III CA 777/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy postanowieniem z dnia 09 stycznia 2023 roku stwierdził nabycie spadku po J. S. przez jego syna E. S., a następnie po E. S. przez jego żonę A. S. oraz dzieci P. S., M. S. i A. S. w częściach po ¼. Uczestniczka postępowania A. S. złożyła apelację, zarzucając Sądowi Rejonowemu naruszenie art. 214 § 1 kpc (niezasadne oddalenie wniosku o odroczenie rozprawy) oraz art. 233 § 1 kpc (dowolna ocena dowodów), co miało pozbawić ją możliwości obrony praw. Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną. Sąd II instancji podzielił ustalenia i ocenę dowodów Sądu Rejonowego. Wskazał, że nieważność postępowania z powodu pozbawienia możności obrony praw (art. 379 pkt 5 kpc) wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek: naruszenia przepisów, wpływu tego naruszenia na możność działania strony oraz braku możliwości obrony praw. Podkreślono, że nie każde naruszenie przepisów procesowych skutkuje nieważnością, a oddalenie wniosku dowodowego czy nieodroczenie rozprawy nie zawsze prowadzi do nieważności. W niniejszej sprawie, mimo nieobecności pełnomocnika uczestniczki na rozprawie, nie doszło do pozbawienia jej możności obrony praw, zwłaszcza że mogła ona brać udział w rozprawie zdalnie, a jej stawiennictwo nie było obowiązkowe. Ponadto, strona nie zgłosiła zastrzeżeń w trybie art. 162 § 1 kpc. Sąd Okręgowy uznał, że nie było podstaw do odroczenia rozprawy, a twierdzenia dotyczące przedmiotu postępowania nie zostały przedstawione ani w apelacji, ani w innych pismach. Wartość praktyczna orzeczenia polega na interpretacji przesłanek nieważności postępowania w kontekście nieobecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek nieważności postępowania w kontekście nieobecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie, znaczenie art. 162 kpc, oraz możliwość zdalnego udziału w rozprawie.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i może wymagać analizy w kontekście indywidualnych okoliczności każdej sprawy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności niezasadne oddalenie wniosku o odroczenie rozprawy i dowolna ocena dowodów, skutkuje nieważnością postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie przepisów prawa procesowego nie zawsze skutkuje nieważnością postępowania. Nieważność postępowania z powodu pozbawienia możności obrony praw wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek: naruszenia przepisów, wpływu tego naruszenia na możność działania strony oraz braku możliwości obrony praw. W przypadku, gdy strona miała zapewnioną możliwość obrony, w tym zdalnego udziału i reprezentacji przez pełnomocnika, a naruszenie nie miało wpływu na możliwość obrony, nie można mówić o nieważności postępowania.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy szczegółowo analizuje przesłanki nieważności postępowania z art. 379 pkt 5 kpc, podkreślając, że nie każde naruszenie przepisów procesowych, w tym nieodroczenie rozprawy czy błędna ocena dowodów, prowadzi do nieważności. Kluczowe jest faktyczne pozbawienie strony możności obrony jej praw. W analizowanej sprawie, strona miała zapewnione środki obrony, a jej pełnomocnik nie usprawiedliwił swojej nieobecności.
Czy nieobecność profesjonalnego pełnomocnika na rozprawie, bez usprawiedliwienia, w sytuacji gdy stawiennictwo strony nie było obowiązkowe i istniała możliwość zdalnego udziału, może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w takiej sytuacji zazwyczaj nie można mówić o nieważności postępowania, chyba że konieczne były czynności procesowe, których pełnomocnik nie mógł wykonać za stronę, lub gdy stawiennictwo strony było obowiązkowe.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołuje się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym w przypadku reprezentacji przez zawodowego pełnomocnika, przeszkoda uniemożliwiająca stawiennictwo strony nie ma wpływu na bieg postępowania, chyba że zachodzą szczególne okoliczności. W analizowanej sprawie, strona miała możliwość zdalnego udziału, a jej obecność nie była obowiązkowa.
