III CZP 142/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów rozpatrzył zagadnienie prawne przedstawione przez Rzecznika Finansowego dotyczące możliwości ustalania przez zakłady ubezpieczeń odszkodowania z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych z uwzględnieniem ulg i rabatów na usługi naprawcze. Uchwała rozróżnia dwie sytuacje: 1. Gdy poszkodowany poniósł już koszty naprawy lub zobowiązał się do ich poniesienia, odszkodowanie powinno odpowiadać tym kosztom (chyba że są one oczywiście nieuzasadnione) i nie zależy od ulg i rabatów oferowanych przez ubezpieczyciela. 2. Gdy poszkodowany nie poniósł jeszcze kosztów naprawy ani nie zobowiązał się do ich poniesienia, odszkodowanie powinno odpowiadać przeciętnym kosztom naprawy na lokalnym rynku, z uwzględnieniem możliwych ulg i rabatów, chyba że skorzystanie z nich sprzeciwia się uzasadnionemu interesowi poszkodowanego. Sąd podkreślił, że poszkodowany ma prawo wyboru warsztatu naprawczego i nie jest zobowiązany do poszukiwania najtańszych opcji, a także że obowiązek zapobiegania zwiększeniu szkody nie ogranicza jego swobody w tym zakresie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie wysokości odszkodowania z OC komunikacyjnego, prawo poszkodowanego do wyboru warsztatu, wpływ rabatów i ulg na wysokość odszkodowania.
Dotyczy głównie ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Rozróżnienie sytuacji przed i po poniesieniu kosztów naprawy.
Zagadnienia prawne (1)
Czy zakład ubezpieczeń może ustalić odszkodowanie z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych z uwzględnieniem ulg i rabatów na usługi naprawcze, części i materiały, wynikających z przedłożonej oferty, a możliwych do uzyskania w współpracującym podmiocie gospodarczym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w określonych sytuacjach. Jeżeli poszkodowany nie poniósł jeszcze kosztów naprawy ani nie zobowiązał się do ich poniesienia, wysokość odszkodowania powinna odpowiadać przeciętnym kosztom naprawy na lokalnym rynku, z uwzględnieniem możliwych do uzyskania przez poszkodowanego ulg i rabatów, chyba że skorzystaniu z tych ulg i rabatów sprzeciwia się jego uzasadniony interes. Natomiast jeśli poszkodowany poniósł już koszty lub zobowiązał się do ich poniesienia, odszkodowanie powinno odpowiadać tym kosztom, a nie zależy od ulg i rabatów.
Uzasadnienie
Sąd rozróżnił sytuację, gdy poszkodowany poniósł już koszty naprawy (wtedy odszkodowanie pokrywa te koszty, niezależnie od ulg) od sytuacji, gdy naprawa jeszcze nie nastąpiła (wtedy odszkodowanie odpowiada przeciętnym kosztom rynkowym z uwzględnieniem ulg, jeśli to uzasadnione). Podkreślono prawo poszkodowanego do wyboru warsztatu i brak obowiązku poszukiwania najtańszych opcji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Rzecznik Finansowy | instytucja | wnioskodawca |
| Prokurator Generalny | instytucja | uczestnik |
| zakład ubezpieczeń | instytucja | podmiot odpowiedzialny |
| poszkodowany | inne | uprawniony do odszkodowania |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 363 § § 1
Kodeks cywilny
Sposoby naprawienia szkody: restytucja naturalna lub zapłata sumy pieniężnej; ograniczenia restytucji.
k.p.c. art. 390 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy.
Pomocnicze
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Obowiązek zapobieżenia zwiększeniu się szkody.
k.c. art. 826 § § 1
Kodeks cywilny
Obowiązek ubezpieczającego podjęcia środków w celu ratowania przedmiotu ubezpieczenia i zapobieżenia szkodzie.
k.c. art. 354 § § 2
Kodeks cywilny
Obowiązek współdziałania wierzyciela z dłużnikiem przy wykonaniu zobowiązania.
u.u.o. art. 16 § ust. 1 pkt. 2
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Obowiązek zapobieżenia zwiększeniu się szkody.
