III FSK 2820/21Przedawnienie zwrotu świadczeń emerytalnych funkcjonariuszy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, który oddalił skargę skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach. Sprawa dotyczyła zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczącej zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalnych. Skarżąca podnosiła dwa główne zarzuty: po pierwsze, że roszczenie wygasło z powodu upływu dziesięciu lat od uprawomocnienia się decyzji, zgodnie z art. 84 ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a po drugie, że doręczone jej upomnienie było wadliwe. WSA w Kielcach oddalił skargę, wskazując, że należności te nie są dochodzone na podstawie przepisów u.s.u.s., lecz ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, która nie przewiduje przedawnienia. WSA uznał również, że upomnienie było prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, zważył, że prawo wniesienia zarzutów przysługuje wyłącznie zobowiązanemu, a sądy badają sprawę tylko w granicach zgłoszonych zarzutów. NSA stwierdził, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów P.p.s.a. były nieadekwatne, a zarzut naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 118 i 125 § 1 K.c. był nieuzasadniony, gdyż obowiązek zwrotu świadczeń ma charakter administracyjnoprawny i nie podlega przepisom Kodeksu cywilnego. Podobnie, zarzut naruszenia art. 84 ust. 7 u.s.u.s. był bezzasadny, ponieważ ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy nie przewiduje przedawnienia, a zróżnicowanie sytuacji prawnej świadczeniobiorców jest uzasadnione. Zarzut dotyczący wadliwości upomnienia również został uznany za nietrafny. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie braku przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalnych funkcjonariuszy na gruncie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz brak możliwości stosowania analogii przepisów K.c. lub u.s.u.s.
Dotyczy specyficznej grupy świadczeń (funkcjonariusze) i konkretnej ustawy (u.z.e.f.). Interpretacja przepisów proceduralnych (np. związanie sądu zakresem zarzutów) ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalnych funkcjonariuszy, uregulowany w ustawie o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, podlega przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy nie przewiduje przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń, a przepisy Kodeksu cywilnego ani ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie mogą być stosowane w drodze analogii.
Uzasadnienie
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy reguluje kwestię zwrotu nienależnie pobranych świadczeń w sposób autonomiczny i kompletny. Brak przepisów o przedawnieniu w tej ustawie jest celowym zabiegiem ustawodawczym, a nie luką prawną. Zróżnicowanie sytuacji prawnej świadczeniobiorców objętych powszechnym systemem emerytalnym i systemem funkcjonariuszy jest uzasadnione odmiennymi warunkami tych systemów, co wyklucza stosowanie zasady równości z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Czy upomnienie w postępowaniu egzekucyjnym administracyjnym musi zawierać odpis decyzji ustalającej wysokość egzekwowanego obowiązku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli upomnienie spełnia wymogi określone w rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych, nie ma obowiązku dołączania do niego odpisu decyzji ustalającej wysokość egzekwowanego obowiązku.
Uzasadnienie
Upomnienie zostało sporządzone we właściwej formie i zawierało wszystkie wymagane prawem elementy zgodnie z § 8 rozporządzenia Ministra Finansów. Skarżąca nie wskazała przepisu nakładającego obowiązek dołączenia odpisu decyzji do upomnienia.
Czy sąd administracyjny w postępowaniu kasacyjnym jest związany zakresem zarzutów podniesionych przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym i w skardze?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny jest związany zakresem zarzutów podniesionych przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym i w skardze, a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
Uzasadnienie
Prawo wniesienia zarzutów przysługuje wyłącznie zobowiązanemu, a organy i sądy badają sprawę tylko w granicach tych zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w granicach przytoczonych w skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (25)
Główne
u.p.e.a. art. 33 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.z.e.f.
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 176 § § 1 pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 182 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 84 § ust. 7
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
K.c. art. 118
Kodeks cywilny
K.c. art. 125 § § 1
Kodeks cywilny
K.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 144
Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 15 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
r.p.w. art. 6 § § 2
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych
r.p.w. § § 8
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie postępowania wierzycieli należności pieniężnych
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. b
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. c
k.c. art. 1
Ustawa - Kodeks cywilny
k.c. art. 117 § § 1
Ustawa - Kodeks cywilny
k.p.a. art. 7
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § § 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § § 3
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy nie przewiduje przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. • Przepisy Kodeksu cywilnego i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie mogą być stosowane w drodze analogii do przedawnienia należności z u.z.e.f. • Zróżnicowanie sytuacji prawnej świadczeniobiorców objętych powszechnym systemem emerytalnym i systemem funkcjonariuszy jest uzasadnione konstytucyjnie. • Upomnienie było prawidłowe i spełniało wymogi formalne.
Odrzucone argumenty
Obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń uległ przedawnieniu na podstawie art. 84 ust. 7 u.s.u.s. lub przepisów K.c. • Upomnienie było wadliwe ze względu na niewskazanie podstawy prawnej i brak załączenia decyzji. • Naruszenie przepisów P.p.s.a. przez WSA.
Godne uwagi sformułowania
brak odesłania do przepisów regulujących przedawnienie prawa do dochodzenia zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego wyklucza możliwość stosowania ich w drodze analogii • brak odesłania [...] oznacza, że w przypadku świadczeń wypłaconych funkcjonariuszom nienależnie przedawnienia prawa do dochodzenia ich zwrotu nie przewidziano • zasada równości odnosi się do podmiotów charakteryzujących się w równym stopniu określoną cechą istotną, podczas gdy [...] wskazana tożsamość nie występuje • Naczelny Sąd Administracyjny nie może w żadnym zakresie rekonstruować lub uzupełniać podstaw kasacyjnych • przytoczone w omawianym zarzucie podstawy kasacyjne są więc oczywiście nieadekwatne do treści tego zarzutu, co powoduje jego procesową bezskuteczność • obowiązek ma charakter administracyjnoprawny i przepisami Kodeksu cywilnego nie jest regulowany • brak w u.z.e.f. przepisów przewidujących przedawnienie zobowiązania do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nie stanowi luki prawnej, mogącej uzasadnić zastosowanie analogii, ale celowy zabieg ustawodawczy
Skład orzekający
Bogusław Dauter
przewodniczący
Tomasz Zborzyński
sprawozdawca
Jacek Pruszyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie braku przedawnienia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych świadczeń emerytalnych funkcjonariuszy na gruncie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy oraz brak możliwości stosowania analogii przepisów K.c. lub u.s.u.s."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy świadczeń (funkcjonariusze) i konkretnej ustawy (u.z.e.f.). Interpretacja przepisów proceduralnych (np. związanie sądu zakresem zarzutów) ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii przedawnienia należności publicznoprawnych, co jest istotne dla wielu obywateli. Wyjaśnia również zasady postępowania kasacyjnego.
“Czy długi publiczne się przedawniają? NSA wyjaśnia w sprawie świadczeń emerytalnych funkcjonariuszy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.