Orzeczenie · 2026-05-26

III FSK 1155/25Egzekucja podatkową nieprawomocny wyrok uchylenie decyzji

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-05-26
NSAPodatkoweWysokansa
egzekucja administracyjnapostępowanie egzekucyjneskarga kasacyjnauchylenie decyzjinieprawomocny wyrokNSAWSApodatek VATkoszty postępowania

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną D. K. od wyroku WSA w Łodzi, który oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, jakie skutki w postępowaniu egzekucyjnym wywołuje nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego, stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Skarżący kasacyjnie podnosił zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. (lakoniczne uzasadnienie WSA) oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), argumentując, że uchylenie decyzji podatkowej przez WSA powinno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego z uwagi na nieistnienie obowiązku lub inne wady. NSA oddalił skargę kasacyjną. Sąd wyjaśnił, że zgodnie z art. 152 § 1 p.p.s.a., uchylony akt nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, co w postępowaniu egzekucyjnym może prowadzić do jego zawieszenia (art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), ale nie do umorzenia, jeśli obowiązek nie wygasł definitywnie. Sąd podkreślił, że nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nigdy nie powstał, a nie gdy został uchylony akt stanowiący jego podstawę. Uzasadnienie wyroku WSA zostało uznane za wystarczające, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów u.p.e.a. za niezasadne. W konsekwencji skarga kasacyjna została oddalona, a skarżący obciążony kosztami postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja skutków nieprawomocnego wyroku uchylającego decyzję podatkową w postępowaniu egzekucyjnym, zasady stosowania art. 152 § 1 p.p.s.a. w kontekście egzekucji administracyjnej, definicja nieistnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia decyzji podatkowej nieprawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego w trakcie trwającego postępowania egzekucyjnego.

Zagadnienia prawne (3)

Jakie skutki w postępowaniu egzekucyjnym wywołuje nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nieprawomocny wyrok uchylający decyzję podatkową, zgodnie z art. 152 § 1 p.p.s.a., powoduje, że uchylony akt nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku. W postępowaniu egzekucyjnym może to skutkować zawieszeniem postępowania, ale nie jego umorzeniem, chyba że obowiązek definitywnie wygasł.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że art. 152 § 1 p.p.s.a. zabezpiecza stronę przed negatywnymi skutkami uchylonego aktu do czasu prawomocności wyroku. W postępowaniu egzekucyjnym oznacza to brak możliwości wyegzekwowania obowiązku z uchylonego aktu, co może prowadzić do zawieszenia egzekucji, ale nie do jej umorzenia, jeśli obowiązek nie wygasł.

Czy uchylenie decyzji podatkowej przez sąd administracyjny, nawet nieprawomocnym wyrokiem, stanowi podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu nieistnienia obowiązku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, uchylenie decyzji podatkowej nieprawomocnym wyrokiem nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu nieistnienia obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Nieistnienie obowiązku dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nigdy nie powstał.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. odnosi się do sytuacji, gdy obowiązek nigdy nie powstał. Uchylenie decyzji podatkowej, nawet nieprawomocnym wyrokiem, oznacza jedynie, że akt ten nie wywołuje skutków prawnych do czasu uprawomocnienia, a nie że obowiązek nigdy nie istniał.

Czy uzasadnienie wyroku WSA, które nie odnosi się szczegółowo do wszystkich zarzutów skargi, ale koncentruje się na istotnych kwestiach, spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a.?

Odpowiedź sądu

Tak, uzasadnienie spełnia wymogi art. 141 § 4 p.p.s.a., jeśli zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną i jej uzasadnienie, a pominięte wątki mają charakter uboczny.

Uzasadnienie

Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA, art. 141 § 4 p.p.s.a. nie wymaga szczegółowego odniesienia się do wszystkich zarzutów, jeśli sąd skoncentruje się na istotnych kwestiach mających wpływ na rozstrzygnięcie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną D. K. od wyroku WSA w Łodzi z dnia 15 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 158/25.

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 152 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34 § § 2 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 34a § pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.e.a. art. 56 § § 1 pkt 1

Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 176 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 188

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez lakoniczne uzasadnienie wyroku WSA. • Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez nieuznanie nieistnienia obowiązku egzekucyjnego z uwagi na uchylenie decyzji podatkowej. • Naruszenie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. poprzez oddalenie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. • Naruszenie art. 34a pkt 1 u.p.e.a. w zw. z art. 152 § 1 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie i uznanie, że nieprawomocny wyrok uchylający decyzję podatkową nie skutkuje umorzeniem egzekucji. • Naruszenie art. 152 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłową wykładnię, że uchylony akt nie wywołuje skutków prawnych dopiero od momentu uprawomocnienia się wyroku.

Godne uwagi sformułowania

nieprawomocny wyrok sądu administracyjnego uchylający decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego, stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej • uchylona decyzja, mając na uwadze treść art. 152 § 1 p.p.s.a., nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku. • Nie wywoływanie skutków prawnych, o których mowa w art. 152 § 1 p.p.s.a. oznacza m.in., iż uchylony akt nie podlega wykonaniu, mimo nieprawomocności wyroku, którym został on uchylony. • Skoro zaś akt nie podlega wykonaniu, to adresat tego aktu nie jest zobligowany do wykonania obowiązku określonego uchylonym aktem - ergo - obowiązek nie może być dochodzony w postępowaniu egzekucyjnym. • w okresie objętym działaniem art. 152 § 1 p.p.s.a. postępowanie egzekucyjne nie może być wszczęte celem wyegzekwowania obowiązku wynikającego z uchylonego aktu • jeśli do uchylenia aktu doszło w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego - co miało miejsce w niniejszej sprawie - wówczas postępowanie to powinno zostać zawieszone na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a., ale w żadnym razie nie oznacza braku wymagalności. • Brak wymagalności obowiązku oznacza definitywne jego ustanie. Tylko w takim przypadku egzekucja jest bezprzedmiotowa. • nieistnienie obowiązku zachodzi wówczas, gdy nie ma obowiązku podlegającego egzekucji, przy czym obowiązek ten nie wygasł (aby obowiązek mógł wygasnąć, musi wcześniej istnieć).

Skład orzekający

Stanisław Bogucki

przewodniczący

Tomasz Kolanowski

sprawozdawca

Dominik Gajewski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja skutków nieprawomocnego wyroku uchylającego decyzję podatkową w postępowaniu egzekucyjnym, zasady stosowania art. 152 § 1 p.p.s.a. w kontekście egzekucji administracyjnej, definicja nieistnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchylenia decyzji podatkowej nieprawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego w trakcie trwającego postępowania egzekucyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa wyjaśnia kluczową kwestię proceduralną dotyczącą wpływu uchylenia decyzji podatkowej na postępowanie egzekucyjne, co jest istotne dla wielu podatników i profesjonalistów prawnych.

Nieprawomocny wyrok uchylił decyzję podatkową. Czy to koniec egzekucji? NSA wyjaśnia!

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst