III CZP 86/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuZagadnienie prawne przedstawione przez Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczyło tego, czy sąd wieczystoksięgowy może odmówić dokonania wpisu w księdze wieczystej, gdy istnieje znana mu urzędowo przeszkoda, która prowadziłaby do naruszenia bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Analiza przepisów, w szczególności art. 626^8 § 2 k.p.c., oraz wcześniejszego art. 46 ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wykazała istnienie rozbieżności w orzecznictwie i doktrynie. Sąd Najwyższy, rozstrzygając tę kwestię, uznał, że sąd wieczystoksięgowy ma prawo i obowiązek oddalić wniosek o wpis, jeżeli istnieje znana mu urzędowo przeszkoda do jego dokonania. Podkreślono, że choć art. 626^8 § 2 k.p.c. ogranicza badanie wniosku do treści wniosku, dokumentów i księgi, nie wyłącza to możliwości uwzględnienia faktów znanych sądowi z urzędu w celu oddalenia wniosku. Uchwała podkreśla, że sąd wieczystoksięgowy powinien dbać o prawdziwość wpisów i przeciwdziałać wpisom niezgodnym z prawem, nawet jeśli istnieją inne środki prawne, takie jak powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności odmowy wpisu do księgi wieczystej na podstawie faktów znanych sądowi urzędowo, nawet jeśli nie wynikają one bezpośrednio z wniosku lub dokumentów.
Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wpisu; nie rozszerza kognicji sądu w zakresie uwzględniania wniosku na podstawie faktów znanych urzędowo.
Zagadnienia prawne (1)
Czy sąd wieczystoksięgowy może odmówić dokonania wpisu w księdze wieczystej wówczas, gdy istnieje znana mu urzędowo przeszkoda do jego dokonania, powodująca, że dokonanie wpisu prowadziłoby do naruszenia bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może oddalić wniosek o wpis do księgi wieczystej, jeżeli istnieje znana mu urzędowo przeszkoda do jego dokonania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że mimo ograniczenia kognicji sądu wieczystoksięgowego do badania treści wniosku, dokumentów i księgi wieczystej (art. 626^8 § 2 k.p.c.), sąd ten może i powinien uwzględniać fakty znane mu urzędowo w celu oddalenia wniosku, jeśli stanowią one przeszkodę prawną. Nieprzeniesienie art. 46 ust. 2 u.k.w.h. do k.p.c. nie oznaczało rezygnacji z tej możliwości, a zasada odpowiedniego stosowania przepisów o procesie (art. 13 § 2 k.p.c.) pozwala na uwzględnienie art. 228 § 2 k.p.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rzecznik Praw Obywatelskich | organ_państwowy | wnioskodawca |
| Prokuratura Generalna | organ_państwowy | udział |
Przepisy (27)
Główne
k.p.c. art. 626 § 8 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej.
k.p.c. art. 626 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.w.h. art. 1 § ust. 1
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Zasada prawdziwości wpisów.
u.k.w.h. art. 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
u.k.w.h. art. 3
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
k.p.c. art. 626 § 8
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 626 § 8
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 626 § 8
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 626 § 8
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 626 § 8
Kodeks postępowania cywilnego
Pomocnicze
u.SN art. 60 § § 2
Ustawa o Sądzie Najwyższym
u.RPO art. 16 § ust. 2 pkt 4
Ustawa o Rzeczniku Praw Obywatelskich
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedniego stosowania przepisów o procesie do innych postępowań.
k.p.c. art. 228 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Fakty znane sądowi urzędowo nie wymagają dowodu.
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
k.p.c. art. 626 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 148 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 626 § 6
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 626 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 626 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 626 § 5
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 509 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 47 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dz.U. z 1946 r. Nr 57, poz. 320 art. 45 § zdanie drugie
Dekret z dnia 11 października 1946 r. - Prawo o księgach wieczystych
Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. o zmianie ustawy księgach wieczystych i hipotece, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz ustawy - Prawo o notariacie
Ustawa z dnia 14 lutego 2003 r. o przenoszeniu treści księgi wieczystej do struktury księgi wieczystej prowadzonej w systemie informatycznym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd wieczystoksięgowy może odmówić wpisu na podstawie faktów znanych mu urzędowo, nawet jeśli nie wynikają one z treści wniosku lub dokumentów. • Zasada odpowiedniego stosowania przepisów o procesie (art. 13 § 2 k.p.c.) pozwala na stosowanie art. 228 § 2 k.p.c. w postępowaniu wieczystoksięgowym. • Dbałość o prawdziwość wpisów w księgach wieczystych jest fundamentalną funkcją sądu wieczystoksięgowego. • Nieprzeniesienie art. 46 ust. 2 u.k.w.h. do k.p.c. nie oznaczało rezygnacji z możliwości uwzględniania przez sąd faktów znanych urzędowo przy oddalaniu wniosku.
Odrzucone argumenty
Kognicja sądu wieczystoksięgowego jest ściśle ograniczona do treści wniosku, dokumentów i księgi wieczystej (art. 626^8 § 2 k.p.c.), co wyłącza uwzględnianie innych faktów. • Brak odpowiednika art. 46 ust. 2 u.k.w.h. w k.p.c. świadczy o celowym ograniczeniu kognicji sądu. • Postępowanie wieczystoksięgowe ma charakter rejestracyjny i nie służy ustalaniu rzeczywistego stanu prawnego, a wszelkie wątpliwości powinny być rozstrzygane w procesie na podstawie art. 10 u.k.w.h.
Godne uwagi sformułowania
sąd wieczystoksięgowy może oddalić wniosek o wpis do księgi wieczystej, jeżeli istnieje znana mu urzędowo przeszkoda do jego dokonania. • sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. • nie można wysnuwać wniosku, że tym samym ustawodawca doprowadził do zmiany merytorycznej w kognicji sądu wieczystoksięgowego. • sąd powinien oddalić wniosek o wpis. • sąd wieczystoksięgowy powinien dbać o prawidłowość i rzetelność dokonywanych wpisów.
Skład orzekający
Tadeusz Ereciński
przewodniczący
Teresa Bielska-Sobkowicz
członek
Jacek Gudowski
członek
Henryk Pietrzkowski
członek
Tadeusz Wiśniewski
sprawozdawca
Mirosława Wysocka
członek
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności odmowy wpisu do księgi wieczystej na podstawie faktów znanych sądowi urzędowo, nawet jeśli nie wynikają one bezpośrednio z wniosku lub dokumentów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji odmowy wpisu; nie rozszerza kognicji sądu w zakresie uwzględniania wniosku na podstawie faktów znanych urzędowo.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie wyjaśnia ważną kwestię proceduralną dotyczącą ksiąg wieczystych, która ma praktyczne znaczenie dla prawników i właścicieli nieruchomości, a także pokazuje ewolucję interpretacji przepisów.
“Czy sąd może odmówić wpisu do księgi wieczystej, wiedząc o przeszkodzie prawnej, której nie ma we wniosku?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.