III FSK 143/21Umorzenie zaległości podatkowych uznanie administracyjne 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. [...] sp. z o.o. od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług oraz odsetek za zwłokę. Spółka argumentowała, że organ podatkowy powinien był umorzyć zaległość, ponieważ spełnione zostały przesłanki "ważnego interesu podatnika" (zatrudnienie 142 osób) oraz "interesu publicznego". Sądy obu instancji podkreśliły, że decyzje w sprawie umorzenia zaległości podatkowych mają charakter uznaniowy, co wynika z użycia sformułowania "organ może" w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Oznacza to, że organ ma swobodę w przyznaniu lub odmowie ulgi, nawet jeśli przesłanki formalne są spełnione. Kontrola sądowa ogranicza się do badania prawidłowości postępowania i oceny, czy organ nie pominął istotnych dowodów lub argumentów strony, lub czy nie naruszył zasad logiki. W tej sprawie sądy uznały, że postępowanie było prawidłowe, a organ miał prawo odmówić umorzenia, mimo spełnienia przesłanek. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że zarzuty strony skarżącej nie wykazały naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Sąd szczegółowo omówił znaczenie słowa "może" w kontekście przepisów Ordynacji podatkowej, podkreślając, że nie nakłada ono na organ obowiązku udzielenia ulgi, a jedynie przyznaje mu uprawnienie, które musi być jednak prawidłowo uzasadnione. Wobec trudnej sytuacji ekonomicznej spółki, NSA odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących umorzenia zaległości podatkowych, charakteru uznania administracyjnego i zakresu kontroli sądowej nad decyzjami uznaniowymi.
Dotyczy spraw, w których organ podatkowy rozpatruje wniosek o umorzenie zaległości podatkowych na podstawie "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego".
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ podatkowy ma obowiązek umorzyć zaległość podatkową, jeśli spełnione są przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego"?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie ma obowiązku umorzenia zaległości podatkowej, nawet jeśli przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego" są spełnione. Decyzja w tym zakresie ma charakter uznaniowy.
Uzasadnienie
Przepis art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej używa sformułowania "organ może", co oznacza, że organ ma swobodę decyzyjną. Spełnienie przesłanek jest warunkiem możliwości zastosowania ulgi, ale nie jej obowiązku. Organ musi jedynie prawidłowo uzasadnić swoją decyzję, czy to o przyznaniu, czy o odmowie umorzenia.
Jaki jest zakres kontroli sądowej nad decyzjami uznaniowymi organów podatkowych w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Kontrola sądowa nad decyzjami uznaniowymi jest ograniczona i obejmuje badanie, czy postępowanie było prawidłowe, czy organ zebrał wyczerpujący materiał dowodowy i rozważył wszystkie istotne okoliczności, a także czy nie naruszył przepisów prawa materialnego lub procesowego w sposób mający wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd nie jest trzecią instancją i nie może nakazać organowi wydania określonego rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego. Kontrola skupia się na legalności procesu decyzyjnego, a nie na merytorycznej zasadności samego uznania, o ile nie doszło do rażących naruszeń.
Czy odmowa umorzenia zaległości podatkowych, mimo spełnienia przesłanek, narusza zasadę równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP)?
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa umorzenia zaległości podatkowych w ramach uznania administracyjnego, nawet przy spełnieniu przesłanek, nie narusza zasady równości wobec prawa, ponieważ uznaniowy charakter decyzji pozwala na zróżnicowane traktowanie podatników w zależności od oceny organu, o ile decyzja jest uzasadniona.
Uzasadnienie
Uznanie administracyjne pozwala na indywidualną ocenę każdej sprawy. Równość wobec prawa nie oznacza identycznego traktowania wszystkich, ale brak arbitralności. W tym przypadku organ ocenił, że mimo spełnienia przesłanek, odmowa umorzenia jest uzasadniona, co mieści się w granicach jego swobody decyzyjnej.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (9)
Główne
o.p. art. 67a § § 1 pkt 3
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy może udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, jeżeli w indywidualnej sprawie ustali i oceni ziszczenie się przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Użycie słowa "może" oznacza, że jest to uprawnienie, a nie obowiązek organu. Organ ma swobodę decyzyjną, ale musi ją prawidłowo uzasadnić.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
o.p. art. 210 § § 4
Ordynacja podatkowa
Decyzja wydana w sprawach umorzenia zaległości podatkowych musi być uzasadniona zgodnie z wymogami prawa, przedstawiając stan faktyczny, dowody i argumentację organu.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawia w uzasadnieniu wyroku rozważania dotyczące uznania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że występują przesłanki nieważności postępowania.
p.p.s.a. art. 207 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uznaniowy charakter decyzji organu podatkowego w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych. • Prawidłowość postępowania dowodowego i oceny materiału przez organ podatkowy i sąd pierwszej instancji. • Brak naruszenia przepisów prawa procesowego lub materialnego przez sąd pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 67a § 1 pkt 3 i art. 67b o.p. poprzez uznanie, że nie doszło do przekroczenia uznania administracyjnego. • Naruszenie art. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 217 Konstytucji RP poprzez błędne uznanie, że udzielanie ulgi nie powinno dotyczyć szczególnych sytuacji podatnika VAT, co prowadzi do zachwiania równości podmiotów wobec prawa.
Godne uwagi sformułowania
rozstrzygnięcia dotyczące umorzenia zaległości podatkowych zapadają w trybie uznania administracyjnego • organ może • sądowa kontrola legalności rozstrzygnięć uznaniowych jest ograniczona • Sąd nie jest trzecią instancją i nie może nakazać organowi wydanie określonego rozstrzygnięcia • organ podatkowy może udzielić ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym • samo rozstrzygnięcie co do przyznania ulgi lub co do odmowy jej udzielenia – zgodnie z wolą Ustawodawcy – pozostaje wyłącznie w gestii organu • słowo "może" użyte w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, wskazuje na niedeontyczność (brak obowiązku) zastosowania ulgi
Skład orzekający
Jacek Brolik
przewodniczący-sprawozdawca
Paweł Borszowski
sędzia
Bogusław Woźniak
sędzia (del.)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących umorzenia zaległości podatkowych, charakteru uznania administracyjnego i zakresu kontroli sądowej nad decyzjami uznaniowymi."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których organ podatkowy rozpatruje wniosek o umorzenie zaległości podatkowych na podstawie "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego".
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa wyjaśnia istotne kwestie dotyczące uznania administracyjnego w sprawach podatkowych, co jest kluczowe dla praktyków. Pokazuje granice ingerencji sądu w decyzje uznaniowe.
“Czy organ podatkowy MUSI umorzyć zaległość, gdy spełnione są przesłanki? NSA wyjaśnia granice uznania administracyjnego.”
Dane finansowe
WPS: 107 703 PLN
Sektor
podatkowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.