III OSK 344/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, przyznawanej na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący, mimo licznych i poważnych schorzeń, nie spełnił warunków ustawowych do uzyskania renty, ponieważ nie wykazał wystarczającego okresu składkowego i nieskładkowego. Organ rentowy oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznali, że nie zaistniały "szczególne okoliczności", które usprawiedliwiałyby przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Skarżący argumentował, że jego stan zdrowia, konieczność stałej opieki medycznej i wysokie koszty leczenia, a także okresy pozbawienia wolności i opieki nad chorą babcią, stanowiły takie okoliczności. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że świadczenie w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym, lecz wymaga wykazania, że brak prawa do renty w trybie zwykłym nastąpił wskutek niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód. Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał związku przyczynowo-skutkowego między swoją niezdolnością do pracy a niemożnością wypracowania dłuższego okresu ubezpieczenia, a przerwy w zatrudnieniu nie były usprawiedliwione stanem zdrowia uniemożliwiającym podjęcie pracy. W konsekwencji, sąd oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanki "szczególnych okoliczności" w kontekście przyznawania świadczeń w drodze wyjątku z ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w przypadku osób z licznymi schorzeniami i przerwami w zatrudnieniu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rentą w drodze wyjątku i wymaga wykazania konkretnych przesłanek.
Zagadnienia prawne (2)
Czy w przypadku ubiegania się o rentę z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, wystarczające jest wykazanie trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej, czy też konieczne jest udowodnienie, że brak wymaganego stażu ubezpieczeniowego wynikał z "szczególnych okoliczności" uniemożliwiających jego wypracowanie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Konieczne jest wykazanie, że brak prawa do renty w trybie zwykłym nastąpił wskutek niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód, a nie tylko trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej.
Uzasadnienie
Świadczenie w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym, lecz wymaga wykazania, że ubezpieczony nie wypracował prawa do świadczenia w trybie zwykłym na skutek szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły mu podjęcie pracy lub wypracowanie odpowiedniego stażu.
Czy przerwy w zatrudnieniu, które nie były spowodowane orzeczoną niezdolnością do pracy, mogą być uznane za "szczególne okoliczności" uzasadniające przyznanie renty w drodze wyjątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli stan zdrowia w okresach przerw nie uniemożliwiał podjęcia zatrudnienia.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że data powstania całkowitej niezdolności do pracy nie ma wpływu na fakt, że w poprzednich okresach skarżący nie był w stanie udokumentować wymaganego stażu ubezpieczeniowego z powodu braku wykazania "szczególnych okoliczności" wynikających z całkowitej niezdolności do pracy.
Przepisy (8)
Główne
ustawa emerytalna art. 83 § 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane, gdy ubezpieczony nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku, i nie ma niezbędnych środków utrzymania. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada dochodzenia do prawdy obiektywnej.
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego.
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek oceny materiału dowodowego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Niespełnienie przesłanki "szczególnych okoliczności" uzasadniających przyznanie renty w drodze wyjątku. • Brak wykazania związku przyczynowo-skutkowego między niezdolnością do pracy a niemożnością wypracowania dłuższego okresu ubezpieczeniowego. • Przerwy w zatrudnieniu nie były spowodowane stanem zdrowia uniemożliwiającym podjęcie pracy.
Godne uwagi sformułowania
świadczenie w drodze wyjątku, o którym mowa w ww. przepisie, nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawców i nie może być oderwane od wysokości składek opłacanych przez ubezpieczonego. • Konieczne jest zatem wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek szczególnych okoliczności.
Skład orzekający
Małgorzata Pocztarek
przewodniczący
Sławomir Wojciechowski
sprawozdawca
Kazimierz Bandarzewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki \"szczególnych okoliczności\" w kontekście przyznawania świadczeń w drodze wyjątku z ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w przypadku osób z licznymi schorzeniami i przerwami w zatrudnieniu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z rentą w drodze wyjątku i wymaga wykazania konkretnych przesłanek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak rygorystycznie sądy podchodzą do interpretacji przepisów dotyczących świadczeń w drodze wyjatku, nawet w obliczu poważnych problemów zdrowotnych wnioskodawcy. Podkreśla znaczenie udowodnienia konkretnych przesłanek prawnych, a nie tylko ogólnej trudnej sytuacji.
“Czy poważne problemy zdrowotne gwarantują rentę w drodze wyjątku? NSA wyjaśnia, dlaczego nie zawsze.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.