III FSK 1413/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną O.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o umorzeniu postępowania podatkowego w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Skarżący zarzucał naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię przepisów Konstytucji RP, ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz Ordynacji podatkowej, a także naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, w szczególności art. 134 § 1, art. 141 § 4 i art. 151 P.p.s.a. Kwestionował sposób, w jaki WSA ocenił zasadność umorzenia postępowania przez organ podatkowy, zarzucając mu nierozpoznanie istoty sprawy i brak kontroli nad wadliwościami postępowania administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo zidentyfikował i rozpoznał istotę sprawy, która sprowadzała się do oceny zasadności umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. NSA podkreślił, że umorzenie postępowania jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie bez merytorycznego rozstrzygnięcia, a jego bezprzedmiotowość wynika z braku elementów stosunku materialnoprawnego. Sąd uznał, że organ podatkowy był uprawniony do wszczęcia postępowania w celu weryfikacji zgłoszenia darowizny, a późniejsze ustalenie braku przedmiotu opodatkowania nie oznacza rażącego naruszenia prawa. Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania, NSA stwierdził, że WSA prawidłowo ocenił istotę sprawy, a zarzuty dotyczące uzasadnienia wyroku nie były zasadne. Sąd wskazał również, że w postępowaniu podatkowym nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, co czyni bezzasadnymi zarzuty naruszenia K.p.a.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaPotwierdzenie prawidłowości umorzenia postępowania podatkowego jako bezprzedmiotowego, nawet jeśli skarżący kwestionuje uzasadnienie decyzji organu. Interpretacja przepisów dotyczących wszczęcia postępowania podatkowego i jego bezprzedmiotowości.
Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej ze zgłoszeniem darowizny i brakiem dowodów jej faktycznego otrzymania. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście umorzenia postępowania.
Zagadnienia prawne (5)
Czy sąd administracyjny jest zobowiązany do badania zasadności wszczęcia postępowania podatkowego, jeśli organ podatkowy wydał decyzję o jego umorzeniu jako bezprzedmiotowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd administracyjny ocenia zasadność umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 208 § 1 O.p., ale nie jest zobowiązany ani uprawniony do badania zasadności samego wszczęcia tego postępowania.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że istotę i granice sprawy wyznacza przepis, na podstawie którego wydano zaskarżoną decyzję (tutaj art. 208 § 1 O.p.), a sąd ocenia jedynie przesłanki umorzenia, a nie zasadność wszczęcia postępowania.
Czy można zaskarżyć decyzję organu administracji w zakresie jej uzasadnienia, nawet jeśli sama decyzja nie narusza prawa w sposób skutkujący jej uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawnie dopuszczalne jest zaskarżenie decyzji organu administracji w zakresie jej uzasadnienia.
Uzasadnienie
NSA podzielił stanowisko skarżącego, że zaskarżenie decyzji w zakresie uzasadnienia jest dopuszczalne, jednakże w tej konkretnej sprawie nie doprowadziło to do podważenia legalności zaskarżonego wyroku.
Czy wszczęcie postępowania podatkowego w sytuacji, gdy od początku brak jest przedmiotu opodatkowania, stanowi rażące naruszenie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustalenie w toku postępowania, że brak jest przedmiotu opodatkowania, nie może być interpretowane jako rażące naruszenie prawa przez organ wszczynający postępowanie.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organ podatkowy był uprawniony do wszczęcia postępowania w celu weryfikacji zgłoszenia darowizny, a późniejsze ustalenie braku przedmiotu opodatkowania nie oznacza rażącego naruszenia prawa.
Czy organ podatkowy ma obowiązek odpowiadać na wszystkie pisma strony, nawet te nieistotne dla przedmiotu postępowania?
Odpowiedź sądu
Organ podatkowy ma obowiązek odnosić się do pism strony pozostających w związku z przedmiotem postępowania i zmierzających do załatwienia sprawy, ale nie dotyczy to pism nieistotnych dla istoty sprawy.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że organ prowadził korespondencję ze stroną, ale obowiązek ten nie obejmuje pism nieistotnych dla przedmiotu postępowania, a skarżący nie wskazał konkretnych zignorowanych pism dotyczących istoty sprawy.
Czy w postępowaniu podatkowym stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w postępowaniu podatkowym stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, a nie Kodeksu postępowania administracyjnego.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że organy podatkowe działają na podstawie Ordynacji podatkowej, a nie K.p.a., co czyni bezzasadnymi zarzuty naruszenia przepisów K.p.a.
Przepisy (22)
Główne
O.p. art. 208 § 1
Ordynacja podatkowa
Gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkujący tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty.
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozstrzygnięcie NSA w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.
Dz.U. 2025 poz 111 art. 208 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Umorzenie postępowania podatkowego jako bezprzedmiotowego.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli nie ma uzasadnionych podstaw do jej uwzględnienia.
P.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
P.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wskazanie podstawy prawnej orzeczenia z przytoczeniem przepisów prawa.
Konstytucja RP art. 217
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakładanie podatków następuje w drodze ustawy.
u.p.s.d art. 6 § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d art. 4a § 3
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
O.p. art. 70 § 6
Ordynacja podatkowa
Zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 210 § 1
Ordynacja podatkowa
Elementy decyzji podatkowej.
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa.
O.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Postępowanie podatkowe powinno budzić zaufanie do organów podatkowych.
O.p. art. 123 § 1
Ordynacja podatkowa
Strona ma prawo brać czynny udział w każdym stadium postępowania.
O.p. art. 124
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.
K.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Elementy decyzji administracyjnej.
P.p.s.a. art. 174 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 174 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej - naruszenie przepisów postępowania.
P.p.s.a. art. 176 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wnioski skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 204 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania kasacyjnego.
P.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
P.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił bezprzedmiotowość postępowania podatkowego. • Organ podatkowy był uprawniony do wszczęcia postępowania w celu weryfikacji zgłoszenia darowizny. • Ustalenie braku przedmiotu opodatkowania nie stanowi rażącego naruszenia prawa.
Odrzucone argumenty
Naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 217 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 4a ust. 3 u.p.s.d. • Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 134 § 1 P.p.s.a. (nierozpoznanie istoty sprawy), art. 141 § 4 P.p.s.a. (brak odniesienia się do wszystkich zarzutów), art. 151 P.p.s.a. (nieprawidłowe uzasadnienie decyzji DIAS), art. 120, 121, 123, 124 O.p. (niedziałanie na podstawie prawa, brak zaufania, brak czynnego udziału, nieudzielanie informacji).
Godne uwagi sformułowania
bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkujący tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. • Ustalenie zaś w toku postępowania podatkowego, że brak jest przedmiotu tego postępowania, nie doszło do faktycznego zdziałania darowizny, nie może być interpretowane w ten sposób, że organ wszczynając postępowania podatkowe w sposób rażący naruszył prawo. • W postępowaniu podatkowym, a w takim wydano decyzję, od której wniesiono skargę do WSA w Gliwicach, nie stosuje się przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, lecz przepisy Ordynacji podatkowej.
Skład orzekający
Bogusław Woźniak
sprawozdawca
Krzysztof Przasnyski
członek
Wojciech Stachurski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Potwierdzenie prawidłowości umorzenia postępowania podatkowego jako bezprzedmiotowego, nawet jeśli skarżący kwestionuje uzasadnienie decyzji organu. Interpretacja przepisów dotyczących wszczęcia postępowania podatkowego i jego bezprzedmiotowości."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej ze zgłoszeniem darowizny i brakiem dowodów jej faktycznego otrzymania. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście umorzenia postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa jest interesująca dla prawników procesowych i doradców podatkowych ze względu na analizę granic kontroli sądowej w sprawach o umorzenie postępowania podatkowego oraz kwestię zaskarżania uzasadnienia decyzji.
“Czy można wygrać sprawę podatkową, kwestionując tylko uzasadnienie decyzji?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.