III CZ 106/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie A. P. na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 22 listopada 2022 r., które odrzuciło skargę kasacyjną pozwanego z powodu jej nieopłacenia. Wcześniej Sąd Apelacyjny, postanowieniem z 18 października 2022 r., zwolnił pozwanego od opłaty od skargi kasacyjnej jedynie w części przekraczającej 15 000 zł, oddalając wniosek o zwolnienie w pozostałej części. Sąd Najwyższy, analizując sprawę, podkreślił, że postanowienie sądu drugiej instancji odmawiające zwolnienia od opłaty kasacyjnej podlega kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym, jeśli skutkuje odrzuceniem skargi. Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił sytuację majątkową pozwanego. Mimo oświadczeń pozwanego o trudnej sytuacji finansowej, posiadaniu znacznych zobowiązań i prowadzonych egzekucjach, Sąd Apelacyjny wziął pod uwagę jego majątek (dom, grunt) oraz dochody żony, a także strukturę wydatków wskazującą na wysoki standard życia. Sąd Najwyższy podkreślił, że zwolnienie od kosztów sądowych jest instytucją wyjątkową, wymagającą od strony poczynienia oszczędności i udokumentowania niemożności poniesienia kosztów bez uszczerbku dla utrzymania. W ocenie Sądu Najwyższego, pozwany miał możliwość zgromadzenia środków na opłatę od skargi kasacyjnej, zwłaszcza biorąc pod uwagę czas, jaki upłynął od wniesienia pozwu i to, że jest przedsiębiorcą. W związku z tym, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako bezzasadne i orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, ocena sytuacji majątkowej strony oraz obowiązki przedsiębiorcy w zakresie ponoszenia kosztów sądowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i finansowej strony.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo ocenił sytuację majątkową strony ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji prawidłowo ocenił sytuację majątkową pozwanego, uznając, że był on w stanie ponieść opłatę od skargi kasacyjnej w kwocie 15 000 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zwolnienie od kosztów sądowych jest instytucją wyjątkową, wymagającą od strony poczynienia oszczędności i udokumentowania niemożności poniesienia kosztów. Ocena sytuacji majątkowej powinna uwzględniać zarówno dochody, jak i majątek, a także strukturę wydatków, wskazującą na standard życia.
Czy postanowienie sądu drugiej instancji odmawiające zwolnienia od opłaty od skargi kasacyjnej podlega kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu zażaleniowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli skutkiem odmowy zwolnienia jest nieopłacenie skargi kasacyjnej i jej odrzucenie, Sąd Najwyższy przy rozpoznaniu zażalenia na odrzucenie skargi bada także zasadność postanowienia odmawiającego zwolnienia od opłaty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołuje się na art. 380 k.p.c. w zw. z art. 394¹ § 3 i art. 398²¹ k.p.c., wskazując, że postanowienie sądu drugiej instancji oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych podlega kontroli Sądu Najwyższego w ramach zażalenia na odrzucenie skargi kasacyjnej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. P. | osoba_fizyczna | pozwanego |
| Syndyk Masy Upadłości D. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej w W. | inne | powoda |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 102 § ust. 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych dla osoby fizycznej.
k.p.c. art. 109 § ust. 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje ocenę sytuacji majątkowej strony przy wniosku o zwolnienie od kosztów.
u.k.s.c. art. 102 § ust. 1 i 2
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Określa przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych dla osoby fizycznej.
u.k.s.c. art. 109 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Reguluje ocenę sytuacji majątkowej strony przy wniosku o zwolnienie od kosztów.
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia zażalenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 380
Kodeks postępowania cywilnego
Ma zastosowanie w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym do kontroli postanowień sądu drugiej instancji odmawiających zwolnienia od opłaty.
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje stosowanie art. 380 k.p.c. w postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje stosowanie przepisów o postępowaniu zażaleniowym w kontekście skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach postępowania zażaleniowego.
k.p.c. art. 394¹ § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia zażalenia.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa oddalenia zażalenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny prawidłowo ocenił sytuację majątkową pozwanego. • Pozwany miał możliwość pokrycia opłaty od skargi kasacyjnej. • Zwolnienie od kosztów sądowych jest instytucją wyjątkową. • Pozwany jako przedsiębiorca powinien uwzględniać koszty sądowe w planowaniu wydatków.
Odrzucone argumenty
Pozwany argumentował, że jego sytuacja finansowa uniemożliwia pokrycie opłaty od skargi kasacyjnej.
Godne uwagi sformułowania
Zwolnienie od kosztów sądowych powinno być przyznawane w sytuacjach wyjątkowych. • Ubiegający się o taką pomoc powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia środków utrzymania dla siebie i rodziny. • Koszty sądowe stanowią bowiem koszty, które strona, zwłaszcza będąca przedsiębiorcą, musi uwzględniać w racjonalnym planowaniu swoich wydatków.
Skład orzekający
Krzysztof Wesołowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym, ocena sytuacji majątkowej strony oraz obowiązki przedsiębiorcy w zakresie ponoszenia kosztów sądowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i finansowej strony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania cywilnego – zwolnienia od kosztów sądowych, co jest istotne dla prawników praktyków. Pokazuje, jak sądy oceniają sytuację finansową stron i jakie są konsekwencje nieopłacenia skargi kasacyjnej.
“Czy zawsze można liczyć na zwolnienie od kosztów sądowych? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 3 000 000 PLN
koszty postępowania zażaleniowego: 7500 PLN
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.