Orzeczenie · 2026-05-26

III FSK 1156/25Egzekucja świadczeń podatkowych skutki uchylenia decyzji 2

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-05-26
NSAPodatkoweWysokansa
postępowanie egzekucyjneegzekucja administracyjnaskarga kasacyjnauchylenie decyzjinieprawomocny wyrokskutki prawnepodatek VATNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. K. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie skutków nieprawomocnego wyroku sądu administracyjnego uchylającego decyzję podatkową, stanowiącą podstawę tytułu wykonawczego. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów p.p.s.a. i u.p.e.a., w tym art. 152 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię skutków uchylonego aktu prawnego oraz art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. w kontekście nieistnienia obowiązku. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 152 § 1 p.p.s.a., uchylony akt nie wywołuje skutków prawnych do czasu uprawomocnienia się wyroku, co oznacza, że nie podlega wykonaniu, a postępowanie egzekucyjne powinno zostać zawieszone, ale nie umorzone z powodu nieistnienia obowiązku. Sąd podkreślił, że nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nigdy nie powstał, co nie miało miejsca w tej sprawie, gdyż decyzja podatkowa została wydana i weszła do obrotu prawnego. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. również uznano za niezasadny, stwierdzając, że uzasadnienie wyroku WSA spełnia wymogi formalne. W konsekwencji skargę kasacyjną oddalono, zasądzając od skarżącego koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja skutków prawnych nieprawomocnego wyroku uchylającego decyzję podatkową w kontekście postępowania egzekucyjnego oraz definicja 'nieistnienia obowiązku' w postępowaniu egzekucyjnym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia decyzji podatkowej przez sąd administracyjny i jej wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne.

Zagadnienia prawne (3)

Jakie skutki w postępowaniu egzekucyjnym wywołuje nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego, stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nieprawomocny wyrok uchylający decyzję podatkową nie powoduje automatycznego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z art. 152 § 1 p.p.s.a., uchylony akt nie wywołuje skutków prawnych do czasu uprawomocnienia się wyroku, co oznacza, że nie podlega wykonaniu, a postępowanie egzekucyjne powinno zostać zawieszone.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że art. 152 § 1 p.p.s.a. zabezpiecza interesy strony poprzez wstrzymanie skutków uchylonego aktu do czasu prawomocności wyroku. Brak skutków prawnych oznacza brak możliwości wykonania aktu i wszczęcia lub kontynuowania egzekucji, co powinno skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego, a nie jego umorzeniem z powodu nieistnienia obowiązku.

Czy w przypadku uchylenia decyzji podatkowej przez sąd administracyjny, postępowanie egzekucyjne powinno zostać umorzone z powodu nieistnienia obowiązku na podstawie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie egzekucyjne nie powinno zostać umorzone z powodu nieistnienia obowiązku, jeśli uchylona decyzja podatkowa weszła do obrotu prawnego. Nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nigdy nie powstał.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że obowiązek egzekwowany musi istnieć, aby można było mówić o jego wygaśnięciu lub nieistnieniu. Uchylona decyzja, która weszła do obrotu prawnego, oznacza, że obowiązek istniał, a jego egzekucja jest jedynie czasowo wstrzymana lub zawieszona, a nie definitywnie ustaje.

Czy uzasadnienie wyroku WSA narusza art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wybiórczą ocenę stanu faktycznego i lakoniczne odniesienie się do zarzutów skarżącego?

Odpowiedź sądu

Nie, uzasadnienie wyroku WSA w pełni odpowiada wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., zawierając zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną i jej uzasadnienie, co umożliwia kontrolę instancyjną.

Uzasadnienie

Sąd kasacyjny stwierdził, że uzasadnienie wyroku WSA było wystarczające, a fakt niezgody skarżącego z oceną sądu nie stanowi podstawy do uznania naruszenia tego przepisu. Dodatkowo wskazano, że sąd nie musi szczegółowo odnosić się do wszystkich zarzutów, jeśli skupia się na istotnych dla rozstrzygnięcia kwestiach.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną D. K. od wyroku WSA w Łodzi.

Przepisy (15)

Główne

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Nieistnienie obowiązku w rozumieniu tego przepisu dotyczy sytuacji, gdy obowiązek objęty egzekucją administracyjną nie istnieje i w ogóle nigdy nie powstał.

p.p.s.a. art. 152 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Dotyczy to również sytuacji, gdy uchylony akt pozostaje w związku z innym postępowaniem.

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Nieistnienie obowiązku w rozumieniu tego przepisu dotyczy sytuacji, gdy obowiązek objęty egzekucją administracyjną nie istnieje i w ogóle nigdy nie powstał.

p.p.s.a. art. 152 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Dotyczy to również sytuacji, gdy uchylony akt pozostaje w związku z innym postępowaniem.

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 34 § § 2 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34a § pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 56 § § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

W przypadku uchylenia aktu stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, postępowanie to powinno zostać zawieszone.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienie, umożliwiając kontrolę instancyjną.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienie, umożliwiając kontrolę instancyjną.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wybiórczą ocenę stanu faktycznego i lakoniczne odniesienie się do zarzutów skarżącego. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie zaskarżonego postanowienia mimo rażącego naruszenia przepisów u.p.e.a. i p.p.s.a. • Naruszenie art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuznanie nieistnienia obowiązku w związku z uchyleniem decyzji podatkowej. • Naruszenie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. • Naruszenie art. 34a pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 152 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i błędne uznanie, że nieprawomocny wyrok uchylający decyzję nie wywołuje skutku w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego. • Naruszenie art. 152 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową wykładnię polegającą na przyjęciu, że przepis ten stanowi o niewywoływaniu skutków przez uchylony akt prawny dopiero od momentu uprawomocnienia się wyroku.

Godne uwagi sformułowania

nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku • nie podlega wykonaniu, mimo nieprawomocności wyroku, którym został on uchylony • nie można uznać, że egzekwowany obowiązek nie istniał, ani w ogóle nigdy nie powstał • uzasadnienie zaskarżonego wyroku w pełni odpowiada wymogom przewidzianym w tym przepisie umożliwiając jego kontrolę instancyjną

Skład orzekający

Stanisław Bogucki

przewodniczący

Dominik Gajewski

członek

Tomasz Kolanowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych nieprawomocnego wyroku uchylającego decyzję podatkową w kontekście postępowania egzekucyjnego oraz definicja 'nieistnienia obowiązku' w postępowaniu egzekucyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia decyzji podatkowej przez sąd administracyjny i jej wpływu na toczące się postępowanie egzekucyjne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne dotyczące wpływu wyroków sądowych na postępowania egzekucyjne, co jest istotne dla praktyków prawa podatkowego i administracyjnego.

Nieprawomocny wyrok uchylił decyzję? Egzekucja wstrzymana, ale nie umorzona!

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst