III Ca 462/26Oddalenie apelacji społdzielcze prawo lokatorskie termin zawity
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Skierniewicach oddalił powództwo X. P. przeciwko spółce z siedzibą w N. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli w przedmiocie ustanowienia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Sąd pierwszej instancji uznał, że powód nie dopełnił wymogu złożenia pisemnego zapewnienia o gotowości do zawarcia umowy w terminie roku od wygaśnięcia prawa po śmierci uprawnionego, zgodnie z art. 15 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Apelacja powoda została oddalona przez Sąd Okręgowy. Sąd odwoławczy nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 233 § 1 k.p.c. i art. 302 § 1 k.p.c., uznając, że ustalenia faktyczne są prawidłowe, a dowody zostały ocenione zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Sąd Okręgowy podkreślił, że wskazany w ustawie termin jest terminem zawitym, a jego upływ skutkuje wygaśnięciem prawa. Odnosząc się do argumentacji powoda o możliwości zastosowania art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego) w celu obejścia skutków upływu terminu, sąd odwoławczy przyjął dominującą w orzecznictwie koncepcję, zgodnie z którą art. 5 k.c. nie może być stosowany do korygowania skutków prawnych powstających ex lege, takich jak wygaśnięcie uprawnienia z powodu upływu terminu zawitego. Sąd powołał się na podobne stanowisko Sądu Apelacyjnego w Łodzi. W konsekwencji apelacja została oddalona na mocy art. 385 k.p.c. Sąd Okręgowy, stosując art. 102 k.p.c., nie obciążył powoda kosztami postępowania apelacyjnego ze względu na jego trudną sytuację finansową i złożoność kwestii prawnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 15 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych jako przepisu określającego termin zawity oraz ograniczenia w stosowaniu art. 5 k.c. do obejścia skutków upływu takich terminów.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z prawem lokatorskim w spółdzielniach mieszkaniowych i terminem na złożenie zapewnienia o gotowości do zawarcia umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 233 § 1 k.p.c. i art. 302 § 1 k.p.c., miało miejsce w postępowaniu przed Sądem Rejonowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Okręgowy uznał, że ustalenia faktyczne są prawidłowe, a dowody zostały ocenione zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Nie stwierdzono uchybień w procedowaniu sądu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy szczegółowo analizuje zarzuty apelacji dotyczące naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. (swobodna ocena dowodów) i art. 302 § 1 k.p.c. (pominięcie dowodu z przesłuchania strony). Stwierdzono, że ocena dowodów przez Sąd Rejonowy była logiczna i zgodna z doświadczeniem życiowym, a zarzuty apelacji stanowią polemikę. Wskazano również na brak zastrzeżenia do protokołu w kwestii pominięcia dowodu z przesłuchania powoda, co zgodnie z art. 162 k.p.c. uniemożliwia powoływanie się na to uchybienie w dalszym toku postępowania. Powód był prawidłowo wezwany na rozprawę.
Czy błędna wykładnia art. 15 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych przez Sąd Rejonowy, polegająca na uznaniu, że przekroczenie terminu zawitego do złożenia pisemnego zapewnienia o gotowości do zawarcia umowy skutkuje wygaśnięciem prawa, stanowi podstawę do uwzględnienia apelacji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy uznał, że art. 15 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych stanowi przepis określający termin zawity, którego upływ skutkuje wygaśnięciem uprawnienia, a sąd nie może korygować tych skutków prawnych.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że termin określony w art. 15 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych jest terminem zawitym, którego upływ skutkuje wygaśnięciem prawa do zawarcia umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Sąd odrzucił możliwość zastosowania art. 5 k.c. (klauzula generalna zasad współżycia społecznego) do obejścia skutków upływu tego terminu, powołując się na dominującą w orzecznictwie koncepcję, zgodnie z którą art. 5 k.c. nie może być stosowany do korygowania skutków prawnych powstających ex lege, a jedynie do obrony przed roszczeniami. Sąd powołał się na uchwałę SN III CZP 2/13 oraz wyrok SA w Łodzi I ACa 1143/14.
