III KK 185/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść zmarłej skazanej H. Z. od postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie, które umorzyło postępowanie w przedmiocie rozpoznania zażaleń na postanowienie Sądu Rejonowego w Olkuszu. Sąd Rejonowy zasądził od skazanej H. Z. kwotę 6000 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Na to postanowienie zostały wniesione zażalenia. Jednakże, po wydaniu postanowienia przez Sąd Rejonowy, a przed rozpoznaniem zażaleń przez Sąd Okręgowy, skazana H. Z. zmarła. Sąd Okręgowy, powołując się na art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., umorzył postępowanie w przedmiocie rozpoznania zażaleń, uznając, że śmierć skazanej skutkuje uprawomocnieniem się zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną, stwierdzając, że śmierć oskarżonej stanowi bezwzględną przesłankę procesową, która powinna skutkować uchyleniem postanowienia Sądu Okręgowego oraz postanowienia Sądu Rejonowego i umorzeniem postępowania w całości na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Sąd Najwyższy podkreślił, że uchybienie to jest bezwzględną przyczyną odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., a postępowanie powinno zostać umorzone w każdym stadium, w którym przesłanka ta zaistnieje.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja stosowania art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w przypadku śmierci strony po wydaniu orzeczenia przez sąd pierwszej instancji, a przed rozpoznaniem zażalenia.
Dotyczy wyłącznie spraw karnych i sytuacji śmierci strony w toku postępowania.
Zagadnienia prawne (1)
Czy śmierć skazanej po wydaniu postanowienia o zasądzeniu kosztów procesu, ale przed rozpoznaniem zażalenia na to postanowienie, stanowi bezwzględną przesłankę procesową skutkującą koniecznością uchylenia postanowień sądów niższych instancji i umorzenia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, śmierć skazanej stanowi bezwzględną przesłankę procesową (art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.), która powinna skutkować uchyleniem postanowień sądów niższych instancji i umorzeniem postępowania w całości.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że śmierć oskarżonej jest bezwzględną przesłanką procesową, która uniemożliwia dalszy tok postępowania. W przypadku jej stwierdzenia, postępowanie należy umorzyć na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Uchybienie to stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., co nakazuje uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia sądu pierwszej instancji i umorzenie postępowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. Z. | osoba_fizyczna | skazana |
| J. P. | osoba_fizyczna | oskarżycielka posiłkowa |
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | skarżący |
Przepisy (8)
Główne
k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 5
Kodeks postępowania karnego
Śmierć oskarżonego stanowi bezwzględną przesłankę procesową, skutkującą niedopuszczalnością postępowania karnego. W przypadku jej stwierdzenia, nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza. Ma to zastosowanie do każdego typu i każdego etapu postępowania, także po wydaniu wyroku, ale przed jego uprawomocnieniem.
k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 9
Kodeks postępowania karnego
Kontynuowanie procesu i wydanie wyroku (lub postanowienia) w sytuacji zaistnienia przesłanki z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. stanowi uchybienie określone w tym przepisie, będące bezwzględną przyczyną odwoławczą.
Pomocnicze
k.p.k. art. 626 § § 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy zasądzenia wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika.
k.p.k. art. 632 § pkt 2
Kodeks postępowania karnego
Dotyczy kosztów procesu obciążających Skarb Państwa.
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu, bez udziału stron, w przypadku jej oczywiście zasadnego charakteru.
k.p.k. art. 521 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Podstawa do wniesienia kasacji na korzyść skazanego.
k.k. art. 284 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy przestępstwa przywłaszczenia.
k.k. art. 12 § § 1
Kodeks karny
Dotyczy popełnienia przestępstwa w okolicznościach uzasadniających przypisanie go do więcej niż jednego działania lub zaniechania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Śmierć skazanej stanowi bezwzględną przesłankę procesową, która powinna skutkować uchyleniem postanowień sądów niższych instancji i umorzeniem postępowania. • Sąd Okręgowy dopuścił się rażącego naruszenia prawa procesowego, nie orzekając o uchyleniu postanowienia Sądu Rejonowego zgodnie z dyspozycją art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
śmierć oskarżonej, stosownie do treści art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., stanowi bezwzględną przesłankę procesową, skutkującą niedopuszczalnością postępowania karnego • W przypadku jej stwierdzenia, zgodnie z dyspozycją powołanego przepisu, nie wszczyna się postępowania, a wszczęte umarza. • Trafnie zatem w orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że postępowanie umarza się w każdym jego stadium, w którym przesłanka ta zaistnieje, także po wydaniu wyroku, ale przed jego uprawomocnieniem • Kontynuowanie procesu i wydanie wyroku stanowi uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.
Skład orzekający
Anna Dziergawka
przewodniczący-sprawozdawca
Paweł Kołodziejski
członek
Stanisław Stankiewicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja stosowania art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. i art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w przypadku śmierci strony po wydaniu orzeczenia przez sąd pierwszej instancji, a przed rozpoznaniem zażalenia."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie spraw karnych i sytuacji śmierci strony w toku postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe jest prawidłowe stosowanie przepisów proceduralnych, nawet w obliczu śmierci strony, i jak błąd w tym zakresie może prowadzić do uchylenia orzeczeń przez Sąd Najwyższy.
“Śmierć skazanej nie kończy sprawy? Sąd Najwyższy wyjaśnia, co dzieje się z kosztami procesu.”
Dane finansowe
WPS: 6000 PLN
zwrot wydatków związanych z ustanowieniem pełnomocnika: 6000 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.