Czy brak zgłoszenia zastrzeżeń w trybie art. 162 § 1 kpc do postanowienia o oddaleniu wniosku o odroczenie rozprawy uniemożliwia powoływanie się na naruszenie art. 214 § 1 kpc w apelacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 162 § 2 kpc, strona, która nie zgłosiła zastrzeżeń w trybie art. 162 § 1 kpc, nie może powoływać się na takie naruszenie w dalszym postępowaniu, chyba że miało ono wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy wskazał, że uczestniczka postępowania nie zgłosiła zastrzeżeń do postanowienia o oddaleniu wniosku o odroczenie rozprawy, co zgodnie z przepisami procesowymi uniemożliwia jej powoływanie się na to naruszenie w apelacji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. S. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania |
| E. S. | osoba_fizyczna | spadkobierca |
| P. S. | osoba_fizyczna | spadkobierca |
| M. S. | osoba_fizyczna | spadkobierca |
| A. S. | osoba_fizyczna | spadkobierca |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 214 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość w doręczeniu wezwania albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału".
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie apelacji.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W razie stwierdzenia nieważności postępowania lub naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, sąd drugiej instancji uchyli zaskarżone orzeczenie i przekaże sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
k.p.c. art. 386 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
W razie stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, sąd drugiej instancji uchyli zaskarżone orzeczenie i przekaże sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.
k.p.c. art. 387 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Uzasadnienie wyroku sądu drugiej instancji powinno zawierać: 1) rozważania prawne i faktyczne, które stanowiły podstawę orzeczenia; 2) ocenę prawną i faktyczną stanowiska stron; 3) rozstrzygnięcie o kosztach.
k.p.c. art. 162 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strony mogą w terminie tygodnia od dnia doręczenia zarządzenia przewodniczącego (...) zgłosić zastrzeżenia do protokołu.
k.p.c. art. 162 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zastrzeżenia nie dopuszczalne po zamknięciu rozprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów prawa procesowego (art. 214 § 1 kpc, art. 233 § 1 kpc) nie zawsze prowadzi do nieważności postępowania. • Pozbawienie możności obrony praw wymaga kumulatywnego spełnienia przesłanek, w tym faktycznego pozbawienia strony możliwości działania. • Strona miała zapewnioną możliwość obrony swoich praw, w tym poprzez zdalny udział i reprezentację przez profesjonalnego pełnomocnika. • Nieobecność pełnomocnika bez usprawiedliwienia, gdy stawiennictwo strony nie było obowiązkowe, nie skutkuje nieważnością postępowania. • Brak zgłoszenia zastrzeżeń w trybie art. 162 kpc uniemożliwia powoływanie się na naruszenie przepisów procesowych w apelacji.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 214 § 1 kpc poprzez niezasadne oddalenie wniosku o odroczenie rozprawy. • Naruszenie art. 233 § 1 kpc poprzez wybiórczą i dowolną ocenę materiału dowodowego. • Pozbawienie uczestniczki możności obrony jej praw.
Godne uwagi sformułowania
Pozbawienie stron możności obrony swych praw, aby mogło stanowić przyczynę nieważności, musi być całkowite i w sposób bezwzględny wyłączyć możność obrony. • Nie każde naruszenie przepisów proceduralnych może być zatem w ten sposób traktowane. • Pozbawienie możności obrony swoich praw implikujące nieważność postępowania nie może być rozciągane na przypadki nie przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. • Nie ma zatem podstaw do uznania, iż każdy brak uwzględnienia wniosku strony o odroczenie wyznaczonej rozprawy miałby prowadzić do stwierdzenia nieważności postępowania. • Samo prawo udziału strony w posiedzeniu Sądu może być realizowane zarówno w formie osobistego udziału w budynku Sądu, jak i poprzez udział w rozprawie zdalnej.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek nieważności postępowania w kontekście nieobecności strony lub jej pełnomocnika na rozprawie, znaczenie art. 162 kpc, oraz możliwość zdalnego udziału w rozprawie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej i może wymagać analizy w kontekście indywidualnych okoliczności każdej sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe kwestie proceduralne dotyczące nieważności postępowania i prawa do obrony, co jest istotne dla praktyków prawa. Podkreśla znaczenie formalnych wymogów procesowych i możliwości obrony w dobie zdalnych postępowań.
“Czy nieobecność pełnomocnika na rozprawie zawsze oznacza nieważność postępowania? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.