III OSK 2327/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej J.T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił jego skargę na decyzję Rady Doskonałości Naukowej z dnia 22 lutego 2021 r. Decyzja ta odmawiała zmiany ostatecznej decyzji Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia 19 grudnia 2005 r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały Rady Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z dnia 22 czerwca 2004 r. o nadaniu J.T. stopnia doktora habilitowanego. Skarżący kasacyjnie podniósł szereg zarzutów, w tym naruszenie przepisów Konstytucji RP, Kodeksu postępowania administracyjnego, Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także przepisów prawa unijnego i międzynarodowego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, przypomniał, że postępowanie w trybie art. 154 § 1 k.p.a. jest trybem nadzwyczajnym, który służy jedynie weryfikacji decyzji ostatecznej pod kątem interesu społecznego lub słusznego interesu strony, a nie ponownej merytorycznej ocenie sprawy. Sąd podkreślił, że nie można traktować tego trybu jako trzeciej instancji administracyjnej. W ocenie NSA, zarzuty skargi kasacyjnej, dotyczące w szczególności wadliwości pierwotnej decyzji z 2005 r., nie mogły odnieść skutku, gdyż nie wykazywały, aby istniały przekonujące okoliczności przemawiające za zmianą lub uchyleniem tej decyzji z uwagi na interes społeczny lub słuszny interes strony. Sąd uznał również za chybione wnioski o wystąpienie do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, wskazując na swobodę sądu ostatniej instancji w ocenie potrzeby takiego pytania. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 154 § 1 k.p.a. jako trybu nadzwyczajnego, zasada trwałości decyzji administracyjnych, ograniczenia postępowania wpadkowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zmianę decyzji ostatecznej w przedmiocie nadania stopnia naukowego, ale zasady interpretacji art. 154 k.p.a. mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postępowanie w trybie art. 154 § 1 k.p.a. może służyć ponownej merytorycznej ocenie decyzji ostatecznej, czy jedynie jej weryfikacji pod kątem interesu społecznego lub słusznego interesu strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Postępowanie w trybie art. 154 § 1 k.p.a. jest trybem nadzwyczajnym, który nie służy ponownej merytorycznej ocenie sprawy zakończonej decyzją ostateczną, a jedynie jej weryfikacji pod kątem interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 154 § 1 k.p.a. stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji i musi być interpretowany ściśle. Celem tego postępowania nie jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy, lecz ocena, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Wszczęcie postępowania w tym trybie nie może być konkurencyjne dla zwykłych trybów postępowania ani stanowić trzeciej instancji.
Czy późniejszy dorobek naukowy skarżącego może stanowić przesłankę do zmiany decyzji o odmowie nadania stopnia doktora habilitowanego w trybie art. 154 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, późniejszy dorobek naukowy nie może być taką przesłanką, gdyż kwestie te podlegają analizie w kolejnym postępowaniu o nadanie stopnia naukowego, jeśli habilitant ponownie wyrazi wolę poddania się ocenie.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że przepisy szczególne określają tryb uzyskiwania stopni naukowych, a późniejszy dorobek naukowy może być analizowany jedynie w ramach ponownej procedury ubiegania się o stopień, a nie w trybie zmiany decyzji ostatecznej.
Czy sąd administracyjny powinien wystąpić z pytaniem prejudycjalnym do TSUE w sprawie wykładni prawa unijnego, gdy strona podnosi takie zarzuty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie zawsze. Sąd ostatniej instancji ma swobodę oceny, czy pytanie prejudycjalne jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza gdy kwestia jest już rozstrzygnięta lub wykładnia jest oczywista.
Uzasadnienie
NSA powołał się na orzecznictwo TSUE, zgodnie z którym obowiązek skierowania pytania prejudycjalnego nie jest bezwzględny. Sąd nie ma takiego obowiązku, gdy kwestia nie ma decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia lub gdy wykładnia jest oczywista (acte clair). W tej sprawie NSA nie widział potrzeby wystąpienia do TSUE.
Przepisy (26)
Główne
k.p.a. art. 154 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Przepis ustanawia nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji ostatecznych, który nie służy ponownej merytorycznej kontroli, lecz ocenie pod kątem interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Przesłanki te należy interpretować ściśle.
