III CA 186/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi postanowieniem wstępnym z dnia 21 marca 2016 roku oddalił wniosek uczestnika M. P. o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym stron, uznając, że uczestnik nie udowodnił istnienia podstaw do takiego ustalenia, mimo ciążącego na nim ciężaru dowodowego i pouczenia o obowiązkach procesowych. Jednocześnie Sąd oddalił wniosek uczestnika o zwolnienie od kosztów i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Uczestnik M. P. złożył apelację, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 43 § 2 k.r.o.) i procesowego (art. 233 § 1 i 2 kpc, art. 317 § 1 kpc, art. 328 § 2 kpc, art. 45 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 379 pkt 5 kpc) oraz błąd w ustaleniach faktycznych. Argumentował, że postanowienie zostało wydane przedwcześnie, bez przeprowadzenia postępowania dowodowego i przed uprawomocnieniem się postanowienia o oddaleniu wniosku o pełnomocnika z urzędu, co uniemożliwiło mu skuteczną obronę. Sąd Okręgowy w Łodzi uznał apelację za zasadną, uchylił zaskarżone postanowienie wstępne i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Sąd Okręgowy stwierdził naruszenie art. 233 § 1 i 2 kpc oraz art. 328 § 2 kpc, wskazując na dokonanie ustaleń faktycznych mimo nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego oraz brak omówienia dowodów w uzasadnieniu. Podkreślono, że oddalenie wniosku o pełnomocnika z urzędu i wydanie postanowienia wstępnego na tej samej rozprawie, bez oczekiwania na uprawomocnienie się postanowienia o pełnomocniku, skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy i pozbawieniem uczestnika możliwości sprostania ciężarowi dowodu. Sąd Okręgowy uznał zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji za zbyt daleko idący w kontekście nieważności postępowania, ale przyznał, że ograniczył on możliwość obrony praw uczestnika. Wskazano, że zarzuty naruszenia prawa materialnego i błędu w ustaleniach faktycznych są przedwczesne na tym etapie. Sąd Rejonowy w dalszym toku postępowania ma przeprowadzić postępowanie dowodowe i rozpoznać sprawę merytorycznie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaNaruszenie przez sąd pierwszej instancji przepisów proceduralnych, w szczególności dotyczących nierozpoznania istoty sprawy, przedwczesnego wydawania orzeczeń i prawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego, zwłaszcza w kontekście wniosków o pełnomocnika z urzędu.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o pełnomocnika z urzędu i postanowieniem wstępnym w sprawie o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo wydał postanowienie wstępne oddalające wniosek o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym, nie czekając na uprawomocnienie się postanowienia o oddaleniu wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji wydał postanowienie wstępne przedwcześnie, co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że oddalenie wniosku o pełnomocnika z urzędu i wydanie postanowienia wstępnego na tej samej rozprawie, bez oczekiwania na uprawomocnienie się postanowienia o pełnomocniku, pozbawiło uczestnika możliwości sprostania ciężarowi dowodu i skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i dokonał oceny dowodów, wydając postanowienie wstępne bez przeprowadzenia postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji naruszył art. 233 § 1 i 2 kpc oraz art. 328 § 2 kpc, dokonując ustaleń faktycznych mimo nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego i nieomówienia dowodów w uzasadnieniu.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy stwierdził, że sąd pierwszej instancji dokonał ustaleń faktycznych bez przeprowadzenia postępowania dowodowego, co stanowi naruszenie przepisów procesowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
Przepisy (10)
Główne
k.r.o. art. 43 § § 2
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Wprowadza uprawnienie do żądania ustalenia przez Sąd nierównych udziałów małżonków w ich majątku wspólnym, jako wyjątek od zasady równych udziałów.
k.p.c. art. 233 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad oceny dowodów przez sąd; naruszenie polegało na dokonaniu ustaleń faktycznych mimo nieprzeprowadzenia postępowania dowodowego.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy uzasadnienia orzeczenia; naruszenie polegało na nieomówieniu dowodów.
k.p.c. art. 386 § § 2 i § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, w tym w przypadku nierozpoznania istoty sprawy.
k.p.c. art. 518
Kodeks postępowania cywilnego
Stosuje odpowiednio przepisy o apelacji do postępowania nieprocesowego.
k.p.c. art. 567 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postępowania w sprawach o podział majątku wspólnego i ustalenie nierównych udziałów.
Pomocnicze
k.r.o. art. 43 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Wprowadza domniemanie prawne równych udziałów małżonków w ich małżeńskim majątku wspólnym.
k.p.c. art. 317 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy postanowień wstępnych; zarzut bezzasadny co do formy, ale uzasadnienie powiązane z innymi naruszeniami.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Dotyczy prawa do sądu; zarzut naruszenia uznany za zbyt daleko idący w kontekście nieważności, ale ograniczenie obrony praw uczestnika.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy nieważności postępowania; zarzut naruszenia uznany za zbyt daleko idący.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 233 § 1 i 2 kpc poprzez dokonanie ustaleń faktycznych bez przeprowadzenia postępowania dowodowego. • Naruszenie art. 328 § 2 kpc poprzez nieomówienie dowodów w uzasadnieniu. • Wydanie postanowienia wstępnego przed uprawomocnieniem się postanowienia o oddaleniu wniosku o pełnomocnika z urzędu, co skutkowało nierozpoznaniem istoty sprawy.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 379 pkt 5 kpc skutkujące nieważnością postępowania (uznane za zbyt daleko idące).
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie dopatrzył się naruszenia art. 45 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 379 pkt 5 kpc, które skutkować by miało nieważnością postępowania, w ocenie Sądu jest to zarzut zbyt daleko idący jako że sam fakt odmowy udzielenia pomocy z urzędu i nieuwzględnienie żądania ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym bez czekania na uprawomocnienie się pierwszego z tych postanowień nie skutkowały pozbawieniem M. P. możności obrony swych praw, a jedynie jego ograniczeniem. • Taka argumentacja jest jednakże całkowicie chybiona wobec nieprawomocności w dacie wydania postanowienia wstępnego postanowienia oddalającego wniosek M. P. o przyznanie mu profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. • Sąd I instancji niejako zamknął skarżącemu drogę do sprostania ciążącemu na nim obowiązkowi dowodowemu, gdyż wydał obydwa te postanowienia - postanowienie oddalające wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i postanowienie wstępne, na tej samej rozprawie, nie czekając na uprawomocnienie się pierwszego z nich. • O sytuacji takiej można mówić, jeżeli na przykład sąd nie wniknął w całokształt okoliczności sprawy, z którym to właśnie działaniem mamy do czynienia w niniejszej sprawie, Sąd nie rozpoznał bowiem w istocie wniosku M. P. pod względem merytorycznym, oparł się jedynie na niesprostaniu przez niego ciężarowi dowodu, zamykając mu jednocześnie drogę do zadośćuczynienia temu obowiązkowi.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Naruszenie przez sąd pierwszej instancji przepisów proceduralnych, w szczególności dotyczących nierozpoznania istoty sprawy, przedwczesnego wydawania orzeczeń i prawidłowego prowadzenia postępowania dowodowego, zwłaszcza w kontekście wniosków o pełnomocnika z urzędu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wnioskiem o pełnomocnika z urzędu i postanowieniem wstępnym w sprawie o ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje typowe problemy proceduralne, z jakimi mogą się spotkać strony w postępowaniu sądowym, zwłaszcza te mniej doświadczone lub potrzebujące wsparcia prawnego z urzędu.
“Sąd uchylił decyzję, bo nie dał szansy na obronę! Kluczowa lekcja o prawach procesowych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.