III CA 926/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi wyrokiem zaocznym oddalił powództwo D. S. i M. S. przeciwko J. B. o zapłatę kwoty 4 512,30 zł. Powodowie domagali się zapłaty premii za sukces z umowy zlecenia, która zakładała reprezentację pozwanego w postępowaniu sądowym. Sąd pierwszej instancji uznał, że § 5 pkt 3 umowy, dotyczący dodatkowego wynagrodzenia w wysokości 20% kwoty oddalonego powództwa (rozumianego jako suma należności głównej, odsetek i kosztów procesu), narusza art. 353¹ k.c. (zasada swobody umów) oraz zasady współżycia społecznego, uznając te zapisy za nieważne. Apelację od tego wyroku wnieśli powodowie, zarzucając naruszenie prawa materialnego (art. 734 § 1 k.c. w zw. z art. 353¹ k.c. w zw. z art. 58 § 2 k.c.) poprzez błędną interpretację i zastosowanie, a także naruszenie przepisów postępowania (art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 65 § 1 i 2 k.c. oraz art. 98 k.p.c.). Wnosili o zmianę wyroku i zasądzenie dochodzonej kwoty lub o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, przyjął ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego za własne, jednak nie podzielił jego oceny prawnej. Sąd Okręgowy uznał, że klauzula umowna dotycząca premii za sukces nie jest sprzeczna z art. 353¹ k.c., naturą stosunku zlecenia ani zasadami współżycia społecznego. Podkreślono, że choć przepisy Prawa o adwokaturze i Kodeksu Etyki Adwokackiej ograniczają możliwość uzależnienia całego honorarium od wyniku sprawy, dopuszczalne jest zastrzeżenie dodatkowego wynagrodzenia za pozytywny wynik. Sąd Okręgowy odwołał się do przepisów rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie, wskazując, że przy ustalaniu wynagrodzenia należy brać pod uwagę rodzaj i zawiłość sprawy oraz nakład pracy, a kryteria te mogą stanowić podstawę oceny, czy zastrzeżone wynagrodzenie nie jest nadmierne. Sąd uznał, że sposób ukształtowania podstawy wynagrodzenia (w tym uwzględnienie kosztów sądowych) nie narusza zasad współżycia społecznego. W konsekwencji Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok, zasądzając od pozwanego A. K. na rzecz powodów D. S. i M. S. kwotę 4 512,30 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 13 marca 2017 roku do dnia zapłaty. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., zasądzając od pozwanego na rzecz powodów kwotę 100 zł tytułem opłaty od apelacji. Sąd Okręgowy zwrócił również uwagę na kwestię współuczestnictwa materialnego koniecznego i jednolitego w przypadku roszczeń przysługujących wspólnikom spółki cywilnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaDopuszczalność i interpretacja klauzul o premii za sukces w umowach zlecenia, zwłaszcza w kontekście usług prawnych. Kwestie współuczestnictwa procesowego wspólników spółki cywilnej.
Dotyczy specyficznego ukształtowania umowy zlecenia i oceny jej zgodności z prawem. Orzeczenie sądu okręgowego, nie sądu najwyższego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy klauzula umowna przewidująca dodatkowe wynagrodzenie (premię za sukces) w umowie zlecenia, uzależnione od pozytywnego wyniku sprawy sądowej, jest ważna i zgodna z przepisami prawa oraz naturą stosunku zlecenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzula taka jest dopuszczalna i nie narusza przepisów prawa ani zasad współżycia społecznego, pod warunkiem, że nie stanowi ona jedynego wynagrodzenia i jest ustalona w rozsądnej wysokości.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że choć przepisy ograniczają uzależnienie całego honorarium od wyniku sprawy, dodatkowe wynagrodzenie za sukces jest dopuszczalne. Klauzula nie narusza zasady swobody umów ani natury zlecenia, a jej wysokość powinna być oceniana w kontekście nakładu pracy i zawiłości sprawy, zgodnie z przepisami o opłatach za czynności adwokackie.
Czy sąd drugiej instancji może przyjąć ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji za własne?
Odpowiedź sądu
Tak, sąd drugiej instancji może na podstawie art. 382 k.p.c. przyjąć ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji za własne.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wskazał, że przyjął ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji za własne, co jest zgodne z art. 382 k.p.c.
Czy w przypadku roszczeń przysługujących wspólnikom spółki cywilnej występuje solidarność czynna i jak należy orzekać o wierzytelnościach dotyczących majątku wspólnego?
