III CZP 88/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawczyni domagała się ustanowienia służebności przesyłu dla gazociągu wysokiego ciśnienia biegnącego przez jej nieruchomość, wskazując na ograniczenia w zabudowie wynikające ze strefy kontrolowanej. Uczestnik, Operator Gazociągów Przesyłowych, zgodził się na ustanowienie służebności, ale ograniczył jej zakres i proponowane wynagrodzenie. Sąd Rejonowy ustanowił służebność przesyłu na pasie o szerokości 6 m i zasądził wynagrodzenie, uznając, że strefa kontrolowana nie jest tożsama ze strefą eksploatacyjną służebności i nie może być uwzględniona w wynagrodzeniu. Wnioskodawczyni zaskarżyła postanowienie w części dotyczącej wynagrodzenia, argumentując, że ograniczenia wynikające ze strefy kontrolowanej (30 m od osi gazociągu) powinny zostać skompensowane. Sąd Okręgowy przedstawił zagadnienie prawne do Sądu Najwyższego, akceptując ustalenia faktyczne, ale wskazując na rozbieżności w orzecznictwie dotyczące tożsamości strefy kontrolowanej i służebności przesyłu. Sąd Najwyższy w uchwale stwierdził, że obszar strefy kontrolowanej nie pokrywa się z zakresem obciążenia nieruchomości służebnością przesyłu, a wynagrodzenie za ustanowienie służebności nie obejmuje rekompensaty za istnienie strefy kontrolowanej poza pasem służebności. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące strefy kontrolowanej mają charakter administracyjny i służą zapewnieniu bezpieczeństwa, podczas gdy służebność przesyłu ma charakter cywilnoprawny i dotyczy korzystania z nieruchomości w określonym zakresie. Wartość wynagrodzenia za służebność powinna być indywidualizowana i uwzględniać stopień ingerencji w prawo własności, ale nie obejmuje rekompensaty za ograniczenia wynikające z przepisów administracyjnych, które mogą być dochodzone na innych podstawach prawnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie zakresu służebności przesyłu i wynagrodzenia za jej ustanowienie w kontekście przepisów o strefach kontrolowanych dla sieci gazowych.
Dotyczy głównie służebności przesyłu dla sieci gazowych i specyfiki strefy kontrolowanej określonej w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 2013 r. Interpretacja może być pomocna dla innych sieci przesyłowych, ale wymaga analizy specyfiki przepisów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy służebność przesyłu dla gazociągu wybudowanego przed 12 grudnia 2001 r. obejmuje obszar strefy kontrolowanej określonej w przepisach technicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, obszar strefy kontrolowanej nie pokrywa się z zakresem obciążenia nieruchomości służebnością przesyłu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy rozróżnił charakter i podstawę prawną ustanowienia służebności przesyłu (prawo rzeczowe, art. 3051 k.c.) od przepisów administracyjnych określających strefę kontrolowaną. Strefa kontrolowana ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa eksploatacji sieci i wynika z przepisów technicznych, podczas gdy służebność przesyłu upoważnia przedsiębiorcę do korzystania z nieruchomości w określonym zakresie.
Czy służebność przesyłu dla gazociągu może obciążać nieruchomość, na której nie znajduje się urządzenie przesyłowe, ale która jest objęta obszarem strefy kontrolowanej?
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w tym zakresie, co pośrednio wskazuje na brak tożsamości strefy kontrolowanej ze służebnością przesyłu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że służebność ustanowiona na jednej działce może obciążać również sąsiednią działkę, jeśli jest ona objęta strefą kontrolowaną. Sąd Najwyższy skupił się jednak na rozróżnieniu strefy kontrolowanej od zakresu służebności przesyłu.
