Orzeczenie · 2026-07-07

III OSK 2824/23Dzwon koscelny instalacją ochrona środowiska hałas

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2026-07-07

NSAOchrona środowiskaWysokansa

ochrona środowiskahałasdzwon kościelnyprawo administracyjneprawo ochrony środowiskaNSAinstalacjazakładpoziom hałasutereny mieszkaniowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej złożonej przez Parafię od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Przedmiotem sporu było określenie dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego przez dzwon kaplicy, który przekraczał normy dla terenów zabudowy mieszkaniowej. Organy administracji uznały dzwon za instalację, a Parafię za zakład w rozumieniu Prawa ochrony środowiska (p.o.ś.). Sąd pierwszej instancji oddalił skargę Parafii, podzielając stanowisko organów. W skardze kasacyjnej Parafia podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym uznania dzwonu za instalację i kościoła za zakład, a także naruszenia przepisów Konstytucji RP i Konkordatu poprzez ograniczenie wolności kultu religijnego. Kwestionowano również prawidłowość pomiarów hałasu i ocenę dowodów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd potwierdził, że dzwon kościelny, jako stacjonarne urządzenie techniczne służące do generowania dźwięku, stanowi instalację w rozumieniu art. 3 pkt 6 p.o.ś., a Parafia, jako podmiot posiadający tytuł prawny do terenu, jest zakładem w rozumieniu art. 3 pkt 48 p.o.ś. Sąd podkreślił, że przepisy p.o.ś. dotyczące hałasu mają zastosowanie do codziennego funkcjonowania instalacji w kościołach i kaplicach, a decyzja określająca dopuszczalny poziom hałasu nie narusza wolności sprawowania kultu religijnego, lecz jedynie limituje emisję dźwięku zgodnie z obowiązującymi normami.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Uznanie dzwonu kościelnego za instalację podlegającą przepisom Prawa ochrony środowiska i dopuszczalnym normom hałasu, nawet w kontekście wolności kultu religijnego.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji hałasu emitowanego przez dzwon kościelny w sąsiedztwie terenów mieszkaniowych. Interpretacja przepisów o ochronie środowiska w kontekście miejsc kultu religijnego.

Zagadnienia prawne (3)

Czy dzwon kościelny może być uznany za instalację w rozumieniu Prawa ochrony środowiska, a kościół za zakład?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, dzwon kościelny jest stacjonarnym urządzeniem technicznym stanowiącym instalację, a kościół, jako miejsce, gdzie ta instalacja jest zlokalizowana i do którego podmiot posiada tytuł prawny, jest zakładem w rozumieniu Prawa ochrony środowiska.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dzwon kościelny, jako stacjonarne urządzenie techniczne służące do generowania dźwięku, spełnia definicję instalacji. Parafia, posiadając tytuł prawny do terenu, na którym znajduje się instalacja, jest zakładem.

Czy przepisy Prawa ochrony środowiska dotyczące dopuszczalnych poziomów hałasu mają zastosowanie do dzwonów kościelnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, emisja dźwięku z dzwonu kościelnego podlega rygorom Prawa ochrony środowiska, a jego codzienne funkcjonowanie musi spełniać dopuszczalne normy hałasu.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że dzwon kościelny jest instalacją, a jego emisja dźwięku podlega przepisom p.o.ś. Wyjątek od zakazu używania instalacji nagłaśniających (art. 156 ust. 2 p.o.ś.) dotyczy uroczystości religijnych, ale nie zwalnia z obowiązku przestrzegania norm hałasu w codziennym funkcjonowaniu.

Czy decyzja określająca dopuszczalny poziom hałasu emitowanego przez dzwon kościelny narusza wolność sprawowania kultu religijnego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, decyzja taka nie narusza wolności sprawowania kultu religijnego, ponieważ dotyczy jedynie dopuszczalnych poziomów hałasu, a nie ogranicza możliwości praktykowania kultu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że decyzja limituje hałas do poziomu wynikającego z przepisów powszechnie obowiązujących i nie ogranicza swobody ani wolności sprawowania kultu religijnego. Konstytucyjny obowiązek dbałości o stan środowiska nakłada odpowiedzialność za jego pogorszenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną Parafii od wyroku WSA w Opolu, który utrzymał w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego przez dzwon kaplicy.

Przepisy (23)

Główne

p.o.ś. art. 115a § ust. 1, 3, 4 i 5

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Podstawa do wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu poza zakładem, gdy pomiary wykażą przekroczenie norm.

p.o.ś. art. 3 § pkt 6

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Definicja instalacji jako stacjonarnego urządzenia technicznego lub zespołu takich urządzeń.

p.o.ś. art. 3 § pkt 48

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Definicja zakładu jako jednej lub kilku instalacji wraz z terenem, do którego prowadzący instalacje posiada tytuł prawny, oraz znajdującymi się na nim urządzeniami.

Dz. U. z 2020 r., poz. 1219 ze zm.

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska

Pomocnicze

p.o.ś. art. 113 § ust. 2 pkt 1

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Określa rodzaje terenów chronionych przed hałasem, dla których ustala się dopuszczalne poziomy hałasu.

p.o.ś. art. 156 § ust. 1 i 2

Ustawa Prawo ochrony środowiska

Zakaz używania instalacji nagłaśniających na terenach publicznych, z wyjątkiem uroczystości religijnych, ale nie zwalnia z przestrzegania norm hałasu w codziennym funkcjonowaniu.

k.p.a. art. 104