Odpowiedź sądu
Nie, w przypadku roszczeń wspólników spółki cywilnej nie występuje solidarność czynna. Wierzytelności te przysługują łącznie w związku z współwłasnością łączną, a proces może toczyć się tylko przy łącznym udziale wszystkich wspólników.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, wskazując na konieczność łącznego udziału wszystkich wspólników spółki cywilnej w procesie o prawo majątkowe należące do majątku wspólnego i brak podstaw do solidarności czynnej. Sąd powinien zasądzić wierzytelności bez podziału na oznaczone części.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. S. | osoba_fizyczna | powód |
| M. S. | osoba_fizyczna | powód |
| J. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Prokura (...) | spółka | powód w sprawie pierwotnej |
| A. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Sąd Rejonowy uznał klauzulę za naruszającą tę zasadę, Sąd Okręgowy uznał, że nie narusza.
k.c. art. 734 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Sąd Rejonowy uznał klauzulę za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego, Sąd Okręgowy uznał, że nie jest.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Podstawa do orzekania o odsetkach ustawowych za opóźnienie.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 65 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania o kosztach procesu.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przyjęcia ustaleń faktycznych sądu I instancji przez sąd II instancji.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego orzeczenia.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzekania o kosztach postępowania apelacyjnego.
k.c. art. 369
Kodeks cywilny
Brak podstaw do solidarności czynnej w przypadku wspólników spółki cywilnej.
k.c. art. 72 § § 1 pkt 1 i § 2
Kodeks cywilny
Współuczestnictwo materialne konieczne i jednolite.
Prawo o adwokaturze art. 16 § ust. 1
Ustawa Prawo o adwokaturze
Ograniczenie uzależniania honorarium wyłącznie od wyniku sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzula premii za sukces w umowie zlecenia nie narusza art. 353¹ k.c. ani zasad współżycia społecznego. • Dodatkowe wynagrodzenie za sukces jest dopuszczalne i nie jest sprzeczne z naturą stosunku zlecenia. • Sąd Rejonowy błędnie ocenił stan faktyczny i prawny.
Odrzucone argumenty
Klauzula premii za sukces narusza art. 353¹ k.c. i zasady współżycia społecznego. • Umowa zlecenia w tej części jest nieważna.
Godne uwagi sformułowania
dodatkowe wynagrodzenie (premia za sukces) • narusza dyspozycje art. 353 1 k.c. w zakresie roszczenia dochodzonego pozwem na podstawie § 5 pkt 3 umowy, godząc w naturę stosunku zlecenia i naruszając zasady współżycia społecznego, co czyni te zapisy umowne nieważnymi. • Sąd Okręgowy nie podziela jednak oceny prawnej dokonanej przez Sąd I instancji, który nietrafnie określił wynikające z poczynionych ustaleń konsekwencje prawne. • Ukształtowanie § 5 pkt 3 umowy nie jest niezgodne z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku Prawo o adwokaturze (...) oraz § 50 ust. 3 Kodeksu Etyki Adwokackiej. • Niedopuszczalne jest zawieranie przez adwokata umowy z klientem, która przewidywałaby obowiązek zapłaty honorarium za prowadzenie sprawy uzależniony wyłącznie od ostatecznego wyniku sprawy. Natomiast adwokat może zastrzec w umowie z klientem dodatkowe honorarium za pozytywny wynik sprawy. • Na nieporozumieniu polega argument Sąd Rejonowego, że pozwanego obciążono opłatą sądową, która nie podlegała uiszczeniu w sprawie objętej zleceniem. • W przypadku roszczeń przysługujących wspólnikom spółki cywilnej nie występuje solidarność czynna. • Jest to przykład współuczestnictwa materialnego koniecznego i jednolitego, o którym mowa w art. 72 § 2 w zw. z art. 72 § 1 pkt 1 k.c.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Dopuszczalność i interpretacja klauzul o premii za sukces w umowach zlecenia, zwłaszcza w kontekście usług prawnych. Kwestie współuczestnictwa procesowego wspólników spółki cywilnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznego ukształtowania umowy zlecenia i oceny jej zgodności z prawem. Orzeczenie sądu okręgowego, nie sądu najwyższego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia premii za sukces w usługach prawnych, pokazując, jak sądy interpretują takie klauzule i jakie są granice swobody umów w tym zakresie.
“Czy premia za sukces prawnika jest legalna? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 4512,3 PLN
premia za sukces: 4512,3 PLN
Sektor
usługi prawne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.