Ustawa o Sądzie Najwyższym art. 86 § § 1
Przesłanki podjęcia uchwały przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określenie chwili właściwej do ustalenia wysokości szkody.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu istnienia szkody.
k.c. art. 444 § § 1
Kodeks cywilny
Obowiązek wyłożenia sumy na koszty leczenia lub przygotowania do innego zawodu.
k.c. art. 822 § § 1
Kodeks cywilny
Ograniczenie świadczenia ubezpieczyciela do zapłaty.
k.c. art. 826 § § 5
Kodeks cywilny
Adresaci obowiązku wynikającego z art. 826 § 1 k.c.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Poszkodowany ma prawo wyboru warsztatu naprawczego. • Wysokość odszkodowania zależy od faktycznie poniesionych kosztów naprawy, jeśli zostały już poniesione lub do nich zobowiązano. • Ubezpieczyciel nie może narzucać warsztatów ani dostawców części. • Obowiązek zapobieżenia zwiększeniu szkody nie ogranicza swobody wyboru warsztatu.
Odrzucone argumenty
Ubezpieczyciel może ustalać odszkodowanie z uwzględnieniem ulg i rabatów oferowanych przez współpracujące podmioty, nawet jeśli poszkodowany poniósł już koszty naprawy. • Obowiązek współpracy z ubezpieczycielem oznacza konieczność korzystania z sieci partnerskiej lub wskazanych dostawców. • Wysokość odszkodowania przy naprawie, która jeszcze nie nastąpiła, powinna być ustalana według najwyższych stawek rynkowych, niezależnie od możliwości uzyskania rabatów.
Godne uwagi sformułowania
wysokość odszkodowania nie zależy od ulg i rabatów możliwych do uzyskania przez poszkodowanego od podmiotów współpracujących z ubezpieczycielem • wysokość odszkodowania powinna odpowiadać przeciętnym kosztom naprawy na lokalnym rynku, z uwzględnieniem możliwych do uzyskania przez poszkodowanego ulg i rabatów, chyba że skorzystaniu z tych ulg i rabatów sprzeciwia się jego uzasadniony interes • poszkodowany nie może żądać restytucji naturalnej, gdy przywrócenie stanu poprzedniego jest niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty • naprawienie szkody metodą kosztorysową stanowi substytut przywrócenia stanu poprzedniego • ryzyko wzbogacenia poszkodowanego • poszkodowany nie musi w ogóle naprawiać rzeczy, a zamierzone pozostawienie jej w stanie uszkodzonym nie pozbawia go roszczenia o naprawienie szkody • poszkodowany może kierować się również motywami subiektywnymi, jak np. wygodą związaną z lokalizacją warsztatu, poziomem obsługi klienta, zaufaniem do jakości usług • obowiązek współpracy poszkodowanego z ubezpieczycielem przy wykonaniu zobowiązania polega przede wszystkim na udostępnieniu pojazdu w celu ustalenia zakresu uszkodzeń
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
przewodniczący
Marcin Krajewski
członek
Mariusz Łodko
członek
Marcin Łochowski
członek
Maciej Kowalski
sprawozdawca
Ewa Stefańska
członek
Krzysztof Wesołowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie wysokości odszkodowania z OC komunikacyjnego, prawo poszkodowanego do wyboru warsztatu, wpływ rabatów i ulg na wysokość odszkodowania."
Ograniczenia: Dotyczy głównie ubezpieczeń odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Rozróżnienie sytuacji przed i po poniesieniu kosztów naprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Orzeczenie SN rozstrzyga powszechny problem kierowców dotyczący wysokości odszkodowania z OC, zwłaszcza w kontekście sieci partnerskich ubezpieczycieli i oferowanych rabatów, co ma dużą wartość praktyczną.
“Czy ubezpieczyciel może narzucić Ci rabaty na naprawę auta? Sąd Najwyższy wyjaśnia!”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.