Orzeczenie · 2026-08-19

III KO 168/25Wyłączenie sędziów sąd najwyższy niezawisłość 2

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-08-19
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
sąd najwyższykasacjawyłączenie sędziegoniezawisłośćbezstronnośćkrajowa rada sądownictwakpkkonstytucjaekpc

Sąd Najwyższy rozpoznał wniosek sędziego o wyłączenie dwóch innych sędziów od udziału w sprawie kasacyjnej oznaczonej sygnaturą III KO 168/25. Wniosek oparty był na zarzucie, że sędziowie ci zostali powołani na swoje stanowiska w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r., co budzi wątpliwości co do ich niezawisłości i bezstronności. Sąd Najwyższy, powołując się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, a także na własne uchwały, uznał, że powołanie sędziów w wadliwej procedurze narusza standardy konstytucyjne (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz europejskie (art. 6 ust. 1 EKPC, art. 47 Karty Praw Podstawowych). Dodatkowo, sprawa dotyczyła sygnalizacji zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. na etapie kasacyjnym, co oznaczało, że zarzut wadliwego powołania dotyczył bezpośrednio sędziego rozpoznającego kasację. Sąd Najwyższy podkreślił, że pozostawienie sprawy w referacie sędziów, co do których istnieją wątpliwości, naraziłoby na szwank zasadę nemo iudex in causa sua oraz mogłoby wywołać obawy o kierunkowe nastawienie do rozstrzygnięcia. W celu zagwarantowania prawa do bezstronnego sądu, wyeliminowania wadliwych skutków prawnych i ochrony Skarbu Państwa, Sąd Najwyższy orzekł o wyłączeniu wskazanych sędziów od udziału w sprawie.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziów w sprawach, gdzie procedury powołania budzą wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności, w kontekście orzecznictwa ETPC i TSUE.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury powołania sędziów w Polsce, ale stanowi ważny głos w dyskusji o standardach praworządności.

Zagadnienia prawne (2)

Czy sędzia powołany na stanowisko w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r. spełnia wymogi niezawisłości i bezstronności wymagane przez prawo krajowe i europejskie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, powołanie sędziego w wadliwej procedurze, która nie gwarantuje niezależności i bezstronności, stanowi naruszenie standardów konstytucyjnych i europejskich.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że powołanie sędziów na stanowisko w wadliwej procedurze, wynikającej z rekomendacji KRS ukształtowanej na podstawie ustawy z 2017 r., narusza prawo strony do bezstronnego i niezależnego sądu, co jest gwarantowane przez Konstytucję RP, EKPC i Kartę Praw Podstawowych.

Czy wniosek o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie jest zasadny, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do jego niezawisłości i bezstronności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wniosek jest zasadny, gdy istnieją uzasadnione wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności sędziego, co może prowadzić do naruszenia prawa do rzetelnego procesu.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy stwierdził, że pozostawienie w składzie sędziów, co do których istnieją wątpliwości co do ich niezawisłości i bezstronności, naraziłoby na szwank zasadę nemo iudex in causa sua i mogłoby wywołać obawy o kierunkowe nastawienie do rozstrzygnięcia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Wyłączenie sędziów
Strona wygrywająca
strona postępowania

Strony

NazwaTypRola
G.S.inneskazany
I.Z.innesędzia
A.B.innesędzia

Przepisy (7)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Podstawa do wyłączenia sędziego od udziału w sprawie w przypadku istnienia okoliczności mogących wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego niezawisłości, bezstronności lub niezależności.

Konstytucja RP art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Gwarantuje prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny i bezstronny sąd.

Pomocnicze

k.p.k. art. 42 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 42 § § 4

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, w tym powołanie sądu lub ławy przysięgłych w sposób niezgodny z prawem.

u.SN art. 29 § § 4

Ustawa o Sądzie Najwyższym

u.SN art. 29 § – 25

Ustawa o Sądzie Najwyższym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powołanie sędziów w wadliwej procedurze narusza standardy konstytucyjne i europejskie dotyczące prawa do bezstronnego i niezależnego sądu. • Istnienie wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności sędziów uzasadnia ich wyłączenie od udziału w sprawie na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. • Sprawa dotyczy sygnalizacji bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co dodatkowo wzmacnia potrzebę zapewnienia bezstronności składu orzekającego.

Godne uwagi sformułowania

nie spełniali wymogów niezawisłości i bezstronności • niezawisłego i niezawisłego sądu • sąd ustanowiony ustawą • nemo iudex in causa sua • przeświadczenie o istnieniu kierunkowego nastawienia sędziów

Skład orzekający

Michał Laskowski

przewodniczący

I.Z.

członek

A.B.

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie wniosków o wyłączenie sędziów w sprawach, gdzie procedury powołania budzą wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności, w kontekście orzecznictwa ETPC i TSUE."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwej procedury powołania sędziów w Polsce, ale stanowi ważny głos w dyskusji o standardach praworządności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Orzeczenie dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezawisłości sędziowskiej i prawa do bezstronnego sądu, co jest tematem o dużym znaczeniu publicznym i prawniczym.

Sąd Najwyższy wyłącza sędziów: czy procedura powołania podważa niezawisłość sądu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst