III KK 88/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez prokuratora na niekorzyść oskarżonych, którzy zostali uniewinnieni od zarzutów propagowania nazistowskiego ustroju III Rzeszy Niemieckiej. Sąd Rejonowy uniewinnił wszystkich oskarżonych, uznając, że ich działania miały charakter kolekcjonerski i nie wykazały zamiaru propagowania. Sąd Okręgowy w Kielcach utrzymał ten wyrok w mocy. Prokurator złożył kasację, zarzucając Sądowi Okręgowemu rażące naruszenie prawa procesowego poprzez nierzetelną kontrolę apelacji oraz obrazę prawa materialnego (art. 256 § 2 k.k.) przez błędną wykładnię. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że Sąd Okręgowy nie rozpoznał należycie zarzutów apelacji, powielając błędne rozumienie przepisu art. 256 § 2 k.k. przez Sąd pierwszej instancji. Sąd Najwyższy podkreślił, że dla odpowiedzialności z art. 256 § 2 k.k. kluczowy jest cel rozpowszechniania przedmiotów zawierających treści propagujące nazistowski ustrój, a nie zamiar sprawcy propagowania tego ustroju czy utożsamiania się z nim. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność właściwej interpretacji znamion przestępstwa i rozważenia, czy przedmioty te zawierały treść propagującą ustrój, czy jedynie symbolikę, co ma znaczenie w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja znamion przestępstwa propagowania ustrojów totalitarnych (art. 256 § 2 k.k.), obowiązki sądu odwoławczego w zakresie kontroli instancyjnej.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją art. 256 § 2 k.k. z dnia 1 października 2023 r. w zakresie symboliki.
Zagadnienia prawne (3)
Czy posiadanie przedmiotów zawierających treści propagujące nazistowski ustrój III Rzeszy Niemieckiej, w celu ich rozpowszechniania, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 256 § 2 k.k., nawet jeśli sprawca nie ma zamiaru bezpośredniego propagowania tego ustroju i utożsamiania się z nim?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, posiadanie przedmiotów zawierających treści propagujące nazistowski ustrój III Rzeszy Niemieckiej, w celu ich rozpowszechniania, wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 256 § 2 k.k., niezależnie od zamiaru sprawcy propagowania tego ustroju czy utożsamiania się z nim. Kluczowy jest cel rozpowszechniania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że przepis art. 256 § 2 k.k. penalizuje posiadanie przedmiotów zawierających treści propagujące totalitarny ustrój w celu ich rozpowszechniania. Nie jest wymagane wykazanie zamiaru bezpośredniego propagowania tego ustroju czy utożsamiania się z nim. Sąd Okręgowy błędnie skupił się na braku takiego zamiaru, ignorując cel rozpowszechniania.
Czy sąd odwoławczy prawidłowo rozpoznał zarzuty apelacji prokuratora dotyczące naruszenia przepisów postępowania i obrazy prawa materialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy przeprowadził powierzchowną i nierzetelną kontrolę apelacji, nie rozpoznając należycie zarzutów prokuratora i powielając błędne rozumienie przepisu art. 256 § 2 k.k.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy nie odniósł się merytorycznie do zarzutów apelacji, ograniczając się do ogólnikowych stwierdzeń i powielając błędne stanowisko Sądu pierwszej instancji. Kontrola odwoławcza była zbyt powierzchowna, aby uznać ją za rzetelną.
