III OSK 553/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa byłego funkcjonariusza Policji do wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy. Po zwolnieniu ze służby w 2018 roku, skarżący wystąpił o ponowne naliczenie ekwiwalentu, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2018 roku, który uznał art. 115a ustawy o Policji za niezgodny z Konstytucją w zakresie sposobu ustalania ekwiwalentu. Organy Policji odmówiły wypłaty, twierdząc, że nowelizacja ustawy o Policji z 2020 roku (tzw. ustawa nowelizująca) zmieniła stan prawny i nie przyznaje prawa do wyrównania policjantom zwolnionym przed 6 listopada 2018 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzje organów, uznając naruszenie art. 153 p.p.s.a. (związanie oceną prawną poprzedniego orzeczenia). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że zmiana stanu prawnego nie pozbawiła policjanta prawa do wyrównania, a wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej powinna uwzględniać wcześniejsze orzecznictwo sądów administracyjnych oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z zasadą bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sędziów. NSA wskazał, że zasady ustalania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, obejmują normy kształtujące prawo do urlopu, a nie tylko sposób obliczania jego wysokości. Sąd uznał, że organy Policji błędnie zinterpretowały przepisy, odmawiając wypłaty wyrównania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWykładnia art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej w kontekście prawa do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop policjantów, zasada związania oceną prawną sądu (art. 153 p.p.s.a.), obowiązek prokonstytucyjnej wykładni prawa przez sądy.
Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów zwolnionych ze służby przed 6 listopada 2018 r. i interpretacji przepisów wprowadzonych ustawą nowelizującą z 2020 r.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zmiana stanu prawnego (nowelizacja ustawy o Policji) pozbawia funkcjonariusza prawa do wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, jeśli prawo to wynikało z wcześniejszego orzecznictwa sądów administracyjnych i wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zmiana stanu prawnego nie pozbawia funkcjonariusza prawa do wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, jeśli prawo to wynikało z wcześniejszego orzecznictwa i Konstytucji.
Uzasadnienie
NSA uznał, że art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej należy interpretować w sposób uwzględniający wcześniejsze orzecznictwo i Konstytucję, a nie jako przepis pozbawiający prawa do wyrównania. Zasady ustalania ekwiwalentu obejmują szerszy zakres niż tylko sposób obliczenia jego wysokości.
Czy organy administracji publicznej i sądy administracyjne są związane oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym orzeczeniu sądu, nawet w przypadku zmiany przepisów prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organy i sądy są związane oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym orzeczeniu, chyba że przepisy prawa uległy zmianie w sposób istotnie wpływający na rozstrzygnięcie.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że art. 153 p.p.s.a. nakłada obowiązek związania oceną prawną, a zmiana stanu prawnego nie zawsze uchyla ten obowiązek, jeśli istota sprawy i prawo podmiotowe pozostają niezmienione.
Czy sąd administracyjny, stosując prawo, może dokonać prokonstytucyjnej wykładni przepisu, który nie został uznany za niezgodny z Konstytucją przez Trybunał Konstytucyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sędziowie mają obowiązek stosować Konstytucję bezpośrednio i dokonywać prokonstytucyjnej wykładni prawa, aby zapewnić zgodność stosowanych przepisów z Konstytucją.
Uzasadnienie
NSA wyjaśnił, że sędziowie są zobowiązani do strzeżenia konstytucyjności prawa poprzez bezpośrednie stosowanie Konstytucji i prokonstytucyjną wykładnię, co nie stanowi ingerencji w kompetencje Trybunału Konstytucyjnego.
Przepisy (8)
Główne
u. Policji art. 115a
Ustawa o Policji
Przepis w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Nowelizacja z 2020 r. wprowadziła nowe brzmienie, ale interpretacja art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej nakazuje stosowanie zasad wynikających z przepisów obowiązujących przed 6 listopada 2018 r.
ustawa nowelizująca art. 9 § ust. 1
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw
Nakazuje stosowanie art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wszczętych i niezakończonych przed 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu policjantowi zwolnionemu ze służby od 6 listopada 2018 r., ale z uwzględnieniem zasad ustalania ekwiwalentu obowiązujących przed 6 listopada 2018 r.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy i sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Konstytucja RP art. 66 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do corocznego, płatnego urlopu jest zagwarantowane.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3 zdanie drugie
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Konstytucja RP art. 190 § ust. 4
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne.
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości są niezawiśli i podlegają wyłącznie Konstytucji oraz ustawom.
Konstytucja RP art. 8 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja jest najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zmiana stanu prawnego wynikająca z nowelizacji ustawy o Policji nie pozbawia policjanta prawa do wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, jeśli prawo to wynikało z wcześniejszego orzecznictwa i Konstytucji. • Art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej należy interpretować w sposób uwzględniający zasady ustalania ekwiwalentu obowiązujące przed 6 listopada 2018 r., a nie tylko sposób obliczenia jego wysokości. • Organy administracji i sądy są związane oceną prawną i wskazaniami zawartymi w prawomocnym orzeczeniu sądu (art. 153 p.p.s.a.). • Sądy administracyjne mają prawo i obowiązek dokonywania prokonstytucyjnej wykładni przepisów prawa.
Odrzucone argumenty
Nowelizacja ustawy o Policji z 2020 r. zmieniła stan prawny i wyeliminowała prawo policjantów zwolnionych przed 6 listopada 2018 r. do wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. • Organy Policji nie były związane wcześniejszymi orzeczeniami sądów administracyjnych z uwagi na zmianę stanu prawnego. • Sąd pierwszej instancji naruszył kompetencje Trybunału Konstytucyjnego, badając zgodność z Konstytucją przepisu, który nie był przedmiotem orzeczenia TK.
Godne uwagi sformułowania
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela. • Zasady, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, oznaczają konieczność wzięcia pod uwagę przy wykładni przepisu art. 115a ustawy o Policji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., K 7/15. • Sędziowie w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości są niezawiśli i podlegają wyłącznie Konstytucji oraz ustawom. • Sąd pierwszej instancji dokonał prokonstytucyjnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej, którą Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela.
Skład orzekający
Wojciech Jakimowicz
przewodniczący
Olga Żurawska - Matusiak
sprawozdawca
Mariusz Kotulski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wykładnia art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej w kontekście prawa do ekwiwalentu za niewykorzystany urlop policjantów, zasada związania oceną prawną sądu (art. 153 p.p.s.a.), obowiązek prokonstytucyjnej wykładni prawa przez sądy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów zwolnionych ze służby przed 6 listopada 2018 r. i interpretacji przepisów wprowadzonych ustawą nowelizującą z 2020 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami funkcjonariuszy służb mundurowych i interpretacją przepisów po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co jest istotne dla prawników i samych funkcjonariuszy.
“Policjanci mogą dochodzić wyrównania ekwiwalentu za urlop mimo zmian przepisów – kluczowa wykładnia NSA.”
Sektor
służby mundurowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.