III SA/Gd 774/20Świadczenia rzeczowe na cele obronności państwa 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka A. Sp. z o.o. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza P. o przeznaczeniu przyczepy transportowej do świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. Spółka zarzucała naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP), poprzez nałożenie obowiązku bez wyjaśnienia kryteriów wyboru i bez zapewnienia równomiernego obciążenia innych podmiotów. Podnoszono również zarzuty dotyczące nieprawidłowego określenia przedmiotu świadczenia oraz jego czasowego charakteru. Wojewoda, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji, odrzucił zarzuty spółki. Wskazał, że sądy nie mają kompetencji do bezpośredniej kontroli konstytucyjności ustaw, a w tym przypadku obowiązek obrony Ojczyzny ma pierwszeństwo przed prawem własności. Podkreślono, że przepisy dotyczące świadczeń rzeczowych w czasie pokoju mogą być podstawą do wydania decyzji planujących ich wykonanie w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Organ odwoławczy uznał również, że przedmiot świadczenia mógł być określony rodzajowo, a nałożenie obowiązku na czas nieokreślony było dopuszczalne w przypadku świadczeń na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę spółki. Sąd podzielił stanowisko organów, że obowiązek obrony Ojczyzny, wynikający z art. 85 Konstytucji RP, ma pierwszeństwo przed prawem własności. Potwierdzono, że decyzja o przeznaczeniu rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny, może być wydana w czasie pokoju. Sąd uznał, że przepis § 11 ust. 3 rozporządzenia o świadczeniach rzeczowych, który stanowi wyjątek od zasady równomiernego obciążenia, znajduje zastosowanie w przypadku przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych. Sąd stwierdził również, że określenie przedmiotu świadczenia rodzajowo jest dopuszczalne, a nałożenie obowiązku na czas nieokreślony jest uzasadnione w przypadku świadczeń na potrzeby mobilizacyjne, które nie podlegają ograniczeniom czasowym określonym w art. 209 ustawy. Sąd zauważył, że rozważania Wojewody dotyczące kontroli konstytucyjności przepisów wykraczały poza zakres uzasadnienia decyzji administracyjnej, jednak nie miały wpływu na rozstrzygnięcie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących świadczeń rzeczowych na cele obronności państwa, w tym ich zgodność z Konstytucją, możliwość wydawania decyzji w czasie pokoju dotyczących świadczeń w czasie wojny, zasada równomiernego obciążenia i jej wyjątki, a także sposób określania przedmiotu i czasu trwania świadczenia.
Sprawa dotyczy specyficznego obszaru prawa administracyjnego związanego z obronnością państwa. Interpretacja przepisów może być stosowana do podobnych przypadków nałożenia świadczeń rzeczowych na przedsiębiorców.
Zagadnienia prawne (5)
Czy przepisy dotyczące świadczeń rzeczowych w czasie pokoju mogą stanowić podstawę do wydania decyzji o przeznaczeniu rzeczy ruchomych na cele świadczeń planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy te mogą stanowić podstawę do wydania takiej decyzji, która jest wydawana w czasie pokoju i stanowi element przygotowania obrony Państwa, a jej wykonanie nastąpi dopiero w razie ogłoszenia mobilizacji lub wojny.
Uzasadnienie
Tytuł rozdziału ustawy dotyczący świadczeń rzeczowych w czasie pokoju odnosi się do czynności organizacyjno-prawnych podejmowanych w czasie pokoju w celu zabezpieczenia świadczeń, które mogą być wykorzystane w czasie wojny. Art. 210 ust. 1 ustawy wprost na to wskazuje.
Czy nałożenie obowiązku świadczeń rzeczowych na rzecz potrzeb etatowych Sił Zbrojnych musi uwzględniać zasadę równomiernego obciążenia wszystkich posiadaczy w gminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepis § 11 ust. 3 rozporządzenia stanowi wyjątek od zasady równomiernego obciążenia, zezwalając na przeznaczenie rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych bez konieczności zapewnienia równomiernego obciążenia.
Uzasadnienie
Zasada równomiernego obciążenia, określona w § 11 ust. 2 rozporządzenia, nie ma zastosowania w przypadku przeznaczenia rzeczy ruchomych na potrzeby etatowe Sił Zbrojnych, co jest uzasadnione koniecznością skutecznego przygotowania obrony Państwa i wskazania pojazdów odpowiadających konkretnym potrzebom wojska.
Czy obowiązek świadczenia rzeczowego może być nałożony na czas nieokreślony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku świadczeń wykonywanych w celu uzupełnienia potrzeb mobilizacyjnych, które nie są objęte ograniczeniami czasowymi określonymi w art. 209 ustawy, dopuszczalne jest nałożenie obowiązku świadczenia na czas nieograniczony.
Uzasadnienie
Ograniczenia czasowe określone w art. 209 ustawy dotyczą jedynie ściśle określonych sytuacji w stanie pokoju (sprawdzenie gotowości, ćwiczenia). Świadczenia wykonywane w czasie wojny podlegają zwrotowi po ustaniu potrzeby ich używania, a ustalanie długości okresu korzystania w czasie wojny jest nieracjonalne i niemożliwe.
Czy przedmiot świadczenia rzeczowego musi być określony indywidualnie (np. numer rejestracyjny), czy wystarczy jego rodzajowe oznaczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przedmiot świadczenia może być określony rodzajowo, a niekoniecznie indywidualnie.
Uzasadnienie
Zgodnie z § 11 ust. 1 rozporządzenia, decyzja może dotyczyć poszczególnych przedmiotów świadczeń albo ich rodzajów. Ustawodawca przewidział możliwość identyfikacji przedmiotu świadczenia poprzez wskazanie jego rodzaju.
Czy sąd administracyjny może odmówić zastosowania przepisu ustawy uznanego za niezgodny z Konstytucją?
Odpowiedź sądu
Sądy nie posiadają samodzielnych kompetencji do kontroli ustawodawstwa i stwierdzenia jego niezgodności z Konstytucją. Domniemanie zgodności ustawy z Konstytucją może być obalone jedynie wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego. Sąd może odmówić zastosowania normy prawnej tylko w ściśle określonych, kumulatywnych przesłankach, które w tej sprawie nie wystąpiły.
Uzasadnienie
Organ odwoławczy szeroko omówił przesłanki bezpośredniego stosowania Konstytucji i możliwość odmowy zastosowania przepisu ustawowego, odwołując się do doktryny. Sąd administracyjny uznał, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia konstytucyjnych gwarancji, a obowiązek obrony ma pierwszeństwo przed prawem własności.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (23)
Główne
u.p.o.o.RP art. 208 § ust. 1
Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
Nakłada obowiązek świadczeń rzeczowych na urzędy, przedsiębiorców i osoby fizyczne na cele przygotowania obrony Państwa.
u.p.o.o.RP art. 210 § ust. 1
Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
Określa organ wydający decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
rozp. RM art. 11 § ust. 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju
Przedmiot świadczenia może być określony rodzajowo.
rozp. RM art. 11 § ust. 3
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju
Wyjątek od zasady równomiernego obciążenia w przypadku przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych.
Konstytucja RP art. 85 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek obrony Ojczyzny.
Pomocnicze
u.p.o.o.RP art. 208 § ust. 4
Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy przesłanek zwolnienia z obowiązku świadczeń rzeczowych.
u.p.o.o.RP art. 210 § ust. 4
Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
Określa organ wydający decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
u.p.o.o.RP art. 209 § ust. 1
Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
Określa ograniczenia czasowe wykonywania świadczeń rzeczowych w stanie pokoju.
u.p.o.o.RP art. 215 § ust. 1
Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
Podstawa wydania rozporządzenia w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju.
rozp. RM art. 11 § ust. 2
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju
Zasada równomiernego obciążenia obowiązkiem świadczeń.
rozp. RM art. 10
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju
Wskazuje na załącznik nr 2 określający wzór decyzji o przeznaczeniu do wykonania świadczeń, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa i uwzględniania słusznego interesu obywateli.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada przekonywania.
k.p.a. art. 107 § § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi uzasadnienia decyzji.
Konstytucja RP art. 32
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia prawa własności.
Konstytucja RP art. 85 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określenie zakresu obowiązku służby wojskowej.
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kontroli sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi.
ustawa COVID-19 art. 15zzs⁴ § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Podstawa do przeprowadzenia posiedzenia niejawnego w czasie pandemii.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek świadczeń rzeczowych na cele obronności państwa jest zgodny z Konstytucją RP. • Przepisy dotyczące świadczeń rzeczowych w czasie pokoju mogą być podstawą do wydania decyzji planujących ich wykonanie w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. • Wyjątek od zasady równomiernego obciążenia obowiązkiem świadczeń rzeczowych ma zastosowanie w przypadku przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych. • Określenie przedmiotu świadczenia rodzajowo jest dopuszczalne. • Nałożenie obowiązku świadczenia rzeczowego na czas nieokreślony jest dopuszczalne w przypadku świadczeń na potrzeby mobilizacyjne.
Odrzucone argumenty
Naruszenie zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) poprzez brak wykazania równomiernego obciążenia innych podmiotów. • Naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia stanu faktycznego. • Naruszenie zasady przekonywania poprzez brak należytego uzasadnienia decyzji uznaniowej. • Niewłaściwe określenie przedmiotu świadczenia (zbyt ogólne). • Niewłaściwe określenie czasu trwania obowiązku świadczenia (na czas nieokreślony zamiast okresowy).
Godne uwagi sformułowania
obowiązek obrony Ojczyzny ma pierwszeństwo nad prawem własności • tytuł rozdziału ustawy należy rozumieć jako odnoszący się do zespołu czynności organizacyjno–prawnych organów administracji, podejmowanych w czasie pokoju w zakresie zabezpieczenia świadczeń rzeczowych, które mogą być wykorzystywane w określonych przypadkach, także w czasie wojny • przedmiot świadczenia może zostać określony rodzajowo, a nie konkretnie • zasada równomiernego obciążenia obowiązkiem świadczeń wszystkich posiadaczy zamieszkujących lub mających siedzibę na obszarze gminy, lecz zarazem ust. 3 tegoż paragrafu przewiduje wyjątek od powyższej zasady, stanowiąc, że przepis ust. 2 nie dotyczy przeznaczenia rzeczy ruchomych na cele potrzeb etatowych Sił Zbrojnych.
Skład orzekający
Alina Dominiak
przewodniczący
Paweł Mierzejewski
sędzia
Bartłomiej Adamczak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących świadczeń rzeczowych na cele obronności państwa, w tym ich zgodność z Konstytucją, możliwość wydawania decyzji w czasie pokoju dotyczących świadczeń w czasie wojny, zasada równomiernego obciążenia i jej wyjątki, a także sposób określania przedmiotu i czasu trwania świadczenia."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego obszaru prawa administracyjnego związanego z obronnością państwa. Interpretacja przepisów może być stosowana do podobnych przypadków nałożenia świadczeń rzeczowych na przedsiębiorców.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego konstytucyjnego obowiązku obrony państwa i jego potencjalnego konfliktu z prawem własności przedsiębiorcy. Pokazuje, jak prawo administracyjne reguluje sytuacje kryzysowe i przygotowania do nich.
“Czy państwo może zabrać Twoją przyczepę na wojnę? Sąd wyjaśnia obowiązek obrony.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.