III SA/Gl 669/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpoznał skargę J.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. o odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu B. Fundacji za zobowiązania z tytułu niepodatkowej należności budżetowej, jaką stanowił zwrot dotacji przyznanej na realizację zadania publicznego, wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, wraz z odsetkami. Organ pierwszej instancji ustalił bezskuteczność egzekucji wobec fundacji i przypisał odpowiedzialność skarżącemu jako członkowi zarządu. Skarżący w odwołaniu i skardze podniósł szereg zarzutów, w tym dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego (kwestionując kwalifikację braku rozliczenia dotacji jako wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem, błędne zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, nieważność umowy) oraz przepisów postępowania (nierozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego). Sąd administracyjny, kontrolując zaskarżoną decyzję, nie dopatrzył się uchybień. Podzielił stanowisko organów, wskazując, że w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej (członka zarządu) nie można kwestionować wcześniejszych ustaleń organu wobec podatnika (fundacji) dotyczących podstawy opodatkowania czy wysokości zobowiązania. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 116a i 116 Ordynacji podatkowej, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za zaległości podatkowe, jeśli egzekucja z majątku osoby prawnej okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności (np. zgłoszenia wniosku o upadłość we właściwym czasie lub braku winy w niezgłoszeniu, wskazania mienia spółki). W niniejszej sprawie skarżący, będący członkiem zarządu fundacji od 2015 roku, nie wykazał żadnej z tych przesłanek. Organy prawidłowo ustaliły bezskuteczność egzekucji wobec fundacji, która nie posiadała żadnego majątku. Skarżący nie podjął również działań zmierzających do wykazania mienia fundacji ani nie wykazał braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. W związku z tym, sąd uznał skargę za bezzasadną i oddalił ją na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania osób prawnych (w tym fundacji) w przypadku bezskutecznej egzekucji, a także ciężaru dowodu w zakresie przesłanek zwalniających z tej odpowiedzialności.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji fundacji i zwrotu dotacji, ale zasady odpowiedzialności członków zarządu są szeroko stosowane.
Zagadnienia prawne (4)
Czy brak terminowego rozliczenia dotacji celowej może być uznany za wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem w rozumieniu ustawy o finansach publicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy prawidłowo uznały, że brak terminowego rozliczenia dotacji celowej może mieścić się w pojęciu środków wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem.
Uzasadnienie
Ustawa o finansach publicznych definiuje jako środki publiczne kwoty dotacji podlegające zwrotowi w określonych przypadkach, w tym te nieprawidłowo wykorzystane. Do takich należności stosuje się przepisy K.p.a. i Ordynacji podatkowej.
Czy członek zarządu fundacji może być pociągnięty do odpowiedzialności za zwrot dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez fundację, jeśli egzekucja z majątku fundacji okazała się bezskuteczna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, członek zarządu fundacji może być pociągnięty do odpowiedzialności, jeśli pełnił funkcję w czasie powstania zobowiązania i nie wykazał przesłanek zwalniających go z odpowiedzialności.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 116a i 116 Ordynacji podatkowej, członkowie organów zarządzających innymi osobami prawnymi niż spółki kapitałowe odpowiadają solidarnie za zaległości podatkowe, jeśli egzekucja z majątku osoby prawnej okazała się bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych.
Czy członek zarządu odpowiadający solidarnie za zobowiązanie może podnosić zarzuty dotyczące nieważności umowy pierwotnej, która stanowi podstawę zobowiązania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności osoby trzeciej (członka zarządu) nie można kwestionować wcześniejszych ustaleń organu wobec podatnika (fundacji) dotyczących np. podstawy opodatkowania czy wysokości zobowiązania.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny w orzecznictwie wskazał, że osoba trzecia nie może kwestionować ustaleń dokonanych w postępowaniu wobec podatnika. Postępowanie w sprawie odpowiedzialności osób trzecich dotyczy wyłącznie kwestii ustalenia i istnienia podmiotu, na który przenosi się odpowiedzialność, zakresu należności oraz terminu płatności.
Czy postępowanie w sprawie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania fundacji powinno zostać zawieszone z uwagi na nierozstrzygnięte zagadnienie wstępne dotyczące istnienia zobowiązania fundacji do zwrotu dotacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania, uznając, że kwestia odpowiedzialności członka zarządu jest odrębna od ustalenia pierwotnego zobowiązania fundacji.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności członka zarządu dotyczy wyłącznie kwestii przeniesienia odpowiedzialności, a nie ustalenia istnienia pierwotnego zobowiązania.
Przepisy (26)
Główne
O.p. art. 116
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis reguluje odpowiedzialność członków zarządu za zaległości podatkowe spółek kapitałowych i innych osób prawnych, w tym przesłanki pozytywne (bezskuteczność egzekucji) i negatywne (przesłanki zwalniające).
