III KK 289/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację wniesioną przez pełnomocnika oskarżycielki posiłkowej subsydiarnej od wyroku Sądu Okręgowego w O., który utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w O. uniewinniający S. B. i M. G. od zarzutu przywłaszczenia mienia firmy „A. C.” L. Z. na kwotę 205.112,40 zł. Oskarżeni mieli przywłaszczyć mienie w postaci płytek ceramicznych, które stanowiły przedmiot zastawu wynajmującego. Sądy niższych instancji uniewinniły oskarżonych, wskazując na różne podstawy, m.in. konsultację z prawnikiem, brak świadomości bezprawności działania, czy też brak zamiaru włączenia mienia do swojego majątku. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, wskazując na rażące naruszenie prawa materialnego, tj. art. 284 § 1 k.k. Błędne było stanowisko sądów, że sprzedaż płytek objętych zastawem nie stanowi przywłaszczenia, gdyż celem było odzyskanie zaległości czynszowych. Sąd Najwyższy podkreślił, że przywłaszczenie obejmuje bezprawne rozporządzenie rzeczą przez włączenie jej do swojego majątku lub przeznaczenie na cel inny niż przekazanie właścicielowi. Zastosowanie prawa zastawu wymaga wszczęcia postępowania sądowego, a samowolna sprzedaż przedmiotu zastawu jest niedopuszczalna. Z uwagi na niejednoznaczność ustaleń faktycznych i konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone wyroki i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 284 § 1 k.k. w kontekście sprzedaży zastawionych rzeczy przez najemcę oraz prawidłowego stosowania prawa cywilnego (prawo zastawu) w postępowaniu karnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży zastawionych ruchomości w ramach stosunku najmu, z uwzględnieniem przepisów o zastawie ustawowym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sprzedaż przez najemcę płytek ceramicznych objętych ustawowym prawem zastawu wynajmującego, w celu zaspokojenia zaległości czynszowych, stanowi przestępstwo przywłaszczenia w rozumieniu art. 284 § 1 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sprzedaż przedmiotu zastawu bez wszczęcia postępowania sądowego i w celu zaspokojenia wierzytelności stanowi przywłaszczenie, nawet jeśli celem było odzyskanie zaległości czynszowych.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że błędna jest interpretacja sądów niższych instancji, iż sprzedaż zastawionych rzeczy w celu zaspokojenia zaległości czynszowych nie jest przywłaszczeniem. Przywłaszczenie obejmuje włączenie rzeczy do majątku lub przeznaczenie jej na cel inny niż właściciel. Zaspokojenie z przedmiotu zastawu wymaga postępowania sądowego, a samowolna sprzedaż jest niedopuszczalna.
Czy sąd odwoławczy prawidłowo rozpoznał apelację, odnosząc się do wszystkich zarzutów, w tym dotyczących naruszenia prawa materialnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd odwoławczy nie rozpoznał prawidłowo apelacji w zakresie zarzutu obrazy prawa materialnego, co skutkowało przeniesieniem tego uchybienia do zaskarżonego wyroku.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że kasacja prawidłowo zarzuciła sądowi odwoławczemu naruszenie art. 457 § 3 k.p.k. poprzez nienależyte rozważenie zarzutu obrazy prawa materialnego (art. 284 § 1 k.k.) podniesionego w apelacji. Uchybienie to miało istotny wpływ na treść wyroku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| M. G. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| L. Z. | osoba_fizyczna | oskarżycielka posiłkowa subsydiarna |
| A. C. | spółka | pokrzywdzona firma |
Przepisy (14)
Główne
k.k. art. 284 § 1
Kodeks karny
Przywłaszczenie obejmuje bezprawne, z wyłączeniem osoby uprawnionej, rozporządzenie rzeczą ruchomą albo prawem majątkowym znajdującym się w posiadaniu sprawcy, przez włączenia jej (jego) do swojego majątku i powiększenie w ten sposób swojego stanu posiadania lub stanu posiadania innej osoby albo wykonywanie w inny sposób w stosunku do nich uprawnień właścicielskich, bądź też ich przeznaczenie na cel inny niż przekazanie właścicielowi.
Pomocnicze
k.p.k. art. 55 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 457 § 3
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 433 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 424 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 7
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 410
Kodeks postępowania karnego
k.c. art. 670 § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 312
Kodeks cywilny
k.p.k. art. 519
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 536
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 434 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 527 § 4
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rażące naruszenie prawa procesowego przez sąd odwoławczy (art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 1 i 2 k.p.k.) poprzez nienależyte rozważenie zarzutu obrazy prawa materialnego (art. 284 § 1 k.k.). • Błędna interpretacja znamion przestępstwa przywłaszczenia (art. 284 § 1 k.k.) przez sądy obu instancji, nieuwzględniająca przepisów prawa cywilnego o zastawie. • Niewłaściwa kontrola instancyjna wadliwego orzeczenia sądu pierwszej instancji przez sąd odwoławczy.
Odrzucone argumenty
Argumenty obrony o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej.
Godne uwagi sformułowania
nie można mówić o naruszeniu przepisów prawa materialnego w sytuacji, gdy wadliwość orzeczenia w tym zakresie jest wynikiem błędnych ustaleń przyjętych za jego podstawę • zarzut obrazy prawa materialnego może również polegać na samym tylko wytknięciu błędnej wykładni znamion przestępstwa • błędny jest pogląd wyrażony w tej sprawie przez sądy, iż nie dochodzi do wypełnienia znamion przestępstwa przywłaszczenia w sytuacji, gdy oskarżeni sprzedali płytki objęte zastawem • przywłaszczeniem w rozumieniu art. 284 § 1 k.k. jest bezprawne, z wyłączeniem osoby uprawnionej, rozporządzenie rzeczą ruchomą albo prawem majątkowym znajdującym się w posiadaniu sprawcy, przez włączenia jej (jego) do swojego majątku i powiększenie w ten sposób swojego stanu posiadania lub stanu posiadania innej osoby albo wykonywanie w inny sposób w stosunku do nich uprawnień właścicielskich, bądź też ich przeznaczenie na cel inny niż przekazanie właścicielowi • zaspokojenie zastawnika z rzeczy obciążonej następuje według przepisów o sądowym postępowaniu egzekucyjnym • na gruncie prawa cywilnego jest niedopuszczalny [przepadek przedmiotu zastawu]
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
przewodniczący-sprawozdawca
Józef Dołhy
członek
Małgorzata Gierszon
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 284 § 1 k.k. w kontekście sprzedaży zastawionych rzeczy przez najemcę oraz prawidłowego stosowania prawa cywilnego (prawo zastawu) w postępowaniu karnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży zastawionych ruchomości w ramach stosunku najmu, z uwzględnieniem przepisów o zastawie ustawowym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji granic między prawem cywilnym a karnym w kontekście zabezpieczeń wierzytelności, a także błędów proceduralnych sądów niższych instancji.
“Czy sprzedaż zastawionych rzeczy w celu odzyskania długu to przywłaszczenie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.