III KK 536/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez obrońcę skazanego R.J. od wyroku Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 28 października 2022 r., sygn. akt III Ka 413/22. Wyrok ten zmienił wyrok Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 14 lutego 2022 r., sygn. akt X K 361/19, w ten sposób, że przypisany skazanemu czyn zakwalifikowano jako przestępstwo z art. 238 k.k. Obrońca skazanego zarzucił w kasacji rażącą obrazę przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 238 k.k., argumentując, że opis czynu nie wskazywał na popełnienie przestępstwa, którego nigdy nie popełniono, ani na świadomość skazanego co do tego faktu. Ponadto zarzucono rażącą obrazę przepisów postępowania, w tym art. 455 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k., wskazując na nierozpoznanie istoty zarzutów apelacyjnych i nieprawidłowe poprawienie kwalifikacji prawnej czynu na niekorzyść skazanego. Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., uznał kasację za oczywiście bezzasadną. Sąd podkreślił, że kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia służącym eliminacji prawomocnych orzeczeń obarczonych wadami kwalifikowanymi. W ocenie Sądu Najwyższego, Sąd Okręgowy prawidłowo odniósł się do zarzutów apelacji, a sposób ustosunkowania się do nich był prawidłowy i poparty argumentacją, co wyklucza zarzut naruszenia art. 433 § 2 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. Sąd Najwyższy stwierdził, że ustalenia faktyczne obu instancji jednoznacznie wskazywały, iż zdarzenie, o którym fałszywie zawiadomił R.J., w ogóle nie zaistniało, co czyniło zasadnym zastosowanie art. 238 k.k. Rozważania obrońcy dotyczące tego, czy fałszywe zawiadomienie dotyczy zdarzenia, które nie zaistniało, czy tylko w innej wersji, uznano za nieistotne dla rozstrzygnięcia. Sąd Najwyższy wyjaśnił również, że zgodnie z art. 455 k.p.k., sąd odwoławczy ma obowiązek poprawić kwalifikację prawną czynu, gdy nie dochodzi do zmiany ustaleń faktycznych, a zagrożenie ustawowe dla art. 234 k.k. i art. 238 k.k. było identyczne. Podkreślono, że błędne ustalenia faktyczne nie stanowią podstawy kasacji. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i obciążył skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 238 k.k. w kontekście fałszywego zawiadomienia o niepopełnionym przestępstwie oraz obowiązek sądu odwoławczego do poprawienia kwalifikacji prawnej czynu na podstawie art. 455 k.p.k.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów karnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy błędne zastosowanie art. 238 k.k. przez sąd odwoławczy, w sytuacji gdy opis czynu nie wskazuje jednoznacznie, że fałszywe zawiadomienie dotyczyło przestępstwa, którego nigdy nie popełniono, stanowi rażącą obrazę prawa materialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zastosowanie art. 238 k.k. było prawidłowe, ponieważ ustalenia faktyczne jednoznacznie wskazywały, że zdarzenie, o którym fałszywie zawiadomiono, w ogóle nie zaistniało, co oznacza, że zawiadomiono o przestępstwie, którego nie popełniono.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że kluczowe jest ustalenie, czy zdarzenie będące przedmiotem zawiadomienia faktycznie miało miejsce. Skoro ustalono, że R.J. fałszywie oskarżył inne osoby o czyny, które nie miały miejsca, to zawiadomił o przestępstwie, którego nie popełniono, co wypełnia znamiona art. 238 k.k. Różnica między art. 234 k.k. a art. 238 k.k. w tym kontekście polega na wskazaniu konkretnej osoby, a nie na tym, czy przestępstwo w ogóle miało miejsce.
Czy sąd odwoławczy, wnosząc środek odwoławczy na niekorzyść skazanego, ale wyłącznie w zakresie orzeczenia o karze i kosztach sądowych, może poprawić kwalifikację prawną czynu na jego niekorzyść, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy ma obowiązek poprawić kwalifikację prawną czynu na podstawie art. 455 k.p.k., gdy nie dochodzi do zmiany ustaleń faktycznych, a nie zachodzi negatywna przesłanka dotycząca zmiany na niekorzyść.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że przepis art. 455 k.p.k. obliguje sąd odwoławczy do skorygowania subsumpcji prawnej przypisanego zachowania przestępczego, gdy nie dochodzi do zmiany ustaleń faktycznych. W tym przypadku, zagrożenie ustawowe dla art. 234 k.k. i art. 238 k.k. było identyczne, co oznacza, że zmiana kwalifikacji prawnej nie nastąpiła na niekorzyść skazanego w rozumieniu pogorszenia jego sytuacji prawnej.
