Orzeczenie · 2026-02-13

III FSK 137/25Oddalenie skargi kasacyjnej w sprawie egzekucji swiadczen pieniężnych 3

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-02-13
NSAPodatkoweWysokansa
postępowanie egzekucyjneopłata egzekucyjnakoszty egzekucyjneNSAskarga kasacyjnaprawo podatkoweegzekucja administracyjnanależności pieniężnezajęcie wierzytelności

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną F. S.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Spółka zarzucała naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 64 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) oraz przepisów Konstytucji, twierdząc, że obciążenie jej maksymalną opłatą egzekucyjną w wysokości 40 000 zł było nieuzasadnione i rażąco nieproporcjonalne do podjętych czynności. Podnosiła również, że wpłaciła całą należność przed zakończeniem postępowania, co powinno skutkować zastosowaniem obniżonej opłaty egzekucyjnej na podstawie art. 64 § 5 u.p.e.a. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 64 § 4 u.p.e.a., opłata egzekucyjna wynosi 10% wyegzekwowanych środków, ale nie więcej niż 40 000 zł. Ta konstrukcja, wprowadzona nowelizacją, jest zgodna z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego i ma na celu ochronę przed nadmiernym fiskalizmem poprzez ustalenie maksymalnego pułapu opłaty. Sąd uznał, że obecne przepisy nie dopuszczają miarkowania opłat egzekucyjnych w oparciu o kryteria takie jak pracochłonność czy stopień skomplikowania czynności organu egzekucyjnego. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 64 § 5 u.p.e.a., NSA stwierdził, że obniżona opłata ma zastosowanie tylko w przypadku dobrowolnej zapłaty należności przez zobowiązanego. W niniejszej sprawie środki zostały przekazane na konto organu egzekucyjnego wskutek zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, co nie stanowi dobrowolnej wpłaty spółki. W związku z tym, obciążenie spółki maksymalną opłatą egzekucyjną zostało uznane za prawidłowe.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów dotyczących opłat egzekucyjnych, w szczególności art. 64 § 4 i § 5 u.p.e.a., oraz zasady miarkowania tych opłat.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego po nowelizacji u.p.e.a. z 2021 r. i opiera się na utrwalonym orzecznictwie NSA w tym zakresie.

Zagadnienia prawne (2)

Czy obciążenie spółki maksymalną opłatą egzekucyjną w wysokości 40 000 zł jest uzasadnione i zgodne z prawem, gdy wpłata należności nastąpiła po wszczęciu egzekucji, ale przed jej zakończeniem?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, obciążenie spółki maksymalną opłatą egzekucyjną w wysokości 40 000 zł jest zgodne z prawem, ponieważ obowiązujące przepisy (art. 64 § 4 u.p.e.a.) wprowadzają stały limit opłaty, który nie podlega miarkowaniu w zależności od nakładu pracy organu czy stopnia skomplikowania, a wpłata dokonana po zajęciu rachunku bankowego nie jest traktowana jako dobrowolna wpłata w rozumieniu przepisów obniżających opłatę.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że aktualne brzmienie art. 64 § 4 u.p.e.a. wprowadza mieszany system ustalania opłaty egzekucyjnej (procentowo, ale nie więcej niż 40 000 zł), co jest zgodne z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego i eliminuje potrzebę miarkowania opłat według kryteriów takich jak pracochłonność czy efektywność. Ponadto, wpłata dokonana przez bank w wyniku zajęcia wierzytelności nie jest uznawana za dobrowolną wpłatę przez zobowiązanego w rozumieniu art. 64 § 5 u.p.e.a., co wyklucza zastosowanie obniżonej stawki opłaty.

Czy art. 64 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wprowadzający maksymalną opłatę egzekucyjną w stałej kwocie, jest zgodny z Konstytucją?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, art. 64 § 4 u.p.e.a. jest zgodny z Konstytucją, ponieważ mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną granicą kwotową chroni przed nadmiernym fiskalizmem.

Uzasadnienie

Trybunał Konstytucyjny w wyroku SK 31/14 uznał dopuszczalność stosowania stawek procentowych jako metody określania danin publicznych, a górna granica kwotowa stanowi konstytucyjnie dopuszczalny mechanizm ograniczający wysokość opłaty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną F. S.A. od wyroku WSA w Szczecinie.

Przepisy (16)

Główne

u.p.e.a. art. 64 § § 4

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Opłata egzekucyjna wynosi 10% środków pieniężnych wyegzekwowanych na należność pieniężną, odsetki i koszty upomnienia, z maksymalną wysokością 40 000 zł odrębnie dla każdego tytułu wykonawczego. Przepis ten nie dopuszcza miarkowania opłat w oparciu o kryteria takie jak pracochłonność czy stopień skomplikowania.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 64 § § 5

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W przypadku zapłaty należności pieniężnej, odsetek lub kosztów upomnienia przez zobowiązanego po wszczęciu egzekucji, organ pobiera opłatę w wysokości 5% uzyskanych środków, z maksymalną wysokością 20 000 zł. Obniżona opłata ma zastosowanie tylko w przypadku dobrowolnej zapłaty.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu w przypadku naruszenia prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji lub postanowienia organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do wniesienia skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania).

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA (w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania).

p.p.s.a. art. 184

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

p.p.s.a. art. 209

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

k.p.a. art. 7

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada praworządności i działania w interesie publicznym.

k.p.a. art. 8 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada oceny dowodów na podstawie własnego przekonania.

Konstytucja art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określenie, że nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów i przedmiotów opodatkowania, stawek podatkowych oraz zasadniczych cech obciążenia podatkowego następuje w drodze ustawy.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 64 § 4 u.p.e.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie za uzasadnione obciążenie spółki kwotą 40 000 zł opłaty egzekucyjnej, która stanowi opłatę nieuzasadnioną wielkością, czasochłonnością, czy stopniem skomplikowania. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 2 i art. 217 Konstytucji poprzez błędną wykładnię i uznanie za uzasadnione obciążenia spółki maksymalną opłatą egzekucyjną, która jest w rażącej i niesprawiedliwej dysproporcji do podjętych czynności. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 64 § 5 u.p.e.a., poprzez jego niezastosowanie i pominięcie faktu, iż spółka w trakcie trwania postępowania egzekucyjnego w dniu 15 lutego 2024 r. w całości uiściła kwotę będącą przedmiotem egzekucji, w konsekwencji czego obciążenie spółki maksymalną kwotą 40 000 zł było niezgodne z prawem. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego skutkującą przyjęciem, iż uzasadnione było obciążenie spółki maksymalną opłatą egzekucyjną tj. kwotą 40 000 zł. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i uznanie, że spółka nie dokonała wpłaty własnej kwoty 40 000 zł na rachunek Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w konsekwencji brak zastosowania przepisu art. 64 § 5 u.p.e.a.

Godne uwagi sformułowania

aktualne brzmienie art. 64 § 4 u.p.e.a. realizuje wytyczne Trybunału Konstytucyjnego • nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat • ochroną przed nadmiernym fiskalizmem państwa jest mechanizm ustalania opłaty stosunkowej z wyznaczoną górną jej granicą • w znowelizowanym art. 64 § 4 u.p.e.a. wysokość opłaty egzekucyjnej została ustalona w sposób mieszany według stawki procentowej oraz kwotowej jako 10%, nie więcej niż 40 000 zł, co zapewnia ochronę przed nadmiernym obciążeniem dłużników kosztami egzekucji i oznacza brak konieczności miarkowania kosztów egzekucyjnych w oparciu o bliżej nieokreślone kryteria • miarkowanie takie nie ma uzasadnienia w stanie prawnym obowiązującym od 20 lutego 2021 r. • w orzecznictwie sądów administracyjnych, odnoszącym się do wytycznych wskazanych w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, wielokrotnie podnoszono, że w przywołanym wyroku Trybunał zakwestionował wyłącznie brak określenia maksymalnych kwot opłaty za zajęcie wierzytelności pieniężnych i opłaty manipulacyjnej • w drodze ustawy zmieniającej ustawodawcy udało się wykonać wspomniane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego • w sprawie nie było zatem podstaw do dokonywania oceny, czy wysokość kosztów jest adekwatna do poziomu skomplikowania czynności egzekucyjnych oraz nakładu pracy organu egzekucyjnego • obniżona wysokość opłaty egzekucyjnej ma zatem zastosowanie w…

Skład orzekający

Jacek Pruszyński

przewodniczący sprawozdawca

Dominik Gajewski

członek

Marta Waksmundzka-Karasińska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opłat egzekucyjnych, w szczególności art. 64 § 4 i § 5 u.p.e.a., oraz zasady miarkowania tych opłat."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego po nowelizacji u.p.e.a. z 2021 r. i opiera się na utrwalonym orzecznictwie NSA w tym zakresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu kosztów egzekucyjnych i ich wysokości, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Wyjaśnia, dlaczego nawet po wpłacie należności, opłata egzekucyjna może być wysoka.

“Czy wysoka opłata egzekucyjna jest zawsze sprawiedliwa? NSA wyjaśnia.”

Dane finansowe

WPS: 40 000 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst