redukcja z art. 15c ust. 3 ustawy, po pierwsze, oderwana jest całkowicie od reguły proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) • nie chodzi więc o przeprowadzanie przez Sąd Najwyższy – „w zastępstwie” Trybunału Konstytucyjnego - oceny konstytucyjności przepisów ustawowych, lecz o „odmowę zastosowania” przepisów, które są niezgodne (zwłaszcza w sposób oczywisty) z przepisami (wzorcami) Konstytucji RP
Skład orzekający
Romualda Spyt
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 15c ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w kontekście konstytucyjnym, możliwość odmowy zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją przez sądy powszechne."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy, którzy służyli zarówno w okresie PRL, jak i po 1990 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjności przepisu ograniczającego świadczenia emerytalne funkcjonariuszy, którzy służyli zarówno w czasach PRL, jak i w wolnej Polsce, co ma wymiar sprawiedliwości społecznej.
“Czy emerytura policyjna może być obniżona z powodu służby w PRL, nawet jeśli później służyło się wolnej Polsce?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.