III CZP 10/11Zasiedzenie służebności gruntowej trwałe urządzenie
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w powiększonym składzie rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące zasiedzenia służebności gruntowej, w szczególności służebności drogowej. Kluczowe pytanie brzmiało, czy wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza służebności jest konieczną przesłanką jej zasiedzenia zgodnie z art. 292 k.c. W analizowanej sprawie sąd drugiej instancji oddalił wniosek o zasiedzenie służebności drogowej, ponieważ utwardzenie drogi wykonane zostało przez właściciela nieruchomości obciążonej, a nie przez wnioskodawcę. Sąd Najwyższy, po analizie przepisów, doktryny i dotychczasowego orzecznictwa, podjął uchwałę stwierdzającą, że wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza nieruchomości w zakresie służebności gruntowej drogi dojazdowej jest przesłanką zasiedzenia tej służebności. Uzasadnienie podkreśla znaczenie funkcji ostrzegawczej urządzenia dla właściciela nieruchomości obciążonej oraz potrzebę ochrony prawa własności, co przemawia za tym, aby to posiadacz, a nie właściciel, wykonał urządzenie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza jest konieczną przesłanką zasiedzenia służebności gruntowej.
Dotyczy głównie służebności gruntowych, w szczególności drogowych, choć zasada ma szersze zastosowanie. Wyjątki mogą dotyczyć specyficznych sytuacji, gdy urządzenie wykonane przez właściciela obciążonego lub osobę trzecią w sposób oczywisty zwraca uwagę na korzystanie z nieruchomości.
Zagadnienia prawne (1)
Czy wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza służebności gruntowej jest konieczną przesłanką zasiedzenia przez niego tej służebności (art. 292 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza nieruchomości w zakresie służebności gruntowej drogi dojazdowej jest przesłanką zasiedzenia tej służebności.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 292 k.c. wymaga, aby korzystanie z nieruchomości w zakresie służebności polegało na istnieniu trwałego i widocznego urządzenia. Funkcja ostrzegawcza tego urządzenia dla właściciela nieruchomości obciążonej jest kluczowa, a staje się ona skuteczna, gdy urządzenie zostało wykonane przez posiadacza, a nie przez właściciela nieruchomości obciążonej. Chroni to prawo własności i zapobiega przekształcaniu się stosunków sąsiedzkich w prawa rzeczowe.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Antoni P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Ewa S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 292
Kodeks cywilny
Wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza nieruchomości w zakresie służebności gruntowej jest przesłanką zasiedzenia tej służebności.
Pomocnicze
k.c. art. 352
Kodeks cywilny
Kto faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności, jest posiadaczem służebności; do posiadania służebności stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy.
k.c. art. 285 § 1
Kodeks cywilny
Treść służebności gruntowej stanowi prawo do korzystania w określonym zakresie z cudzej nieruchomości lub prawo do obciążenia jej w określony sposób.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące terminów posiadania w zależności od dobrej lub złej wiary posiadacza (stosowane odpowiednio do zasiedzenia służebności).
k.c. art. 175
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące biegu przedawnienia roszczeń (stosowane odpowiednio do zasiedzenia służebności).
k.c. art. 176
Kodeks cywilny
Przepisy dotyczące możliwości doliczenia posiadania poprzednika (stosowane odpowiednio do zasiedzenia służebności).
u.g.n. art. 112 § 2
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Źródło powstania służebności gruntowej.
u.g.n. art. 120
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Źródło powstania służebności gruntowej.
k.c. art. 245
Kodeks cywilny
Powstanie służebności gruntowych na podstawie czynności prawnej.
k.c. art. 145
Kodeks cywilny
Ustanowienie służebności drogi koniecznej.
k.c. art. 151
Kodeks cywilny
Ustanowienie służebności budynkowej.
k.c. art. 212 § 1
Kodeks cywilny
Zniesienie współwłasności i dział spadku.
k.c. art. 1035
Kodeks cywilny
Dział spadku.
k.r.o. art. 46
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Podział majątku wspólnego.
k.c. art. 3051
Kodeks cywilny
Służebność przesyłu.
k.c. art. 3054
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o służebnościach gruntowych do służebności przesyłu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza służebności jest konieczną przesłanką zasiedzenia. • Funkcja ostrzegawcza urządzenia dla właściciela nieruchomości obciążonej. • Ochrona prawa własności jako konstytucyjna zasada. • Zapobieganie przekształcaniu się stosunków sąsiedzkich w prawa rzeczowe.
Odrzucone argumenty
Urządzenie wykonane przez właściciela nieruchomości obciążonej może być podstawą zasiedzenia w wyjątkowych sytuacjach. • Brak wyraźnego wymogu w art. 292 k.c. co do osoby wykonującej urządzenie. • Możliwość zasiedzenia służebności, gdy urządzenie wykonały osoby trzecie. • Nadmiernie restrykcyjna wykładnia art. 292 k.c. ogranicza stosowanie instytucji zasiedzenia.
Godne uwagi sformułowania
Wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza nieruchomości w zakresie służebności gruntowej drogi dojazdowej jest przesłanką zasiedzenia tej służebności. • Trwałe i widoczne urządzenie [...] powinno być przez niego wykonane, tylko bowiem wtedy korzystanie z takich urządzeń może stanowić zewnętrzną oznakę władania cudzą własnością we wskazanym zakresie. • Funkcja ostrzegawcza trwałego i widocznego urządzenia. • Konstytucyjnie gwarantowana ochrona własności.
Skład orzekający
Tadeusz Ereciński
przewodniczący
Dariusz Dończyk
członek
Jan Górowski
członek
Jacek Gudowski
członek
Henryk Pietrzkowski
sprawozdawca
Tadeusz Wiśniewski
członek
Dariusz Zawistowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza jest konieczną przesłanką zasiedzenia służebności gruntowej."
Ograniczenia: Dotyczy głównie służebności gruntowych, w szczególności drogowych, choć zasada ma szersze zastosowanie. Wyjątki mogą dotyczyć specyficznych sytuacji, gdy urządzenie wykonane przez właściciela obciążonego lub osobę trzecią w sposób oczywisty zwraca uwagę na korzystanie z nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z prawa rzeczowego, które ma bezpośrednie przełożenie na praktykę obrotu nieruchomościami i relacje sąsiedzkie. Wyjaśnia kluczowy warunek zasiedzenia służebności.
“Kto zbudował drogę, ten ją zasiedzi? Sąd Najwyższy rozstrzyga kluczowy warunek zasiedzenia służebności.”
Zdanie odrębne
Dariusz Zawistowski
Sędzia Zawistowski zgłosił zastrzeżenia do uchwały, wskazując, że wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza nie powinno być traktowane jako odrębna, konieczna przesłanka zasiedzenia, lecz jako element szerszej przesłanki posiadania. Podkreślił, że przepis art. 292 k.c. nie precyzuje, kto ma wykonać urządzenie, a nadmiernie restrykcyjna wykładnia może ograniczać możliwość zasiedzenia służebności. Zwrócił uwagę, że funkcja ostrzegawcza urządzenia jest realizowana również, gdy wykona je osoba trzecia, a nie tylko posiadacz.
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.