III CSK 42/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną uczestnika postępowania w sprawie o podział majątku wspólnego, dotyczącą przede wszystkim przynależności udziałów w spółce z o.o. A. do majątku wspólnego lub odrębnego. Sąd pierwszej instancji oddalił wniosek o ustalenie nierównych udziałów i zaliczył nieruchomość oraz udziały w spółce do majątku wspólnego. Sąd Okręgowy zmienił częściowo postanowienie, ustalając nierówne udziały w majątku wspólnym (70% dla uczestnika, 30% dla wnioskodawczyni) z uwagi na długotrwałą separację i wysiłek uczestnika w gromadzeniu majątku, jednak utrzymał w mocy zaliczenie nieruchomości i udziałów w spółce do majątku wspólnego. Uczestnik w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów dotyczących surogacji majątkowej i przepisów intertemporalnych noweli Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z 2004 r., twierdząc, że udziały nabyte aportem jego praw autorskich powinny stanowić jego majątek odrębny. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, wyjaśniając, że na gruncie przepisów obowiązujących w 2001 r. (data nabycia udziałów), udziały nabyte aportem majątkowych praw autorskich (stanowiących majątek odrębny) wchodziły do majątku wspólnego. Sąd podkreślił, że mechanizm surogacji był wówczas ograniczony, a nowelizacja z 2004 r. nie działa wstecz w sposób, który przesunąłby te udziały z majątku wspólnego do osobistego. Sąd wskazał również, że brak było podstaw do zastosowania art. 35 k.r.o. w zakresie przesunięć majątkowych, gdyż nie zachowano wymaganej formy prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów intertemporalnych nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z 2004 r. w kontekście surogacji majątkowej i przynależności do majątku wspólnego lub odrębnego składników nabytych przed wejściem w życie nowelizacji, zwłaszcza udziałów w spółkach nabytych aportem praw autorskich.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją z 2004 r. oraz specyfiki nabycia udziałów aportem praw autorskich. Wymaga analizy konkretnych przepisów intertemporalnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy udziały w spółce z o.o. nabyte aportem majątkowych praw autorskich (stanowiących majątek odrębny) w trakcie trwania małżeństwa, przed wejściem w życie nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z dnia 17 czerwca 2004 r., wchodzą do majątku wspólnego, czy też stanowią majątek odrębny małżonka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Udziały w spółce z o.o. nabyte aportem majątkowych praw autorskich w 2001 r. wchodzą do majątku wspólnego stron, zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie ich nabycia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy oparł się na stanie prawnym obowiązującym w 2001 r., kiedy to surogacja była ograniczona do przedmiotów wymienionych w art. 33 pkt 1 i 2 k.r.o. Majątkowe prawa autorskie, choć stanowiły majątek odrębny (art. 33 pkt 10 k.r.o. w brzmieniu do 2005 r.), nie były objęte zakresem surogacji w sposób pozwalający na automatyczne zaliczenie nabytych za nie udziałów do majątku odrębnego. Nowelizacja z 2004 r. rozszerzyła zakres surogacji, ale nie działa wstecz w sposób, który przesunąłby udziały już należące do majątku wspólnego do majątku osobistego. Przepis art. 5 ust. 2 noweli dotyczy składników istniejących w dniu wejścia w życie ustawy, a art. 5 ust. 5 pkt 1 noweli nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych do oceny skutków czynności rozporządzających sprzed wejścia w życie ustawy.
Czy możliwe jest przesunięcie majątkowe między majątkiem wspólnym a osobistym małżonków w trakcie trwania wspólności ustawowej, w szczególności dotyczące udziałów w spółce z o.o.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przesunięcia majątkowe między majątkiem wspólnym a osobistym małżonków są dopuszczalne, ale wymagają zachowania formy prawnej właściwej dla danej czynności (np. formy pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi dla zbycia udziału w sp. z o.o.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że choć istnieją różne poglądy co do możliwości przesunięć majątkowych, to dopuszczalne jest rozporządzenie przez jednego małżonka na rzecz drugiego małżonka przedmiotem wchodzącym w skład majątku wspólnego. Podkreślono jednak, że do ważności takich przesunięć konieczne jest zachowanie formy wymaganej dla danej czynności prawnej, a w przypadku zbycia udziałów w sp. z o.o. jest to forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi pod rygorem nieważności. W tej sprawie nie wykazano, aby takie przesunięcie miało miejsce z zachowaniem wymaganej formy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| R. C. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (13)
Główne
nowela do k.r.o. art. 5 § 5
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw
Przepis intertemporalny noweli, zgodnie z którym przepisy dotychczasowe stosuje się do oceny skutków czynności rozporządzających małżonków sprzed wejścia w życie ustawy.
