III CA 819/19

Sprawa dotyczyła roszczenia o zachowek. Powódka A. S. dochodziła zapłaty od pozwanej Z. S., która wraz z mężem (bratem powódki) otrzymała w drodze darowizny udziały w nieruchomości od zmarłego W. S. Sąd Rejonowy umorzył postępowanie w części i zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 13.689,88 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części. Pozwana wniosła apelację, zarzucając błędną ocenę dowodów i naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności błędną kwalifikację umowy z 18 września 2006 roku jako darowizny, a nie umowy dożywocia, oraz niezastosowanie art. 1000 § 1 k.c. ograniczającego odpowiedzialność obdarowanego do granic wzbogacenia. Sąd Okręgowy uznał apelację częściowo za zasadną. Podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego i uznał, że umowa z 18 września 2006 roku była umową darowizny, a nie dożywocia, zgodnie z jej treścią i przepisami Kodeksu cywilnego (art. 888 k.c.). Sąd odrzucił zarzut naruszenia art. 233 § 1 i 2 kpc. Uzasadnił, że odpowiedzialność obdarowanego z tytułu zachowku jest subsydiarna (art. 1000 § 1 k.c.) i ograniczona do wartości wzbogacenia. Kluczowe dla rozstrzygnięcia okazało się ustalenie, że darowizna objęła majątek wspólny małżonków (pozwaną i jej męża), a nie tylko pozwaną. W związku z tym, po ustaniu wspólności ustawowej (w tym przypadku wskutek śmierci męża), pozwana stała się współwłaścicielką jedynie połowy darowanych udziałów, a druga połowa weszła w skład spadku po jej mężu. Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy omyłkowo przyjął, iż darowizna została dokonana wyłącznie na rzecz pozwanej. W konsekwencji, Sąd Okręgowy zmienił wyrok, obniżając zasądzoną kwotę zachowku do 6.857,44 zł, co stanowiło połowę wartości udziału spadkowego przypadającego powódce. W pozostałym zakresie apelacja została oddalona. Koszty zastępstwa procesowego zostały wzajemnie zniesione, a wynagrodzenia pełnomocników z urzędu przyznane.

Zagadnienia prawne (3)

Skład orzekający