Czy można zastosować art. 5 k.c. (zasada współżycia społecznego) w celu obejścia skutków upływu terminu zawitego określonego w art. 15 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, art. 5 k.c. nie może być stosowany w celu obejścia skutków upływu terminu zawitego, który prowadzi do wygaśnięcia prawa ex lege.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy szczegółowo omówił dwie koncepcje stosowania art. 5 k.c. Przyjął dominującą drugą koncepcję, zgodnie z którą art. 5 k.c. wyznacza granice odmowy udzielenia ochrony prawnej w razie wykonywania prawa podmiotowego w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa. Nie może on służyć do korygowania skutków wynikających wprost z przepisów prawa, takich jak wygaśnięcie uprawnienia z powodu upływu terminu zawitego. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie nie chodziło o realizację prawa podmiotowego spółdzielni, lecz o wygaśnięcie uprawnienia powoda, co nie jest objęte dyspozycją art. 5 k.c.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| X. P. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) | spółka | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ma swobodę w ocenie materiału dowodowego; wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym muszą się ostać.
k.p.c. art. 302 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje pominięcie dowodu z przesłuchania strony z powodu jej niestawiennictwa.
u.s.m. art. 15 § ust. 4
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Zapewnienie o gotowości do zawarcia umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu powinno być złożone na piśmie w terminie jednego roku od wygaśnięcia prawa; termin ten jest zawity.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji jako bezzasadnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 162 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Brak zastrzeżenia do protokołu uniemożliwia powoływanie się na uchybienie w dalszym toku postępowania.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zakaz nadużycia prawa podmiotowego; stosowany w ograniczonym zakresie, głównie przy wykonywaniu prawa, nie do korygowania skutków powstających ex lege.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odstąpienia od obciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości art. 16 ust. 1 w zw. z § 8 pkt 2 w zw. z § 3 i § 4 ust. 1-3
Podstawa prawna orzekania o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Termin zawity określony w art. 15 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych skutkuje wygaśnięciem uprawnienia do zawarcia umowy. • Art. 5 k.c. nie może być stosowany do korygowania skutków prawnych powstających ex lege, takich jak wygaśnięcie uprawnienia z powodu upływu terminu zawitego. • Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i ocena dowodów przez Sąd Rejonowy. • Brak zastrzeżenia do protokołu w kwestii pominięcia dowodu z przesłuchania powoda uniemożliwia powoływanie się na to uchybienie.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę dowodów. • Naruszenie art. 302 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z przesłuchania powoda. • Błędna wykładnia art. 15 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. • Możliwość zastosowania art. 5 k.c. do obejścia skutków upływu terminu zawitego.
Godne uwagi sformułowania
Sąd II instancji nie podzielił podniesionego przez powoda zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., uznając, że polegają on wyłącznie na bezpodstawnej polemice z zajętym przez Sąd Rejonowy stanowiskiem w sprawie. • Decydujące znaczenie miał fakt, iż powód zaniechał złożenia na piśmie zapewnienia o gotowości do zawarcia umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, zgodnie z treścią art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych. • Wskazany termin jest terminem zawitym, którego upływ skutkuje wygaśnięciem prawa. • W niniejszym postępowaniu nie chodziło o realizację prawa podmiotowego Spółdzielni, ale o wygaśnięcie uprawnienia powoda, które to zdarzenie prawne nie jest objęte dyspozycją art. 5 k.c. • Z art. 5 k.c. nie można wywodzić roszczeń (np. o zawarcie umowy), a jedynie bronić się przed roszczeniami wymienionymi w tym przepisie.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 15 ust. 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych jako przepisu określającego termin zawity oraz ograniczenia w stosowaniu art. 5 k.c. do obejścia skutków upływu takich terminów."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z prawem lokatorskim w spółdzielniach mieszkaniowych i terminem na złożenie zapewnienia o gotowości do zawarcia umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla osób ubiegających się o spółdzielcze prawo lokatorskie, a interpretacja przepisów dotyczących terminów zawitych i klauzul generalnych ma szersze znaczenie w prawie cywilnym.
“Termin zawity w spółdzielni mieszkaniowej: czy można go ominąć powołując się na zasady współżycia społecznego?”
Dane finansowe
zwrot kosztów procesu: 287 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.