III CA 179/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Kutnie wydał wyrok zaoczny, w którym zasądził od pozwanej M. M. na rzecz powodów G. C., A. Z. i A. G. solidarnie kwotę 3.405,67 zł wraz z umownymi odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Sąd pierwszej instancji ustalił, że pozwana zawarła z powodami umowę pożyczki gotówkowej na kwotę 3.000 zł, z całkowitą kwotą do zapłaty 5.634,68 zł, w tym kapitał 3.000 zł, prowizję 2.090 zł i odsetki 544,68 zł. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 96,81%. Sąd Rejonowy uznał żądanie powodów dotyczące prowizji w kwocie 2.090 zł za niedopuszczalne, stwierdzając, że postanowienia umowy w tym zakresie zmierzały do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych (art. 359 § 2¹ i § 2² k.c.) i były nieważne na podstawie art. 58 § 1 k.c. Ponadto, sąd wskazał na pozorny charakter przeniesienia większej kwoty pieniędzy na pozwaną niż faktycznie udzielona pożyczka (3.000 zł). Apelację od tego wyroku wnieśli powodowie, zaskarżając go w zakresie nieuwzględnienia kwoty 2.090 zł prowizji oraz kosztów postępowania. Zarzucili naruszenie art. 385¹ k.c. (klauzule niedozwolone), art. 720 § 1 k.c. (kwota pożyczki) oraz przepisów ustawy o kredycie konsumenckim, a także art. 233 § 1 k.p.c. (ocena dowodów). Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną. Podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego, uznając, że kwota pożyczki wynosiła 3.000 zł, a pozostałe koszty były rażąco wygórowane i miały na celu obejście przepisów o odsetkach maksymalnych. Sąd Okręgowy podkreślił, że postanowienia umowne dotyczące prowizji były nieważne na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 359 k.c., a także niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu uznał za prawidłowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o odsetkach maksymalnych i klauzulach niedozwolonych w umowach pożyczek konsumenckich, zwłaszcza w kontekście ukrytych kosztów i prób obejścia prawa przez pożyczkodawców.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki umowy pożyczki. Interpretacja przepisów o odsetkach maksymalnych i klauzulach abuzywnych jest szeroko ugruntowana.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy pożyczki dotyczące prowizji, które prowadzą do przekroczenia odsetek maksymalnych, są nieważne na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 359 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia umowy pożyczki dotyczące prowizji, które zmierzają do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych, są nieważne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wysoka prowizja w umowie pożyczki, która wraz z odsetkami przekraczała dopuszczalne prawem odsetki maksymalne, stanowi próbę obejścia przepisów prawa i jest nieważna na podstawie art. 58 § 1 k.c.
Jaka jest rzeczywista kwota pożyczki, jeśli umowa określa kapitał i dodatkowe koszty, a rzeczywista stopa oprocentowania jest bardzo wysoka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rzeczywistą kwotą pożyczki jest kwota kapitału udostępnionego pożyczkobiorcy, a nie suma kapitału i dodatkowych kosztów.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kwota 3.000 zł stanowiła kapitał pożyczki, a pozostałe kwoty (prowizja, odsetki) były kosztami pożyczki, które w tej wysokości były rażąco wygórowane i miały na celu obejście prawa.
Czy postanowienia umowy pożyczki dotyczące prowizji, które są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interes konsumenta, są niewiążące na podstawie art. 385¹ k.c.?
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienia mogą być niewiążące, jednak w tym przypadku nieważność wynikała z przepisów o obejściu prawa.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że choć prowizja mogłaby być uznana za niedozwoloną klauzulę umowną, to jej nieważność wynikała przede wszystkim z faktu zmierzania do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | pozwana |
| G. C. | osoba_fizyczna | powód |
| A. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| A. G. | osoba_fizyczna | powód |
| A. Z., A. G., (...) spółka cywilna | spółka | powód |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 359 § § 2¹
Kodeks cywilny
Określa maksymalną wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy.
Pomocnicze
k.c. art. 359 § § 2²
Kodeks cywilny
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest nieważna.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Określa niedozwolone postanowienia umowne w umowach z konsumentami.
u.k.k. art. 5 § pkt 6
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim
u.k.k. art. 30 § ust. 1 pkt 10
Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim
k.p.c. art. 505⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa zakres apelacji w postępowaniu uproszczonym.
k.p.c. art. 505¹³ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa wymogi uzasadnienia wyroku sądu drugiej instancji w postępowaniu uproszczonym.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje swobodną ocenę dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienia umowy pożyczki dotyczące prowizji są nieważne, ponieważ zmierzają do obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych (art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 359 k.c.). • Kwota pożyczki wynosiła 3.000 zł, a pozostałe koszty były rażąco wygórowane i nieadekwatne do poniesionych przez pożyczkodawcę wydatków. • Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił stan faktyczny i zastosował właściwe przepisy prawa materialnego.
Odrzucone argumenty
Postanowienia umowy pożyczki dotyczące prowizji są ważne i nie naruszają interesu konsumenta (argumentacja powodów w apelacji).
Godne uwagi sformułowania
postanowienia łączącej strony umowy pożyczki w tym zakresie zmierzały do obejścia prawa, to jest przepisów dotyczących odsetek maksymalnych – art. 359 § 2 1 i § 2 2 k.c. , dlatego też należało uznać je za nieważne w świetle art. 58 § 1 k.c. • kwota pożyczki w niniejszej sprawie było 3.000 zł. • żądana przez powodów kwota ponad te 3.000 zł nie stanowiła przedmiotu pożyczki, lecz dodatkowe koszty pożyczki. • postanowienia umowne ustalające wysokość kosztów pożyczki na kwotę 2.634,68 zł zmierzają do obejścia prawa, a mianowicie przepisów o odsetkach maksymalnych. • Nie można bowiem uznać za właściwe ponoszenie przez pożyczkobiorcę, poza obowiązkiem zapłaty odsetek, kosztów pożyczki, które wynoszą ponad 85% kwoty udzielonej pożyczki.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o odsetkach maksymalnych i klauzulach niedozwolonych w umowach pożyczek konsumenckich, zwłaszcza w kontekście ukrytych kosztów i prób obejścia prawa przez pożyczkodawców."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki umowy pożyczki. Interpretacja przepisów o odsetkach maksymalnych i klauzulach abuzywnych jest szeroko ugruntowana.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy walczą z próbami obejścia prawa przez instytucje finansowe poprzez ukrywanie kosztów pożyczki pod pozorem prowizji, co jest istotne dla ochrony konsumentów.
“Czy wysoka prowizja w pożyczce to sposób na obejście prawa? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 3405,67 PLN
kapitał pożyczki: 3000 PLN
odsetki: 405,67 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.