III FSK 3667/21Pcc umowa pożyczki moment powstania zobowiązania podatkowego
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który uchylił decyzje organów podatkowych dotyczące podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC). Dyrektor IAS zarzucił WSA naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym niewłaściwe zastosowanie art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (O.p.) i niezastosowanie art. 21 § 1 pkt 1 O.p. oraz art. 7 ust. 5 ustawy o PCC, argumentując, że moment powstania zobowiązania podatkowego powinien być wiązany z dniem dokonania czynności cywilnoprawnej, a nie z dniem doręczenia decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając ją za niezasadną. Sąd podkreślił, że jest związany wcześniejszym prawomocnym wyrokiem NSA (II FSK 1303/16) wydanym w analogicznym stanie faktycznym i prawnym wobec tej samej strony. W tamtym wyroku NSA stwierdził, że umowa z dnia 1 lipca 2011 r. nie jest umową pożyczki w rozumieniu art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego, a jedynie ujawnienie tej umowy przez skarżącą w trakcie kontroli podatkowej spowodowało powstanie obowiązku podatkowego. Sąd uznał, że w tej sytuacji zastosowanie miał art. 21 § 1 pkt 2 O.p. (powstanie zobowiązania z dniem doręczenia decyzji), a nie art. 21 § 1 pkt 1 O.p. NSA odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wskazując na brak należytego uzasadnienia skargi kasacyjnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących momentu powstania zobowiązania podatkowego w PCC, w szczególności w kontekście umów pożyczek ujawnionych w trakcie kontroli, oraz znaczenie prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych (art. 170 P.p.s.a.).
Orzeczenie jest silnie związane z konkretnym stanem faktycznym i wcześniejszym orzecznictwem dotyczącym tej samej strony. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie umowa pożyczki jest jednoznacznie uznana za ważną i spełniającą essentialia negotii.
Zagadnienia prawne (2)
Czy moment powstania zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych należy wiązać z dniem dokonania czynności cywilnoprawnej (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.) czy z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.), w sytuacji gdy podatnik powołał się na umowę pożyczki, od której nie zapłacono podatku, a umowa ta została uznana za niebędącą umową pożyczki w rozumieniu Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W sytuacji, gdy podatnik powołał się na umowę, która została uznana za niebędącą umową pożyczki w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a organ podatkowy ustalił istnienie essentialia negotii umowy pożyczki na podstawie tej umowy, zastosowanie ma art. 21 § 1 pkt 2 O.p., a zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego.
Uzasadnienie
Sąd, związany wcześniejszym prawomocnym orzeczeniem w analogicznej sprawie, stwierdził, że umowa z 1 lipca 2011 r. nie jest umową pożyczki w rozumieniu KC. Jednakże, ponieważ skarżąca powołała się na tę umowę, a organ ustalił na jej podstawie essentialia negotii umowy pożyczki, spełnione zostały przesłanki z art. 7 ust. 5 u.p.c.c. (stawka sankcyjna), co skutkuje powstaniem zobowiązania podatkowego z dniem doręczenia decyzji organu (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.).
Czy wyrok WSA uchylający decyzje organów podatkowych narusza zakaz reformationis in peius, jeśli jego wykonanie mogłoby prowadzić do opodatkowania umów pożyczek według stawki sankcyjnej?
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok nie narusza zakazu reformationis in peius, ponieważ jego konsekwencją jest zalecenie zbadania, czy obowiązek podatkowy nie uległ przedawnieniu, co nie pogarsza sytuacji skarżącej w stosunku do zaskarżonych decyzji.
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że zalecenie zbadania przedawnienia nie pogarsza sytuacji skarżącej, a sama skarżąca uznała wyrok za korzystny dla siebie. Brak dowodów na wystąpienie okoliczności przerywających lub zawieszających bieg terminu przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (21)
Główne
P.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 21 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Określa dwa sposoby powstania zobowiązań podatkowych: z mocy prawa (pkt 1) oraz na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (pkt 2).
u.p.c.c. art. 1 § 1
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
u.p.c.c. art. 7 § 5
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
Określa 20% stawkę podatku, jeżeli podatnik powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, a należny podatek nie został zapłacony. W tym przypadku zobowiązanie powstaje z dniem doręczenia decyzji konstytutywnej.
k.c. art. 720 § 1
Kodeks cywilny
Definiuje umowę pożyczki, wskazując na jej essentialia negotii.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 134 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 153
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 170
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe.
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 176
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 21 § 3
Ustawa Ordynacja podatkowa
u.p.c.c. art. 7 § 1
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
u.p.c.c. art. 10 § 1
Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
k.c. art. 61 § 1
Kodeks cywilny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa z dnia 1 lipca 2011 r. nie jest umową pożyczki w rozumieniu Kodeksu cywilnego, a jedynie ujawnienie tej umowy przez skarżącą w trakcie kontroli podatkowej spowodowało powstanie obowiązku podatkowego. • Zastosowanie art. 21 § 1 pkt 2 O.p. (powstanie zobowiązania z dniem doręczenia decyzji) jest właściwe w tej sytuacji. • Wyrok WSA nie narusza zakazu reformationis in peius, gdyż zalecenie zbadania przedawnienia nie pogarsza sytuacji skarżącej.
Odrzucone argumenty
Niewłaściwe zastosowanie art. 21 § 1 pkt 2 O.p. i niezastosowanie art. 21 § 1 pkt 1 O.p. przez WSA. • Niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 5 u.p.c.c. przez WSA. • Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 134 § 2 P.p.s.a. (zakaz reformationis in peius).
Godne uwagi sformułowania
moment powstania zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych wiązać należy z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania, podczas gdy ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych określa moment powstania tegoż zobowiązania z chwilą dokonania czynności cywilnoprawnej • w piśmiennictwie i orzecznictwie decyzja ta jest nazywana decyzją deklaratoryjną, jako że stwierdza ona zaistnienie określonego skutku prawnego. Natomiast decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego zwana jest decyzją konstytutywną, czyli tworzącą skutek prawny • sam fakt otrzymania przez skarżącą od pożyczkodawczyni określonej kwoty pieniężnej nie stanowi o zawarciu umowy pożyczki, bo o zawarciu umowy pożyczki w rozumieniu art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego, zdecydowało wystąpienie łącznie dwóch elementów, tj. uzgodnienia dokonane w umowie z dnia 1 lipca 2011 r. i otrzymanie przez skarżącą określonej kwoty pieniędzy • ratio legis art. 170 P.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy
Skład orzekający
Jolanta Sokołowska
przewodniczący-sprawozdawca
Sławomir Presnarowicz
sędzia
Mirella Łent
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących momentu powstania zobowiązania podatkowego w PCC, w szczególności w kontekście umów pożyczek ujawnionych w trakcie kontroli, oraz znaczenie prawomocnych orzeczeń sądów administracyjnych (art. 170 P.p.s.a.)."
Ograniczenia: Orzeczenie jest silnie związane z konkretnym stanem faktycznym i wcześniejszym orzecznictwem dotyczącym tej samej strony. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie umowa pożyczki jest jednoznacznie uznana za ważną i spełniającą essentialia negotii.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowej kwestii momentu powstania zobowiązania podatkowego i interpretacji umowy pożyczki, a także podkreśla wagę zasady związania prawomocnym orzeczeniem. Jest to interesujące dla prawników podatkowych i procesowych.
“Kiedy umowa pożyczki staje się podatkowym zobowiązaniem? NSA wyjaśnia kluczową rolę ujawnienia i prawomocności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.