O.p. art. 116a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis stosuje się odpowiednio do odpowiedzialności członków organów zarządzających innymi osobami prawnymi.
Pomocnicze
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych art. 1
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych art. § 1
u.f.p. art. 60 § pkt 1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Środkami publicznymi są kwoty dotacji podlegające zwrotowi.
u.f.p. art. 61 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
u.f.p. art. 67
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Do należności z tytułu zwrotu dotacji stosuje się przepisy K.p.a. i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej.
u.f.p. art. 152 § ust. 3
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Dotyczy zwrotu dotacji.
u.f.p. art. 252 § ust. 1 pkt 1, ust. 5 i 6
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Dotyczy zwrotu dotacji.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kontroli sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uwzględnienia skargi i stwierdzenia nieważności decyzji.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania sprawy przez sąd.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. Prawo restrukturyzacyjne
Wspomniana w kontekście wniosku o ogłoszenie upadłości.
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej.
k.c. art. 375 § § 1
Kodeks cywilny
Zobowiązania solidarne.
K.p.a. art. 97 § § 1 pkt 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Zawieszenie postępowania z powodu zagadnienia wstępnego.
K.p.a. art. 44 § § 4
Kodeks postępowania administracyjnego
Doręczenie w trybie zastępczym.
O.p. art. 247 § § 1
Ordynacja podatkowa
Nieważność decyzji.
O.p. art. 108 § § 1
Ordynacja podatkowa
Decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
O.p. art. 180
Ordynacja podatkowa
Dopuszczalność dowodów.
O.p. art. 181
Ordynacja podatkowa
Wykorzystanie dowodów z innych postępowań.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego: art. 152 ust. 3 w zw. z art. 252 ust. 1 pkt 1 i ust. 5 i 6 u.f.p. poprzez bezzasadne przyjęcie, że brak terminowego rozliczenia dotacji celowej może mieścić się w pojęciu "środków wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem". • Naruszenie prawa materialnego: art. 116 i 116a O.p. w związku z art. 60 pkt 1, 61 ust. 1 pkt 4 i art. 67 u.f.p. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że skarżący odpowiada solidarnie za zobowiązanie z umowy zawartej przez Fundację, pomimo że istnienie przedmiotowego zobowiązania nie zostało jeszcze prawomocnie rozstrzygnięte. • Naruszenie prawa materialnego: art. 58 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, poprzez nieprzyjęcie przez organy obu instancji bezwzględnej nieważności § 9 pkt 6 umowy z 19 lutego 2019 r. jako niezgodnego z ustawą a także z zasadami współżycia społecznego. • Naruszenie prawa materialnego: art. 375 § 1 Kodeksu cywilnego poprzez jego błędne niezastosowanie i uznanie, że fakt, iż wobec dłużnika głównego (tj. Fundacji) zapadła ostateczna decyzja administracyjna sprawia, że dłużnik solidarny tj. skarżący nie może powoływać się na zarzuty dotyczące stosunku prawnego łączącego dłużnika głównego z organem pierwszej instancji. • Naruszenie przepisów postępowania: art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji merytorycznej, pomimo istnienia nierozstrzygniętego zagadnienia wstępnego.
Godne uwagi sformułowania
Osoba trzecia nie może kwestionować wcześniejszych ustaleń, dokonanych przez organ w toku postępowania podatkowego wobec podatnika, dotyczących np. podstawy opodatkowania, wysokości podatku, zastosowania ulgi itp. • Przedmiotem postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich są wyłącznie kwestie związane z ustaleniem i istnieniem podmiotu, na który przenosi się odpowiedzialność, zakresem należności objętych odpowiedzialnością, a także określeniem terminu płatności tych należności. • Ciężar przedłożenia dowodów potwierdzających istnienie przesłanek zwalniających spoczywa na członku zarządu. • Bezskuteczność egzekucji oznacza, że w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucyjny egzekucji skierowanej do majątku spółki nie doszło do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. • Dla wykazania przesłanki "braku winy" nie wystarczy subiektywne poczucie braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość. Brak takiej winy jest kategorią obiektywną.
Skład orzekający
Dorota Fleszer
przewodniczący
Adam Gołuch
sędzia
Barbara Orzepowska-Kyć
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania osób prawnych (w tym fundacji) w przypadku bezskutecznej egzekucji, a także ciężaru dowodu w zakresie przesłanek zwalniających z tej odpowiedzialności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji fundacji i zwrotu dotacji, ale zasady odpowiedzialności członków zarządu są szeroko stosowane.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej członka zarządu za długi organizacji, co jest tematem budzącym zainteresowanie zarówno wśród przedsiębiorców, jak i osób zarządzających fundacjami czy stowarzyszeniami.
“Czy możesz stracić cały swój majątek przez błędy fundacji, którą zarządzasz? Sąd wyjaśnia zasady odpowiedzialności członków zarządu.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.