Orzeczenie · 2024-03-07

III CZ 214/23

Sąd

Sąd Najwyższy

Miejsce

Warszawa

Data

2024-03-07

SNCywilneprawo spadkowenajwyższy

dział spadkuzniesienie współwłasnościnierozpoznanie istoty sprawyart. 5 k.c.sąd drugiej instancjiskład jednoosobowynieważność postępowaniazażalenieSąd Najwyższy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie uczestnika M. W. na postanowienie Sądu Okręgowego w Częstochowie z dnia 30 marca 2023 r., które uchyliło postanowienie Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 27 stycznia 2021 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ błędnie oddalił wniosek na podstawie art. 5 k.c. Uczestnik M. W. wniósł zażalenie, zarzucając nieważność postępowania apelacyjnego z powodu rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego III PZP 6/22. Dodatkowo zarzucił naruszenie art. 386 § 4 k.p.c. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie. Stwierdził, że w niniejszej sprawie zaskarżony wyrok zapadł przed datą uchwały III PZP 6/22, a rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-owej, nie stanowiło samoistnej podstawy do stwierdzenia nieważności postępowania. Sąd Najwyższy podkreślił również, że zarzut naruszenia art. 386 § 4 k.p.c. zmierzał do podważenia merytorycznej oceny Sądu Okręgowego, co wykracza poza zakres kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym. Sąd Najwyższy podzielił stanowisko, że nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce, gdy sąd pierwszej instancji nie zbadał materialnej podstawy żądania, wychodząc z błędnego założenia o sprzeczności dochodzenia uprawnienia z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.).

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Zagadnienia prawne (3)

Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, ukształtowanym na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-owej, prowadzi do nieważności postępowania?

Odpowiedź sądu

Nie, w przypadku gdy zaskarżony wyrok zapadł przed datą uchwały Sądu Najwyższego III PZP 6/22, a ingerencja ustawodawcy w zasady ciągłości składu orzekającego i kolegialności w czasie zagrożenia epidemiologicznego nie jest z zasady niedopuszczalna i nie skutkuje a priori nieważnością postępowania.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę III PZP 6/22, ale zaznaczył, że ma ona skutki na przyszłość. Wskazał, że ingerencja w skład sądu w czasie epidemii nie jest z zasady niedopuszczalna i nie prowadzi automatycznie do nieważności postępowania.

Jaki jest zakres kognicji Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym dotyczącym postanowienia kasatoryjnego sądu drugiej instancji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Sąd Najwyższy kontroluje jedynie, czy orzeczenie kasatoryjne zostało prawidłowo oparte na przesłankach z art. 386 § 2 lub 4 k.p.c. (ocena formalna), a nie bada merytorycznie stanowiska sądu drugiej instancji ani zasadności żądania pozwu czy apelacji.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy jednolicie przyjmuje, że zażalenie ma na celu jedynie kontrolę formalną podstaw uchylenia orzeczenia przez sąd drugiej instancji. Badanie merytoryczne stanowiska sądu drugiej instancji jest niedopuszczalne.

Czy nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce, gdy sąd pierwszej instancji oddalił wniosek na podstawie art. 5 k.c. z błędnego założenia o sprzeczności dochodzenia uprawnienia z zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, nierozpoznanie istoty sprawy ma miejsce również wtedy, gdy sąd pierwszej instancji nie zbadał materialnej podstawy żądania, wychodząc z błędnego założenia o sprzeczności dochodzenia uprawnienia z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem lub z zasadami współżycia społecznego.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy podzielił wcześniejsze stanowisko, że zakwestionowanie przez sąd drugiej instancji oceny sądu pierwszej instancji dotyczącej oddalenia wniosku na podstawie art. 5 k.c. uprawnia do stwierdzenia nierozpoznania istoty sprawy.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
M. W.	osoba_fizyczna	uczestnik
S. W.	osoba_fizyczna	wnioskodawca
P. W.	osoba_fizyczna	uczestnik

Przepisy (763)

Główne

k.p.c. art. 386 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd drugiej instancji uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając nierozpoznanie istoty sprawy przez sąd pierwszej instancji.

Pomocnicze

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym do innych postępowań.

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek na podstawie tego przepisu, co zostało zakwestionowane przez sąd drugiej instancji jako nierozpoznanie istoty sprawy.

ustawa COVID-owa art. 15zzs § ust. 1 pkt 4

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych

Przepis ten regulował możliwość rozpoznawania spraw przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego w okresie stanu zagrożenia epidemicznego.

k.p.c. art. 379 § pkt 4

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy nieważności postępowania, w tym rozpoznania sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, co było przedmiotem zarzutu.

k.p.c. art. 394 § 1

Kodeks postępowania cywilnego