III OSK 264/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi kasacyjnej była sprawa dotycząca decyzji o przejściu do zasobu gruntów Skarbu Państwa działki pokrytej śródlądowymi wodami płynącymi. Spółka P. S.A. w W. posiadała prawo użytkowania wieczystego do tej działki, nabyte z mocy prawa w 1990 r. Postępowanie administracyjne zainicjowane przez Wody Polskie miało na celu stwierdzenie przejścia tej nieruchomości do zasobu Skarbu Państwa zgodnie z art. 218 Prawa wodnego. Starosta odmówił wydania takiej decyzji, wskazując na niezgodność stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z wnioskiem. SKO uchyliło decyzję starosty i uwzględniło wniosek, argumentując, że ustawa Prawo wodne jednoznacznie stanowi, iż grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi są własnością Skarbu Państwa i stanowią jego zasób nieruchomości, a decyzja ma charakter deklaratoryjny i nie wpływa na prawa osób trzecich. WSA we Wrocławiu oddaliło skargę spółki, podzielając stanowisko SKO. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 sierpnia 2025 r. oddalił skargę kasacyjną spółki. Sąd uznał, że decyzja o przejściu gruntów do zasobu Skarbu Państwa ma charakter porządkowy i wynika ze zmiany stanu prawnego, nie wpływając na uprawnienia spółki wynikające z prawa użytkowania wieczystego. NSA podkreślił, że Prawo wodne przewiduje odrębny zasób nieruchomości Skarbu Państwa dla wód i gruntów nimi pokrytych, a Wody Polskie, reprezentując Skarb Państwa, mogą wykonywać swoje uprawnienia właścicielskie jedynie z poszanowaniem istniejącego prawa użytkowania wieczystego spółki. Sąd powołał się na wcześniejsze orzecznictwo w podobnych sprawach.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących zasobu nieruchomości Skarbu Państwa dla wód płynących oraz relacji między tym zasobem a prawem użytkowania wieczystego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi i ich statusu w zasobie Skarbu Państwa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy decyzja o stwierdzeniu przejścia do zasobu gruntów Skarbu Państwa nieruchomości pokrytej śródlądowymi wodami płynącymi narusza prawo użytkowania wieczystego przysługujące innemu podmiotowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja ta ma charakter deklaratoryjny, porządkowy i nie wpływa na prawa użytkownika wieczystego, który nadal może korzystać z gruntu i rozporządzać swoim prawem w granicach określonych przez prawo.
Uzasadnienie
NSA uznał, że Prawo wodne przewiduje odrębny zasób nieruchomości Skarbu Państwa dla wód i gruntów nimi pokrytych. Decyzja stwierdzająca przejście do tego zasobu ma charakter porządkowy i nie zmienia stanu własności ani nie znosi praw osób trzecich, takich jak użytkowanie wieczyste. Wody Polskie, reprezentując Skarb Państwa, mogą wykonywać swoje uprawnienia właścicielskie jedynie z poszanowaniem istniejącego prawa użytkowania wieczystego.
Czy istnieją dwa odrębne zasoby nieruchomości Skarbu Państwa, jeden regulowany ustawą o gospodarce nieruchomościami, a drugi Prawem wodnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustawa Prawo wodne stanowi, że grunty pokryte śródlądowymi wodami płynącymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa są zasobem nieruchomości Skarbu Państwa, do którego nie stosuje się przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że z woli ustawodawcy istnieją dwa zasoby nieruchomości Skarbu Państwa: ogólny, podlegający ustawie o gospodarce nieruchomościami, oraz szczególny, regulowany Prawem wodnym. Podobne rozwiązanie istniało już w poprzednim stanie prawnym.
Przepisy (20)
Główne
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § par 2 i 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.w. art. 218 § ust. 1,2
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
k.c. art. 233
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.w. art. 218 § ust. 5
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
p.w. art. 212 § ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
p.w. art. 264 § ust. 1 i 9
Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne
k.c. art. 140
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 222 § par 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 156 § § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § ust.1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.g.n. art. 21
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 23
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 200
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Ustawa z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości art. 2
Argumenty
Skuteczne argumenty
Decyzja o przejściu gruntów do zasobu Skarbu Państwa nie narusza prawa użytkowania wieczystego przysługującego spółce. • Prawo wodne przewiduje odrębny zasób nieruchomości Skarbu Państwa dla wód i gruntów nimi pokrytych. • Decyzja ma charakter deklaratoryjny i porządkowy, nie zmieniając stanu prawnego ani nie znosząc praw osób trzecich.
Odrzucone argumenty
Przejście gruntów do zasobu Wód Polskich godzi w treść uprawnień użytkownika wieczystego. • Wydanie decyzji o przejściu gruntów do zasobu Skarbu Państwa jest wadliwe, gdy grunt stanowi już własność Skarbu Państwa i jest w użytkowaniu wieczystym. • Istnieje "dualizm władztwa" nad gruntem, sprzeczny z zasadami demokratycznego państwa prawnego. • Decyzja jest obarczona wadą trwałej niewykonalności.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja ta ma zatem charakter deklaratoryjny. • Wody Polskie rozporządzają tymi nieruchomościami, stanowiącymi własność Skarbu Państwa, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. • Mogą zatem wykonywać to prawo w imieniu Skarbu Państwa wyłącznie w granicach dozwolonych istniejącym stanem prawnym, a zatem z poszanowaniem przysługującego spółce prawa użytkowania wieczystego.
Skład orzekający
Małgorzata Pocztarek
przewodniczący
Sławomir Pauter
sprawozdawca
Sławomir Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa wodnego dotyczących zasobu nieruchomości Skarbu Państwa dla wód płynących oraz relacji między tym zasobem a prawem użytkowania wieczystego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej gruntów pokrytych śródlądowymi wodami płynącymi i ich statusu w zasobie Skarbu Państwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy złożonej kwestii własności i zarządzania gruntami Skarbu Państwa, w szczególności tymi pokrytymi wodami. Pokazuje konflikt między prawem własności a prawem użytkowania wieczystego w specyficznym kontekście prawnym.
“Czy użytkowanie wieczyste chroni przed przejęciem gruntu przez Skarb Państwa? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.