III CNP 5/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuM. J. złożył skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w K., które zmieniło postanowienie sądu rejonowego w zakresie władzy rodzicielskiej i kontaktów z małoletnim synem. Skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz Konstytucji RP, szacując szkodę niemajątkową na 100.000 zł. Podniósł, że inne środki prawne, takie jak skarga kasacyjna czy skarga o wznowienie postępowania, nie przysługiwały lub były niedopuszczalne. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę na posiedzeniu niejawnym, odrzucił ją. Uzasadnił, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem jest środkiem nadzwyczajnym, wymagającym ścisłej wykładni przepisów. Kluczowym warunkiem jej dopuszczalności jest wykazanie przez skarżącego wyczerpania wszystkich dostępnych środków prawnych umożliwiających korektę wadliwego orzeczenia. Sąd wskazał, że skarżący błędnie uznał, iż nie może zainicjować postępowania o zmianę postanowienia sądu opiekuńczego na podstawie art. 577 k.p.c. lub art. 113(5) k.r.o., powołując się na orzecznictwo podkreślające możliwość takiej zmiany ze względu na dobro dziecka i zmienność sytuacji faktycznej. Ponieważ skarżący nie wykazał podjęcia takich kroków, skarga została odrzucona jako niedopuszczalna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaDopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem w sprawach rodzinnych, konieczność wyczerpania środków prawnych, specyfika postępowań opiekuńczych.
Dotyczy specyficznej procedury skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem i nie stanowi bezpośredniej wykładni przepisów prawa rodzinnego dotyczących władzy rodzicielskiej czy kontaktów.
Zagadnienia prawne (1)
Czy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu opiekuńczego jest dopuszczalna, gdy skarżący nie wykazał wyczerpania innych środków prawnych, takich jak wniosek o zmianę postanowienia na podstawie art. 577 k.p.c. lub art. 113(5) k.r.o.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem jest niedopuszczalna, jeśli skarżący nie wykazał, że wyczerpał wszystkie dostępne środki prawne, w tym możliwość zainicjowania postępowania o zmianę postanowienia sądu opiekuńczego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem jest środkiem nadzwyczajnym i subsydiarnym, wymagającym wykazania przez skarżącego, że podjął wszelkie możliwe kroki prawne w celu wzruszenia wadliwego orzeczenia. W przypadku postanowień sądu opiekuńczego, możliwość zmiany na podstawie art. 577 k.p.c. lub art. 113(5) k.r.o. istnieje i wyłącza dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem, jeśli nie została wykorzystana.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. J. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| A. F. J. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| W. J. | osoba_fizyczna | małoletni |
| Skarb Państwa - Sąd Okręgowy w K. | instytucja | odpowiedzialny za koszty |
| A. M. | osoba_fizyczna | adwokat (pomoc prawna z urzędu) |
Przepisy (21)
Główne
k.r.o. art. 113 § 5
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie w sprawach kontaktów, jeżeli wymaga tego dobro dziecka. Uniemożliwienie utrzymania właściwego kontaktu osobistego między rodzicem a dzieckiem może naruszać interes małoletniego i stanowić przyczynę uzasadniającą zmianę prawomocnego postanowienia regulującego wykonywanie władzy rodzicielskiej. Możliwość ta wyłącza dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem.
k.p.c. art. 577
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd opiekuńczy może zmienić lub uchylić postanowienie. Możliwość ta nie jest wyłączona przez fakt, że sąd może działać z urzędu, i przysługuje uczestnikowi postępowania.
k.p.c. art. 424 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Jedną z przesłanek dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest wyczerpanie przez skarżącego wszystkich dostępnych mechanizmów prawnych umożliwiających korektę orzeczenia.
k.p.c. art. 424 § 5 § 1 pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem powinna zawierać wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Obowiązek przedstawienia analizy prawnej przepisów dotyczących środków zaskarżenia spoczywa na skarżącym.
Pomocnicze
k.r.o. art. 107 § § 1 i 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
k.r.o. art. 113 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Konstytucja RP art. 48 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 25 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 33 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 49
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 53 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 53 § ust. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
k.p.c. art. 524 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 519 § 2 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 424 § 8 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 417 § 2 § 2
Kodeks cywilny
Dz.U. z 2019 r., poz. 18 art. 10 § § 1 pkt 4
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Dz.U. z 2019 r., poz. 18 art. 16 § § 5 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Dz.U. z 2019 r., poz. 18 art. 4 § § 3
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewykazanie przez skarżącego wyczerpania wszystkich dostępnych środków prawnych, w tym możliwości zmiany postanowienia sądu opiekuńczego na podstawie art. 577 k.p.c. lub art. 113(5) k.r.o. • Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem jest środkiem subsydiarnym, wymagającym wykazania niemożności wzruszenia orzeczenia innymi drogami.
Odrzucone argumenty
Twierdzenie skarżącego, że nie mógł zainicjować postępowania o zmianę postanowienia sądu opiekuńczego. • Szacowana szkoda niemajątkowa w wysokości 100.000 zł.
Godne uwagi sformułowania
Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest środkiem prawnym mającym, poprzez zakwestionowanie zgodności z prawem orzeczenia, przesądzić jedną z przesłanek deliktowej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa. • Ma ona charakter subsydiarny, co wiąże się z założeniem, że odpowiedzialność Skarbu Państwa w związku z wydaniem niezgodnego z prawem orzeczenia sądu stanowi ultima ratio, która może aktualizować się tylko wtedy, gdy strona uczyni wszystko, co możliwe aby nie dopuścić do powstania szkody, co w szczególności odnosi się do skorzystania z wszystkich prawem przewidzianych środków prawnych, mogących wyeliminować z obrotu prawnego wadliwe orzeczenie. • Zgodnie z art. 424^5 § 1 pkt 5 k.p.c. skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna zawierać m.in. wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe. • Zasada stabilności i pewności orzecznictwa ustępuje w tym przypadku dobru dziecka, a wyłączną przesłanką zastosowania tego przepisu może być zmiana poglądu sądu na sposób rozstrzygnięcia sprawy.
Skład orzekający
Monika Koba
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Dopuszczalność skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem w sprawach rodzinnych, konieczność wyczerpania środków prawnych, specyfika postępowań opiekuńczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem i nie stanowi bezpośredniej wykładni przepisów prawa rodzinnego dotyczących władzy rodzicielskiej czy kontaktów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z możliwością dochodzenia odszkodowania za wadliwe orzeczenia sądowe, co jest istotne dla praktyków prawa. Pokazuje też, jak sądy podchodzą do kwestii wyczerpania środków prawnych w sprawach rodzinnych.
“Czy można uzyskać odszkodowanie za błąd sądu w sprawie o opiekę nad dzieckiem? SN wyjaśnia kluczowy warunek.”
Dane finansowe
WPS: 100 000 PLN
koszty nieopłaconej pomocy prawnej: 120 PLN
Sektor
rodzinne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.