III CZ 466/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie sędziów Marcina Łochowskiego (przewodniczący-sprawozdawca), Macieja Kowalskiego i Oktawiana Nawrota rozpoznał zażalenie C. B. na wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 18 lutego 2022 r. Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, stosując nieskodyfikowaną przesłankę oddalenia powództwa. Sąd Najwyższy, badając prawidłowość zastosowania art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c. przez sąd drugiej instancji, stwierdził, że Sąd Okręgowy naruszył art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nierozpoznanie istoty sprawy oznacza wadliwość rozstrzygnięcia polegającą na tym, że nie odnosi się ono do przedmiotu sprawy, lub zaniechaniu zbadania materialnej podstawy żądania, albo oceny zarzutów strony przy bezpodstawnym przyjęciu przesłanki unicestwiającej roszczenie. Sąd Najwyższy podkreślił, że niedostateczne rozważenie przepisów prawa materialnego lub niedostateczne uzasadnienie stanowiska w tym zakresie nie uzasadnia uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Rejonowy oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 299 k.s.h. i ocenił roszczenie, a jeśli Sąd Okręgowy nie podzielił tej oceny, powinien był wydać wyrok reformatoryjny. Sąd Najwyższy uznał również, że Sąd Okręgowy błędnie przyjął, że nie mógł rozstrzygnąć sprawy z uwagi na zarzut przedawnienia podniesiony w apelacji, wskazując, że zarzut przedawnienia jest nowym faktem powstałym po wyroku sądu pierwszej instancji i nie podlega ograniczeniom z art. 381 k.p.c. W konsekwencji Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy przez sąd drugiej instancji oraz dopuszczalność uwzględnienia zarzutu przedawnienia w postępowaniu apelacyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd drugiej instancji uchylił wyrok sądu pierwszej instancji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował art. 386 § 4 k.p.c. (nierozpoznanie istoty sprawy) uchylając wyrok sądu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji błędnie zastosował art. 386 § 4 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nierozpoznanie istoty sprawy dotyczy sytuacji, gdy orzeczenie nie odnosi się do przedmiotu sprawy lub gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania. Niedostateczne rozważenie przepisów prawa materialnego lub procesowego, poza przypadkami nieważności postępowania lub konieczności przeprowadzenia dowodów w całości, nie uzasadnia uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, a powinno być rozstrzygnięte przez sąd drugiej instancji w drodze wyroku reformatoryjnego.
Czy zarzut przedawnienia podniesiony w apelacji może stanowić przeszkodę dla sądu drugiej instancji do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia podniesiony w apelacji nie stanowi przeszkody dla sądu drugiej instancji do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Uzasadnienie
Zarzut przedawnienia jest nowym faktem powstałym po wydaniu wyroku przez sąd pierwszej instancji i nie podlega ograniczeniom przewidzianym w art. 381 k.p.c. dotyczącym powoływania nowych faktów i dowodów w postępowaniu apelacyjnym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| C. B. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| P. S. | osoba_fizyczna | powód |
| C. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w przypadku nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy zachodzi konieczność przeprowadzenia przez ten sąd postępowania dowodowego w całości.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przewidziane w art. 394^1 § 1^1 k.p.c. zażalenie na kasatoryjne orzeczenie sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 381
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd rozpoznający apelację może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania wynikła później.
k.c. art. 117 § § 2
Kodeks cywilny
Zarzut przedawnienia zmienia istniejący stan rzeczy w ten sposób, że dotychczasowy stosunek materialny pomiędzy stronami przekształca się w zobowiązanie naturalne.
k.s.h. art. 299
Kodeks spółek handlowych
Podstawa roszczenia w sprawie.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji powinien wydać wyrok reformatoryjny, jeśli nie zgadza się z oceną prawną sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 398 § 15
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 394 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
§ 3 k.p.c. w zw. z art. 398^15 § 1 k.p.c.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd drugiej instancji błędnie zastosował art. 386 § 4 k.p.c. poprzez uznanie, że sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. • Zarzut przedawnienia podniesiony w apelacji nie stanowi przeszkody do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez sąd drugiej instancji.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy bada jedynie, czy sąd ten prawidłowo zastosował art. 386 § 2 lub § 4 k.p.c. • Przedmiotem badania przy rozpoznaniu zażalenia jest istnienie procesowych podstaw wydania przez sąd drugiej instancji orzeczenia kasatoryjnego, zamiast merytorycznego zakończenia sprawy. • Prowadzenie przez sąd drugiej instancji uzupełniającego postępowania dowodowego i orzekanie reformatoryjne powinno zatem stanowić regułę, gdyż odpowiada założeniom apelacji pełnej. • Pojęcie nierozpoznania istoty sprawy interpretowane jest jako wadliwość rozstrzygnięcia, polegająca na wydaniu przez sąd pierwszej instancji orzeczenia, które nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, bądź na zaniechaniu zbadania przez ten sąd materialnej podstawy żądania albo oceny merytorycznych zarzutów strony przy bezpodstawnym przyjęciu, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie. • Wszelkie inne wady rozstrzygnięcia, dotyczące naruszeń prawa materialnego, czy też procesowego (poza nieważnością postępowania i nieprzeprowadzeniem postępowania dowodowego w całości), nie uzasadniają uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. • Tego rodzaju braki w postępowaniu dowodowym i uchybienia prawu materialnemu popełnione w procesie subsumpcji powinny być w systemie apelacji pełnej załatwiane bezpośrednio w postępowaniu apelacyjnym. […]
Skład orzekający
Marcin Łochowski
przewodniczący-sprawozdawca
Maciej Kowalski
członek
Oktawian Nawrot
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nierozpoznania istoty sprawy przez sąd drugiej instancji oraz dopuszczalność uwzględnienia zarzutu przedawnienia w postępowaniu apelacyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie sąd drugiej instancji uchylił wyrok sądu pierwszej instancji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie SN precyzuje ważne kwestie proceduralne dotyczące granic rozpoznania apelacji i nierozpoznania istoty sprawy, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej.
“Sąd Najwyższy: Kiedy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok? Kluczowa interpretacja przepisów KPC.”
Zdanie odrębne
Maciej Kowalski
Brak informacji o treści zdania odrębnego w dostarczonym tekście.
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.