Pomocnicze
k.r.o. art. 33
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis określający składniki majątku odrębnego małżonka. W brzmieniu obowiązującym do 20 stycznia 2005 r. obejmował m.in. majątkowe prawa autorskie (pkt 10), ale mechanizm surogacji był ograniczony do przedmiotów z pkt 1 i 2.
k.r.o. art. 31
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis określający skład majątku wspólnego.
k.r.o. art. 32 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis określający skład majątku wspólnego.
nowela do k.r.o. art. 5 § 2
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw
Przepis intertemporalny noweli, dotyczący zaliczania składników majątkowych istniejących w dniu wejścia w życie ustawy.
k.c. art. 73 § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący skutków niezachowania formy czynności prawnej.
k.s.h. art. 180
Kodeks spółek handlowych
Przepis określający formę zbycia udziału w sp. z o.o. (pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi).
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis określający zakres rozpoznania skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego w przedmiocie skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 13 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący stosowania przepisów k.p.c. do postępowań przed Sądem Najwyższym.
k.r.o. art. 43 § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis umożliwiający ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym z ważnych powodów.
k.r.o. art. 45 § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis dotyczący rozliczenia nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny.
k.r.o. art. 35
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Przepis dotyczący rozporządzania przez małżonków składnikami majątku wspólnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Udziały w spółce z o.o. nabyte aportem praw autorskich w 2001 r. wchodzą do majątku wspólnego na podstawie przepisów obowiązujących w dacie nabycia, a nowelizacja z 2004 r. nie działa wstecz w sposób przesuwający te udziały do majątku osobistego. • Nabycie udziałów w spółce z o.o. w 2001 r. nie mogło być oceniane na podstawie art. 33 pkt 10 k.r.o. w brzmieniu po nowelizacji z 2004 r., lecz na podstawie przepisów dotychczasowych, zgodnie z art. 5 ust. 5 pkt 1 noweli. • Nie zachowano wymaganej formy prawnej dla przesunięcia majątkowego między majątkiem wspólnym a osobistym, co uniemożliwia uznanie udziałów za majątek osobisty uczestnika na podstawie art. 35 k.r.o.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie art. 5 ust. 2 noweli do k.r.o. z 2004 r. do oceny przynależności udziałów spółki A. do majątku osobistego uczestnika. • Niezastosowanie art. 5 ust. 5 pkt 3 noweli do k.r.o. z 2004 r. do podziału majątku stron. • Niezastosowanie art. 33 pkt 10 k.r.o. w brzmieniu nadanym nowelą z 2004 r. do oceny przynależności udziałów spółki A. • Niezastosowanie art. 35 k.r.o. i brak rozważenia możliwości dokonania przesunięcia majątkowego między stronami odnośnie do nabycia udziałów w spółce A. do majątku osobistego uczestnika.
Godne uwagi sformułowania
res succedit in locum pretii et pretium in locum rei • Celem regulacji prawnej związanej z zastosowaniem konstrukcji surogacji jest utrzymanie w majątku osobistym każdego z małżonków wszystkiego tego co małżonek otrzymał za przedmioty stanowiące jego majątek osobisty • art. 33 k.r.o. zawierał swoisty numerus clasus w zakresie składu majątków odrębnych małżonków • skutek ten nastąpił ex lege
Skład orzekający
Antoni Górski
przewodniczący
Władysław Pawlak
sprawozdawca
Karol Weitz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów intertemporalnych nowelizacji Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego z 2004 r. w kontekście surogacji majątkowej i przynależności do majątku wspólnego lub odrębnego składników nabytych przed wejściem w życie nowelizacji, zwłaszcza udziałów w spółkach nabytych aportem praw autorskich."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją z 2004 r. oraz specyfiki nabycia udziałów aportem praw autorskich. Wymaga analizy konkretnych przepisów intertemporalnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii majątkowych w małżeństwie, w tym interpretacji przepisów przejściowych i surogacji, co jest istotne dla prawników rodzinnych i cywilnych. Nietypowy aport praw autorskich dodaje jej unikalności.
“Czy Twoje prawa autorskie wniesione do spółki to Twój majątek osobisty? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe zasady podziału majątku małżeńskiego.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.