Orzeczenie · 2000-12-21

III KKN 442/98Umorzenie postępowania śmierć oskarżonego poczytalność

Sąd
Sąd Najwyższy
Miejsce
Warszawa
Data
2000-12-21
SNKarneodpowiedzialność karnaWysokanajwyższy
kasacjapoczytalnośćbiegli psychiatrzyniedorozwój umysłowyalkoholizmumorzenie postępowaniaśmierć oskarżonegoprawo karnekodeks postępowania karnego

Sprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego B. S., który został skazany przez Sąd Rejonowy w D. na karę łączną 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności za przestępstwa z art. 208, 233 i 236 dkk. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Wojewódzki w K. po rozpoznaniu apelacji. Głównym zarzutem w kasacji było rażące naruszenie prawa procesowego, polegające na pominięciu dowodu z opinii biegłych psychiatrów, mimo że w przeszłości stwierdzono u oskarżonego niedorozwój umysłowy. Sąd Najwyższy uznał kasację za w pełni zasadną. Podkreślono, że stwierdzony u oskarżonego znaczny deficyt umysłowy (niedorozwój umysłowy w stopniu debilizmu) oraz długoletnie nadużywanie alkoholu powinny wzbudzić wątpliwości co do jego poczytalności w chwili popełnienia czynów. Sąd Najwyższy wskazał, że opinia psychiatryczna z 1975 roku, choć nie mogła być podstawą oceny poczytalności w 1996 roku, powinna była skłonić sądy niższych instancji do przeprowadzenia nowego dowodu z opinii biegłych. Błędne było przyjęcie, że charakter popełnionych przestępstw lub fakt korzystania z pomocy obrońcy zwalniały sąd z obowiązku zbadania stanu poczytalności. Wobec śmierci oskarżonego, Sąd Najwyższy na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 kpk umorzył postępowanie karne. Rozstrzygnięto również o kosztach procesu, obciążając nimi Skarb Państwa, oraz o zwrocie opłaty sądowej i wynagrodzeniu obrońcy z urzędu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ważność dowodu z opinii biegłych psychiatrów w sprawach karnych, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, nawet jeśli są to kwestie z przeszłości lub związane z niedorozwojem umysłowym i alkoholizmem.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji śmierci oskarżonego i umorzenia postępowania, ale zasady dotyczące oceny poczytalności i dowodu z opinii biegłych są uniwersalne.

Zagadnienia prawne (1)

Czy zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów, mimo wcześniejszych wskazań na niedorozwój umysłowy oskarżonego i długoletnie nadużywanie alkoholu, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na treść wyroku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zaniechanie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych psychiatrów w sytuacji, gdy stwierdzono u oskarżonego znaczny deficyt umysłowy i długoletnie nadużywanie alkoholu, stanowi rażące naruszenie prawa procesowego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy uznał, że stan psychiczny oskarżonego, w tym niedorozwój umysłowy i nadużywanie alkoholu, powinien wzbudzić wątpliwości co do jego poczytalności i skutkować przeprowadzeniem dowodu z opinii biegłych. Opinia z przeszłości nie mogła zastąpić oceny stanu poczytalności w chwili czynu, a długoletnie spożywanie alkoholu mogło wpłynąć na zdrowie psychiczne i poczytalność.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Umorzenie postępowania

Strony

NazwaTypRola
B. S.osoba_fizycznaoskarżony

Przepisy (4)

Główne

kpk art. 17 § 1

Kodeks postępowania karnego

pkt 5 - postępowanie karne umarza się w razie śmierci oskarżonego.

Pomocnicze

kpk art. 152

Kodeks postępowania karnego

Wspomniany w zarzucie kasacji, dotyczy dopuszczania dowodu z opinii biegłych.

kpk art. 176

Kodeks postępowania karnego

Wspomniany w zarzucie kasacji, dotyczy dopuszczania dowodu z opinii biegłych.

kpk art. 632 § 2

Kodeks postępowania karnego

Dotyczy obciążenia Skarbu Państwa kosztami procesu w przypadku umorzenia postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie prawa procesowego przez pominięcie dowodu z opinii biegłych psychiatrów mimo wskazań na niedorozwój umysłowy i nadużywanie alkoholu przez oskarżonego. • Stan psychiczny oskarżonego (niedorozwój umysłowy, alkoholizm) powinien wzbudzić wątpliwości co do jego poczytalności.

Odrzucone argumenty

Argument prokuratora, że skoro oskarżony korzystał z pomocy obrońcy, a czyny były nieskomplikowane, to nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłych nie miało wpływu na wyrok. • Argument sądu, że charakter przestępstw i stopień niedorozwoju umysłowego (debilizm) nie wymagały dalszych badań poczytalności.

Godne uwagi sformułowania

Sąd Najwyższy zważył, co następuje. • Kasacja jest w pełni zasadna. • Sąd Wojewódzki błędnie przyjął, że opinia psychiatryczna sporządzona w 1975 r. nie musi powodować powstania wątpliwości co do stanu poczytalności oskarżonego w rozpoznawanej sprawie. • Na uwzględnienie nie zasługuje także argument... • Stwierdzenie u oskarżonego przez biegłych psychiatrów w przeszłości tak znacznego deficytu umysłowego oraz fakt długoletniego nadużywania przez niego alkoholu powinien wzbudzić wątpliwości co do jego poczytalności i skutkować przeprowadzeniem w niniejszej sprawie dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów. • Oczywistym jest bowiem, że długoletnie spożywanie alkoholu przez osobę wykazującą niedorozwój umysłowy mogło wpłynąć na stan jej zdrowia psychicznego i w konsekwencji na poczytalność w chwili czynu.

Skład orzekający

Lech Paprzycki

przewodniczący-sprawozdawca

Antoni Kapłon

sędzia

Ewa Strużyna

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ważność dowodu z opinii biegłych psychiatrów w sprawach karnych, zwłaszcza gdy istnieją wątpliwości co do poczytalności oskarżonego, nawet jeśli są to kwestie z przeszłości lub związane z niedorozwojem umysłowym i alkoholizmem."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji śmierci oskarżonego i umorzenia postępowania, ale zasady dotyczące oceny poczytalności i dowodu z opinii biegłych są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest dokładne badanie stanu psychicznego oskarżonego, nawet jeśli wydaje się to rutynowe. Podkreśla, że przeszłe problemy (niedorozwój, alkoholizm) mogą mieć wpływ na poczytalność i wymagają uwagi sądu.

“Czy przeszłe problemy psychiczne i alkoholizm mogą uniewinnić? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową rolę biegłych.”

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst