III AUA 438/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania ubezpieczonego K. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która ustaliła niższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne niż wynagrodzenie wynikające z umowy o pracę. Ubezpieczony zawarł umowę o pracę na okres próbny z płatnikiem A. Ż. za wynagrodzeniem 8.515,88 zł brutto miesięcznie, mimo że jego poprzednie zatrudnienie i wynagrodzenia innych pracowników na podobnych stanowiskach były znacznie niższe. Sąd Okręgowy uznał, że tak wysokie wynagrodzenie, narzucone przez ubezpieczonego, było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i miało na celu obejście prawa poprzez uzyskanie zawyżonych świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Sąd wskazał na brak udokumentowanych kwalifikacji ubezpieczonego, jego długotrwałe zwolnienia lekarskie przed i w trakcie zatrudnienia, a także zatajenie stanu zdrowia przed pracodawcą i lekarzem medycyny pracy. W konsekwencji, sąd obniżył podstawę wymiaru składek do kwoty 4.210,18 zł, która była adekwatna do wynagrodzeń innych pracowników. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ubezpieczonego, podzielając ustalenia i wnioski Sądu Okręgowego. Podkreślono, że zasada swobody umów doznaje ograniczeń, gdy prowadzi do naruszenia prawa lub zasad współżycia społecznego, a interes publiczny i zasada solidaryzmu społecznego wymagają, aby wynagrodzenie nie było rażąco wygórowane i nie prowadziło do nadużywania systemu ubezpieczeń społecznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku rażąco wygórowanego wynagrodzenia w umowie o pracę, zasady współżycia społecznego w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych, ochrona interesu publicznego i zasada solidaryzmu społecznego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której pracownik narzucił pracodawcy wygórowane wynagrodzenie, a jego własne działania (zatajenie stanu zdrowia, brak kwalifikacji) wskazywały na zamiar nadużycia systemu.
Zagadnienia prawne (1)
Czy rażąco wysokie wynagrodzenie ustalone w umowie o pracę, narzucone przez pracownika, może zostać uznane za nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i zmierzające do obejścia prawa, co uzasadnia obniżenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, rażąco wysokie wynagrodzenie ustalone w umowie o pracę, narzucone przez pracownika i nieadekwatne do wykonywanej pracy oraz kwalifikacji, może zostać uznane za nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i zmierzające do obejścia prawa, co uzasadnia obniżenie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustalenie wynagrodzenia na poziomie 8.515,88 zł brutto było nieadekwatne do pracy, kwalifikacji i stażu ubezpieczonego, a jego wysokość została narzucona przez ubezpieczonego w celu uzyskania zawyżonych świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Brak udokumentowanych kwalifikacji, długotrwałe zwolnienia lekarskie i zatajenie stanu zdrowia potwierdzają zamiar nadużycia prawa. Dlatego postanowienie umowy o pracę w zakresie wynagrodzenia było nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. M. (1) | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
| A. Ż. | osoba_fizyczna | płatnik składek |
| A. Ż. | osoba_fizyczna | pracodawca |
| P. Ż. | osoba_fizyczna | mąż płatnika składek |
| M. G. | osoba_fizyczna | pracownik |
| P. S. | osoba_fizyczna | pracownik |
| P. H. | osoba_fizyczna | pracownik |
Przepisy (15)
Główne
u.s.u.s. art. 83 § 1 pkt 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Uprawnia organ rentowy do wydawania decyzji w zakresie prawidłowości obliczenia (wymierzenia) przez płatnika składki na ubezpieczenie społeczne.
u.s.u.s. art. 18 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.s.u.s. art. 20 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
u.ś.o.z. art. 81 § 1 i 6
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 3
Kodeks cywilny
Dotyczy nieważności czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Określa granice swobody umów.
k.p. art. 22 § 1
Kodeks pracy
Podstawa prawna zawarcia umowy o pracę.
k.p. art. 78 § 1
Kodeks pracy
Określa wysokość wynagrodzenia za pracę.
k.p.c. art. 177 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zawieszenia postępowania z powodu biegu innego postępowania cywilnego.
k.p.c. art. 386 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy nierozpoznania istoty sprawy.
k.p.c. art. 321
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy orzekania ponad żądanie.
k.p.c. art. 278 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy dowodu z opinii biegłego.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów.
k.p.c. art. 108 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wynagrodzenie ustalone w umowie o pracę było rażąco wygórowane i nieadekwatne do wykonywanej pracy oraz kwalifikacji ubezpieczonego. • Ustalenie tak wysokiego wynagrodzenia miało na celu obejście prawa i nadużycie systemu ubezpieczeń społecznych poprzez uzyskanie zawyżonych świadczeń. • Ubezpieczony zataił przed pracodawcą i lekarzem medycyny pracy informacje o swoim stanie zdrowia i długotrwałych zwolnieniach lekarskich. • Brak udokumentowanych kwalifikacji i doświadczenia zawodowego ubezpieczonego. • Wynagrodzenie było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i interesem publicznym.
Odrzucone argumenty
Sąd pierwszej instancji nierozpoznał istoty sprawy. • Sąd pierwszej instancji orzekł ponad żądanie organu rentowego. • Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy dotyczące dowodu z opinii biegłego. • Sąd pierwszej instancji naruszył zasady oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.). • Sąd pierwszej instancji powinien był zawiesić postępowanie z powodu toczącego się innego postępowania (art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.).
Godne uwagi sformułowania
podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia K. M. (1) podlegającego ubezpieczeniom jako pracownik u płatnika składek A. Ż. • podstawa wymiaru składek równa umownemu wynagrodzeniu za pracę • nadmierne podwyższenie wynagrodzenia pracownika w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych może być bowiem ocenione jako dokonane z zamiarem nadużycia prawa do świadczeń • przyznanie rażąco wysokiego wynagrodzenia za pracę może być w konkretnych okolicznościach uznane za nieważne • naruszenie zasad współżycia społecznego, polegające na świadomym osiąganiu korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu • płaca stanowiąca jednocześnie podstawę wymiaru składki nie może być ustalana ponad granicę płacy słusznej, sprawiedliwej i zapewniającej godziwe utrzymanie i nie może rażąco przewyższać wkładu pracy • postanowienie umowy o pracę z dnia 11 maja 2018 roku, w zakresie uzgodnionego wynagrodzenia K. M. (1) jest nieważne jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego • jedyną intencją ubezpieczonego, który w zasadzie dyktował warunki zatrudnienia, w tym określające wysokość wynagrodzenia na poziomie 8.515,88 zł brutto było umożliwienie K. M. (1) uzyskania wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego • wynagrodzenie K. M. […]
Skład orzekający
Barbara Białecka
sprawozdawca
Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk
przewodniczący
Jolanta Hawryszko
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku rażąco wygórowanego wynagrodzenia w umowie o pracę, zasady współżycia społecznego w prawie pracy i ubezpieczeń społecznych, ochrona interesu publicznego i zasada solidaryzmu społecznego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której pracownik narzucił pracodawcy wygórowane wynagrodzenie, a jego własne działania (zatajenie stanu zdrowia, brak kwalifikacji) wskazywały na zamiar nadużycia systemu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy walczą z próbami nadużywania systemu ubezpieczeń społecznych poprzez sztuczne zawyżanie wynagrodzeń, co ma znaczenie praktyczne dla pracodawców i pracowników.
“Czy można dostać wysokie świadczenia z ZUS, sztucznie zawyżając sobie pensję? Sąd mówi: nie!”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 675 PLN
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.