Czy wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu dla gazociągu wybudowanego przed 12 grudnia 2001 r. obejmuje również wynagrodzenie za istnienie obciążenia nieruchomości wynikającego ze strefy kontrolowanej poza pasem służebności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu nie obejmuje wynagrodzenia za istnienie strefy kontrolowanej poza pasem służebności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wynagrodzenie za służebność przesyłu ma rekompensować uszczerbek związany z ustanowieniem tego prawa rzeczowego. Ograniczenia wynikające ze strefy kontrolowanej, mające charakter administracyjny, nie są bezpośrednio objęte tym wynagrodzeniem, choć ich istnienie może wpływać na wartość nieruchomości i być dochodzone na innych podstawach prawnych (np. z ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł.P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Operator Gazociągów Przesyłowych G. S.A. w W. | spółka | uczestnik |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 305¹
Kodeks cywilny
Definiuje służebność przesyłu jako prawo przedsiębiorcy do korzystania z nieruchomości w oznaczonym zakresie w celu posadowienia lub utrzymania urządzeń przesyłowych.
k.c. art. 305² § § 1
Kodeks cywilny
Określa, że właściciel nieruchomości obciążonej służebnością przesyłu powinien otrzymać odpowiednie wynagrodzenie.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie art. § 10
Określa zasady wyznaczania i ograniczenia w strefach kontrolowanych gazociągów.
Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie art. § 110
Określa szerokość stref kontrolowanych dla gazociągów wybudowanych przed określonymi datami.
Pomocnicze
k.c. art. 46 § § 1
Kodeks cywilny
Definicja nieruchomości gruntowej jako części powierzchni ziemskiej stanowiącej odrębny przedmiot własności.
u.k.w.h. art. 24 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Każda nieruchomość ma odrębną księgę wieczystą, w której ujawnia się obciążenia.
pr. bud. art. 5 § ust. 1
Ustawa - Prawo budowlane
Obiekty budowlane należy projektować i budować zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi.
pr. bud. art. 7 § ust. 2 pkt 2
Ustawa - Prawo budowlane
Podstawa do wydawania przepisów technicznych, w tym warunków technicznych dla sieci gazowych.
u.p.z.p. art. 36
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Podstawa do dochodzenia odszkodowania lub wykupienia nieruchomości w przypadku istotnego ograniczenia korzystania z niej w związku z planem zagospodarowania przestrzennego.
u.p.z.p. art. 58 § ust. 2
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Odpowiednie stosowanie art. 36 w przypadku ograniczeń wynikających z decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego.
u.p.z.p. art. 63 § ust. 3
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
Odpowiednie stosowanie art. 36 w przypadku ograniczeń wynikających z decyzji o warunkach zabudowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Strefa kontrolowana gazociągu, wynikająca z przepisów administracyjnych, nie jest tożsama z zakresem służebności przesyłu, która jest prawem rzeczowym. • Wynagrodzenie za służebność przesyłu powinno rekompensować uszczerbek związany z ustanowieniem tego prawa, a nie obejmować rekompensaty za ograniczenia wynikające z przepisów administracyjnych dotyczących strefy kontrolowanej.
Odrzucone argumenty
Służebność przesyłu powinna obejmować obszar strefy kontrolowanej. • Wynagrodzenie za służebność przesyłu powinno uwzględniać istnienie strefy kontrolowanej poza pasem służebności.
Godne uwagi sformułowania
Obszar strefy kontrolowanej (...) nie pokrywa się z zakresem obciążenia nieruchomości służebnością przesyłu. • Odpowiednie wynagrodzenie (...) jest świadczeniem ustalanym w związku z ustanawianiem tytułu prawnego do korzystania z cudzej nieruchomości w postaci służebności przesyłu. • Wynagrodzenie za obciążenie nieruchomości służebnością przesyłu musi być indywidualizowane, stosownie do doniosłych dla jego określenia okoliczności konkretnego przypadku.
Skład orzekający
Józef Frąckowiak
przewodniczący
Barbara Myszka
członek
Marta Romańska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie zakresu służebności przesyłu i wynagrodzenia za jej ustanowienie w kontekście przepisów o strefach kontrolowanych dla sieci gazowych."
Ograniczenia: Dotyczy głównie służebności przesyłu dla sieci gazowych i specyfiki strefy kontrolowanej określonej w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z 2013 r. Interpretacja może być pomocna dla innych sieci przesyłowych, ale wymaga analizy specyfiki przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla właścicieli nieruchomości obciążonych infrastrukturą przesyłową i przedsiębiorstw przesyłowych, wyjaśniając relację między prawem cywilnym a administracyjnym w kontekście wynagrodzenia.
“Czy strefa bezpieczeństwa wokół gazociągu to już służebność? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
wynagrodzenie za służebność: 7560 PLN
Sektor
energetyka
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.