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. art. 154 § 1
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej: naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o oddaleniu skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.a. art. 16
Kodeks postępowania administracyjnego
Zasada trwałości decyzji administracyjnych, od której art. 154 k.p.a. stanowi wyjątek.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Określenie wysokości opłat za czynności radców prawnych.
u.s.n.i.t.n. art. 20 § ust. 3
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytułach w zakresie sztuki
Dotyczy możliwości ponownego ubiegania się o stopień naukowy.
u.s.n.i.t.n. art. 35 § ust. 5
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytułach w zakresie sztuki
Delegacja ustawowa dla CK.
u.s.n.i.t.n. art. 16
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytułach w zakresie sztuki
Dotyczy kryteriów oceny rozprawy i przewodu habilitacyjnego.
u.s.n.i.t.n. art. 29 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytułach w zakresie sztuki
Dotyczy postępowania w sprawie nadania stopnia naukowego.
u.s.n.i.t.n. art. 51 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytułach w zakresie sztuki
Dotyczy kompetencji Rady Doskonałości Naukowej.
u.s.n.i.t.n. art. 52-55
Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytułach w zakresie sztuki
Dotyczy kompetencji Rady Doskonałości Naukowej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sądu.
Konstytucja RP art. 83
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Obowiązek ochrony środowiska.
Konstytucja RP art. 87
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Źródła powszechnie obowiązującego prawa.
Konstytucja RP art. 148
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rola Prezesa Rady Ministrów.
Konstytucja RP art. 149
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rola Rady Ministrów.
EKPC art. 6
Europejska Konwencja Praw Człowieka
Prawo do rzetelnego procesu sądowego.
Pakt art. 16
Międzynarodowy Pakt Praw Osobistych i Politycznych
Prawo do bycia uznawanym wszędzie za osobę pod prawem.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów Konstytucji RP, k.p.a., p.p.s.a., prawa UE i międzynarodowego przez organy administracji i WSA. • Pozbawienie habilitanta możności obrony praw i praw strony w postępowaniu. • Nieważność postępowania z powodu pominięcia pełnomocnika i udziału osób podlegających wyłączeniu. • Zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego i mediacyjnego. • Błędne przyjęcie, że Prezes RM lub Minister Nauki nie są organami nadzoru. • Akceptacja wadliwego poglądu co do wiążącej mocy oceny prawnej i wskazań sądów. • Naruszenie prawa materialnego w postaci art. 16 Paktu, art. 6 EKPC, art. 2, 45, 77, 87 Konstytucji RP. • Naruszenie prawa materialnego w postaci art. II-101 Karty Praw Podstawowych, Europejskiej Karty Naukowca, art. 249 TWE. • Naruszenie przepisów u.s.n.i.t.n. poprzez zaakceptowanie stanowiska CK o posłużeniu się obiektywnymi kryteriami. • Naruszenie art. 29 u.s.n.i.t.n. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania według ogólnych zasad k.p.a. • Naruszenie art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. poprzez niezbadanie, czy stan faktyczny został ustalony zgodnie z regułami k.p.a. • Naruszenie art. 33 ust. 1, 35 ust. 5 u.s.n.i.t.n. poprzez podzielenie stanowiska CK, iż może ona pomijać zasady postępowania rozpoznawczego. • Naruszenie art. 61 i 51 Konstytucji RP poprzez zaakceptowanie odmowy udostępnienia akt i informacji o recenzentach. • Naruszenie przepisów art. 133 § 1 i 2, 134 § 1, 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieustosunkowanie się do wniosków dowodowych. • Naruszenie art. […]
Godne uwagi sformułowania
Postępowanie w trybie art. 154 § 1 k.p.a. ustanawia nadzwyczajny tryb weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, co jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji określonej w art. 16 k.p.a., a zatem przesłanki w nim określone nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, a wręcz należy je interpretować dosłownie, a nawet ścieśniająco. • Przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 154 k.p.a. nie może być merytoryczna kontrola wydanego rozstrzygnięcia, a tylko przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej pod kątem przesłanek wskazanych w tym przepisie. • Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem – w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) – nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej w jednym tylko aspekcie, a mianowicie, czy za jej zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. • Nie można uznać za słuszny interes strony jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego sprawy, który był już przedmiotem rozpoznania przez ten organ w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją.
Skład orzekający
Małgorzata Masternak - Kubiak
przewodniczący
Mirosław Wincenciak
sprawozdawca
Kazimierz Bandarzewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 154 § 1 k.p.a. jako trybu nadzwyczajnego, zasada trwałości decyzji administracyjnych, ograniczenia postępowania wpadkowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wniosku o zmianę decyzji ostatecznej w przedmiocie nadania stopnia naukowego, ale zasady interpretacji art. 154 k.p.a. mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy długotrwałego sporu o stopień naukowy i pokazuje złożoność procedur administracyjnych oraz interpretację przepisów dotyczących nadzwyczajnych trybów postępowania. Liczne zarzuty kasacyjne świadczą o skomplikowanym charakterze sprawy.
“Długoletnia batalia o habilitację: NSA wyjaśnia granice art. 154 k.p.a.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.