Czy posiadanie przedmiotów będących jedynie nośnikiem symboliki faszystowskiej, komunistycznej lub innej totalitarnej, nawet w celu rozpowszechniania, podlega karze na podstawie art. 256 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed 1 października 2023 r.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 11/10, posiadanie przedmiotów będących jedynie nośnikiem symboliki faszystowskiej lub komunistycznej, nawet w celu rozpowszechniania, nie rodziło odpowiedzialności karnej na podstawie art. 256 § 2 k.k. w brzmieniu obowiązującym przed 1 października 2023 r.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przypomniał, że wyrok TK z dnia 19 lipca 2011 r., K 11/10, uznał za niezgodny z Konstytucją przepis art. 256 § 2 k.k. w części obejmującej wyrazy „albo będące nośnikiem symboliki faszystowskiej, komunistycznej lub innej totalitarnej”. Oznacza to, że samo posiadanie takich przedmiotów, nawet w celu rozpowszechniania, nie było karalne, jeśli nie zawierały one treści propagujących ustrój.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| B. S. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| J. P. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| J. R. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| W. T. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| R. P. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| A. K. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| Prokurator | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (12)
Główne
k.k. art. 256 § 2
Kodeks karny
Karze podlega, kto w celu rozpowszechniania produkuje, utrwala lub sprowadza, nabywa, przechowuje, posiada, prezentuje, przewozi lub przesyła druk, nagranie lub inny przedmiot, zawierający treść określoną w § 1, albo będące nośnikiem symboliki faszystowskiej, komunistycznej lub innej totalitarnej (w brzmieniu obowiązującym przed 1.10.2023 r.). Kluczowe jest posiadanie w celu rozpowszechniania, a nie zamiar propagowania.
Pomocnicze
k.k. art. 256 § 1
Kodeks karny
Publiczne propagowanie faszystowskiego lub innego totalitarnego ustroju państwa lub nawoływanie do nienawiści na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych albo ze względu na bezwyznaniowość.
k.k. art. 256 § 3
Kodeks karny
Nie popełnia przestępstwa określonego w § 2, kto dopuszcza się czynu w ramach działalności artystycznej lub edukacyjnej.
k.p.k. art. 4
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek uwzględniania okoliczności przemawiających na korzyść i niekorzyść oskarżonego.
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
Granice swobodnej oceny dowodów.
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek oparcia orzeczenia na całokształcie materiału dowodowego.
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek rozpoznania zarzutów apelacji przez sąd odwoławczy.
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek należytego rozpoznania zarzutów apelacji przez sąd odwoławczy.
k.k. art. 65 § 1
Kodeks karny
Czynienie sobie stałego źródła dochodu z popełnienia przestępstwa.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Zbieg przepisów ustawy.
k.k. art. 12 § 1
Kodeks karny
Czyn ciągły.
k.k. art. 13 § 1
Kodeks karny
Usiłowanie przestępstwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Okręgowy nie rozpoznał należycie zarzutów apelacji prokuratora. • Sąd Okręgowy błędnie zinterpretował znamiona przestępstwa z art. 256 § 2 k.k., skupiając się na zamiarze propagowania zamiast na celu rozpowszechniania. • Kontrola odwoławcza była powierzchowna i nierzetelna.
Odrzucone argumenty
Wyrok Sądu Rejonowego był prawidłowy, a zachowanie oskarżonych miało charakter kolekcjonerski. • Zarzuty apelacji prokuratora były chybione.
Godne uwagi sformułowania
nie sposób uznać, aby zachowaniu oskarżonych towarzyszył choć nikły, czy pośredni zamiar intencjonalny - w celu propagowania, co stanowi istotę zarzucanych im czynów • nie jest konieczne ustalenie, iż sprawca, m.in. posiadając, utrwalając czy nabywając przedmioty zawierające treści propagujące faszyzm (lub inny totalitarny ustrój państwa) działa dla osiągnięcia celu przekonania, agitacji do niego, a także w celu rozpowszechnienia treści propagujących faszyzm. • nieprawidłowe rozpoznanie przez Sąd Okręgowy apelacji wniesionej przez prokuratora mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Marek Pietruszyński
członek
Zbigniew Puszkarski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja znamion przestępstwa propagowania ustrojów totalitarnych (art. 256 § 2 k.k.), obowiązki sądu odwoławczego w zakresie kontroli instancyjnej."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją art. 256 § 2 k.k. z dnia 1 października 2023 r. w zakresie symboliki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kontrowersyjnego przepisu karnego dotyczącego propagowania nazizmu i pokazuje, jak kluczowa jest prawidłowa interpretacja znamion czynu zabronionego oraz rzetelność kontroli sądowej.
“Czy posiadanie nazistowskich pamiątek to już przestępstwo? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczową różnicę.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.