III FSK 1246/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z dnia 4 lipca 2023 r. uchylił w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 1644/21. Wyrok WSA oddalił skargę J. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2021 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. NSA uznał skargę kasacyjną J. S. za zasadną, wskazując na naruszenie art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.) w związku z art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej. Kluczowym problemem była data wszczęcia postępowania egzekucyjnego i wynikający z niej reżim prawny. Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że zastosowanie mają przepisy obowiązujące przed 30 lipca 2020 r., podczas gdy okoliczności faktyczne (zawiadomienie z 1 października 2020 r. doręczone 9 października 2020 r.) wskazywały na wszczęcie postępowania po wejściu w życie nowelizacji. NSA podkreślił, że postępowanie egzekucyjne wszczyna się wcześniej niż samą egzekucję, a sąd pierwszej instancji musi ustalić właściwą datę wszczęcia postępowania i obowiązujący reżim prawny. Dodatkowo, NSA uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 170 p.p.s.a. w związku z prawomocnym wyrokiem WSA w innej, powiązanej sprawie (III SA/Wa 825/21), który dotyczył możliwości egzekucji z rzeczy będących we współwłasności. Zarzut naruszenia art. 15 u.p.e.a. (brak upomnienia) uznano za niezasadny ze względu na rozporządzenie wyłączające obowiązek doręczenia upomnienia w określonych przypadkach. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania WSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji i jego wpływu na reżim prawny stosowany w sprawie, a także kwestia związania sądu prawomocnymi orzeczeniami w powiązanych sprawach.
Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i ustawy nowelizującej z 2019 r.
Zagadnienia prawne (3)
Jaki reżim prawny (obowiązujący przed czy po nowelizacji z 2019 r.) ma zastosowanie do postępowania egzekucyjnego, jeśli moment wszczęcia postępowania egzekucyjnego i moment wszczęcia samej egzekucji administracyjnej przypadają na różne okresy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zastosowanie ma reżim prawny obowiązujący w dacie faktycznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie samej egzekucji administracyjnej, co wymaga od sądu pierwszej instancji dokładnego ustalenia tej daty.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że postępowanie egzekucyjne wszczyna się wcześniej niż egzekucja administracyjna, a kluczowe dla określenia reżimu prawnego jest ustalenie daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego w odniesieniu do konkretnego tytułu wykonawczego.
Czy prawomocny wyrok WSA dotyczący współwłasności majątku może wiązać sąd rozpoznający inną sprawę dotyczącą egzekucji z tego majątku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, orzeczenie prawomocne wiąże inne sądy, a dla prawidłowego odczytania sentencji można się kierować uzasadnieniem wyroku.
Uzasadnienie
NSA powołał się na art. 170 p.p.s.a., podkreślając, że sąd pierwszej instancji powinien odnieść się do ustaleń zawartych w prawomocnym wyroku WSA dotyczących możliwości egzekucji z rzeczy będących przedmiotem współwłasności.
Czy w każdym przypadku wszczęcia postępowania egzekucyjnego administracyjnego konieczne jest doręczenie zobowiązanemu pisemnego upomnienia?
Odpowiedź sądu
Nie, obowiązek doręczenia upomnienia nie istnieje, jeżeli przepisy szczególne stanowią inaczej, co wynika z rozporządzenia Ministra Finansów.
Uzasadnienie
NSA uznał zarzut naruszenia art. 15 u.p.e.a. za niezasadny, wskazując na § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r., który wyłącza obowiązek doręczenia upomnienia w określonych sytuacjach.
Przepisy (9)
Główne
u.p.e.a. art. 26 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym wszczyna postępowanie egzekucyjne z urzędu poprzez nadanie tytułowi wykonawczemu klauzuli o skierowaniu tego tytułu do egzekucji administracyjnej.
Ustawa z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw art. 13 § ust. 1
Do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Tekst jednolity opublikowany w Dz.U. 2019 poz 1438
p.p.s.a. art. 170
Kodeks postępowania sądowминистраcyjnego
Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 33 § § 1 pkt 8
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 54 § § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 15
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Kodeks postępowania sądowминистраcyjnego
p.p.s.a. art. 182 § § 2
Kodeks postępowania sądowминистраcyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 26 u.p.e.a. w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. dotyczącego daty wszczęcia postępowania egzekucyjnego i reżimu prawnego. • Naruszenie art. 170 p.p.s.a. poprzez pominięcie ustaleń z prawomocnego wyroku WSA w powiązanej sprawie.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 15 u.p.e.a. poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego bez uprzedniego pisemnego upomnienia.
Godne uwagi sformułowania
Decyduje tu reguła wyprzedzenia - która z czynności została dokonana wcześniej. • Data doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego (lub zawiadomienia o zajęciu) ma zatem decydujące znaczenie przy ocenie momentu wszczęcia egzekucji administracyjnej, nie zaś momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. • Administracyjne postępowanie egzekucyjne obejmuje, oprócz stosowania środków egzekucyjnych, także inne czynności procesowe, podejmowane zarówno przez organ egzekucyjny, jak i przez inne podmioty, np. przez wierzyciela. • Postępowanie egzekucyjne wszczynane jest wcześniej niż sama egzekucja.
Skład orzekający
Anna Juszczyk-Wiśniewska
członek
Bogusław Dauter
sprawozdawca
Sławomir Presnarowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji i jego wpływu na reżim prawny stosowany w sprawie, a także kwestia związania sądu prawomocnymi orzeczeniami w powiązanych sprawach."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i ustawy nowelizującej z 2019 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kluczowej kwestii proceduralnej w egzekucji administracyjnej – momentu wszczęcia postępowania i jego wpływu na stosowanie przepisów, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Kiedy zaczyna się egzekucja? NSA wyjaśnia kluczową kwestię reżimu prawnego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.