III OSK 2461/25Dostęp do akt karnych kpk vs u d i p
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku o udostępnienie dokumentów z zakończonego postępowania przygotowawczego (postanowienia o wszczęciu i umorzeniu dochodzenia) na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej (u.d.i.p.). Skarżąca zwróciła się do Prokuratora Rejonowego, który odmówił udostępnienia informacji, powołując się na przepisy Kodeksu postępowania karnego (k.p.k.), w szczególności art. 156 § 5 i 5b k.p.k., wskazując, że skarżąca nie wykazała ważnego interesu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na bezczynność organu, uznając, że dostęp do akt postępowania karnego jest regulowany wyłącznie przez k.p.k., a przepisy te stanowią lex specialis w stosunku do u.d.i.p. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną, opartą na zarzutach naruszenia prawa materialnego i procesowego. Sąd kasacyjny, powołując się na utrwalone orzecznictwo, w tym uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 9 grudnia 2013 r. (I OPS 7/13), potwierdził, że art. 1 ust. 2 u.d.i.p. wyłącza stosowanie tej ustawy, gdy inne przepisy (jak art. 156 k.p.k.) regulują odmiennie zasady i tryb dostępu do informacji publicznych. Sąd podkreślił, że przepisy k.p.k. w sposób kompleksowy regulują dostęp do akt postępowania karnego, w tym do poszczególnych dokumentów, i są one skierowane do wszystkich, a nie tylko do stron postępowania. W związku z tym, żądane dokumenty nie mogły być udostępnione w trybie u.d.i.p., a skarga kasacyjna, oparta na odmiennej tezie, nie mogła zostać uwzględniona. Sąd oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie prymatu przepisów k.p.k. nad u.d.i.p. w zakresie dostępu do akt postępowań karnych.
Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy żądane dokumenty znajdują się w aktach postępowania karnego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 156 k.p.k.) wyłączają stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej w przypadku żądania udostępnienia dokumentów z akt zakończonego postępowania przygotowawczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy Kodeksu postępowania karnego stanowią przepisy szczególne, które w sposób odmienny regulują zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, znajdującymi się w aktach sprawy karnej, co wyłącza stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Uzasadnienie
Ustawa o dostępie do informacji publicznej (art. 1 ust. 2) nie narusza przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji publicznych. Przepisy k.p.k. (art. 156) w sposób kompleksowy regulują dostęp do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich dokumentów, stanowiąc przepisy szczególne, które wyłączają stosowanie u.d.i.p.
Czy dokumenty z akt zakończonego postępowania przygotowawczego, nawet jeśli zawierają informacje publiczne, mogą być udostępnione na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dokumenty te podlegają udostępnieniu wyłącznie na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, które wyłączają stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej.
Uzasadnienie
Każdy dokument z akt sprawy karnej należy traktować przede wszystkim w kategoriach odpisu lub kopii wydawanej z akt sprawy, a nie informacji publicznej w nich się znajdującej. Przepisy k.p.k. zawierają zamkniętą i zupełną regulację zasad dostępu do akt, wyłączając tym samym stosowanie u.d.i.p.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (5)
Główne
k.p.k. art. 156 § § 1, § 5, § 5a i § 5b
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego
Reguluje zasady dostępu do akt postępowania karnego i znajdujących się w nich dokumentów, stanowiąc przepisy szczególne wyłączające stosowanie u.d.i.p.
Pomocnicze
u.d.i.p. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej
Przepisy u.d.i.p. nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Nie stosuje się ich, gdy są nie do pogodzenia z przepisami ustaw szczególnych.
Konstytucja RP art. 61 § ust. 1-3
Konstytucja RP
Ogólna podstawa prawa do uzyskiwania informacji publicznej, ale wyłączona przez przepisy szczególne k.p.k.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa granice rozpoznania sprawy przez NSA.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepisy Kodeksu postępowania karnego (art. 156 k.p.k.) stanowią przepisy szczególne, które wyłączają stosowanie ustawy o dostępie do informacji publicznej w zakresie dostępu do akt postępowania karnego. • Dostęp do dokumentów z akt postępowania karnego jest regulowany wyłącznie przez k.p.k., a nie u.d.i.p., nawet jeśli dokumenty te zawierają informacje publiczne.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie przepisów u.d.i.p. do żądania udostępnienia dokumentów z akt postępowania karnego. • Uznanie, że wniosek dotyczył konkretnej informacji publicznej, a nie akt postępowania karnego.
Godne uwagi sformułowania
przepisy k.p.k. stanowią owe 'przepisy innych ustaw', o których mowa w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., określające odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi, które w całości wyłączają zastosowanie przepisów u.d.i.p. do informacji publicznych znajdujących się w aktach sprawy karnej. • Każdy taki dokument należy bowiem traktować przede wszystkim w kategoriach odpisu (kopii) wydawanej z akt sprawy, niekoniecznie zaś informacji publicznej w nich się znajdującej.
Skład orzekający
Przemysław Szustakiewicz
przewodniczący
Rafał Stasikowski
członek
Tadeusz Kiełkowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prymatu przepisów k.p.k. nad u.d.i.p. w zakresie dostępu do akt postępowań karnych."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy żądane dokumenty znajdują się w aktach postępowania karnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii kolizji przepisów prawa, która ma znaczenie praktyczne dla prawników procesowych i osób zainteresowanych dostępem do informacji z postępowań karnych.
“Czy ustawa o dostępie do informacji publicznej zawsze działa? NSA wyjaśnia, kiedy k.p.k. ma pierwszeństwo.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.