Czy nierozpoznanie przez sąd odwoławczy istoty zarzutów apelacyjnych obrony stanowi rażącą obrazę przepisów postępowania?
Odpowiedź sądu
Nie, w tym przypadku sąd odwoławczy prawidłowo odniósł się do zarzutów apelacji, a sposób ustosunkowania się do nich był prawidłowy i poparty przekonującą argumentacją.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że lektura uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego wskazuje, iż odniesiono się do wszystkich zarzutów apelacji, a sposób ustosunkowania się do nich jest prawidłowy. Autor kasacji prowadzi polemikę z wywodami Sądu odwoławczego, próbując spowodować ponowną kontrolę odwoławczą, czemu kasacja nie służy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. J. | osoba_fizyczna | skazany |
Przepisy (10)
Główne
k.k. art. 238
Kodeks karny
Przepis dotyczy sytuacji, gdy zawiadomiono o przestępstwie, którego nie popełniono. Sąd Najwyższy potwierdził, że zastosowanie tego przepisu jest zasadne, gdy ustalenia faktyczne wskazują, że zdarzenie będące przedmiotem zawiadomienia w ogóle nie zaistniało.
k.p.k. art. 535 § 3
Kodeks postępowania karnego
Reguluje rozpoznanie kasacji na posiedzeniu.
k.p.k. art. 455
Kodeks postępowania karnego
Nakazuje sądowi odwoławczemu poprawienie kwalifikacji prawnej czynu, gdy nie dochodzi do zmiany ustaleń faktycznych, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów.
k.p.k. art. 636 § 1
Kodeks postępowania karnego
Reguluje zasady orzekania o kosztach postępowania.
k.p.k. art. 637a
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obciążenia skazanego kosztami postępowania kasacyjnego.
Pomocnicze
k.k. art. 234
Kodeks karny
Przepis dotyczy fałszywego oskarżenia konkretnej osoby. Sąd Najwyższy wskazał, że różnica między art. 234 k.k. a art. 238 k.k. polega na wskazaniu indywidualnie osoby, która miała dopuścić się przestępstwa.
k.p.k. art. 439
Kodeks postępowania karnego
Określa bezwzględne przyczyny odwoławcze, które mogą stanowić podstawę kasacji.
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku sądu odwoławczego do rozpoznania istoty zarzutów apelacyjnych.
k.p.k. art. 433 § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy obowiązku sądu odwoławczego do rozpoznania istoty zarzutów apelacyjnych.
k.p.k. art. 97
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy możliwości sprawdzenia okoliczności faktycznych w postępowaniu kasacyjnym.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Rażąca obraza przepisów prawa materialnego w postaci art. 238 k.k. poprzez jego błędne zastosowanie. • Rażąca obraza przepisów postępowania, w tym art. 455 k.p.k. i art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k., poprzez nierozpoznanie istoty zarzutów apelacyjnych i nieprawidłowe poprawienie kwalifikacji prawnej czynu na niekorzyść skazanego.
Godne uwagi sformułowania
kasacja jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, służy eliminacji prawomocnych orzeczeń sądów, które ze względu na charakter (doniosłość) wadliwości, jaką są obarczone, nie mogą ostać się w obrocie prawnym. • nie temu służy jednak kasacja. • wszystkie rozważania obrońcy skazanego zawarte w kasacji - dotyczące tego czy fałszywe zawiadomienie dotyczy zdarzenia które w ogóle nie zaistniało czy tylko w innej wersji - nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. • przepis art. 455 k.p.k. w sytuacji braku wskazanej w zdaniu drugim przesłanki negatywnej dotyczącej zmiany na niekorzyść – obliguje sąd odwoławczy do skorygowania subsumpcji prawnej przypisanego zachowania przestępczego. • kasacja jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia o bardzo rygorystycznych uwarunkowaniach formalnych co do rodzaju i konstrukcji zarzutów kasacyjnych.
Skład orzekający
Jacek Błaszczyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 238 k.k. w kontekście fałszywego zawiadomienia o niepopełnionym przestępstwie oraz obowiązek sądu odwoławczego do poprawienia kwalifikacji prawnej czynu na podstawie art. 455 k.p.k."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów karnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia karnego - fałszywego oskarżenia i interpretacji przepisów, co jest interesujące dla prawników procesowych. Jednakże, brak nietypowych faktów czy zaskakującego rozstrzygnięcia obniża jej atrakcyjność dla szerszej publiczności.
“Sąd Najwyższy rozstrzyga: Kiedy fałszywe oskarżenie staje się przestępstwem, którego nie było?”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.