III AUA 346/25Uchylenie decyzji VAT odwrotne obciazenie
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Rzeszowie rozpoznał sprawę z wniosku J. A. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o wysokość emerytury, dotyczącą wznowienia postępowania po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20), który uznał za niezgodny z Konstytucją przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w zakresie w jakim dotyczy osób składających wniosek przed 6 czerwca 2012 r. Przepis ten pozwalał na pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o kwotę wcześniej pobranych emerytur wcześniejszych. Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu oddalił odwołanie, argumentując, że wyrok TK nie wszedł w życie, ponieważ nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację wnioskodawcy, częściowo zmienił zaskarżony wyrok. Sąd uznał, że sądy powszechne mają obowiązek zapewnienia poszanowania standardu unijnego, konwencyjnego i konstytucyjnego, w tym poprzez bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP i odmowę zastosowania przepisów krajowych sprzecznych z prawem wyższego rzędu. Powołując się na wyrok TK z dnia 6 marca 2019 r. (P 20/16) oraz orzecznictwo Sądu Najwyższego, Sąd Apelacyjny stwierdził, że przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej powinien być stosowany z ograniczeniem. Zobowiązał ZUS do ponownego obliczenia emerytury J. A. bez pomniejszania podstawy o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych, ale z zastrzeżeniem, że pomniejszenie dotyczy jedynie kwot wypłaconych po osiągnięciu przez wnioskodawcę wieku uprawniającego do emerytury powszechnej. Sąd nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne w sprawach ubezpieczeń społecznych oraz interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i interpretacji przepisów w kontekście orzecznictwa TK i TSUE.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania i zmiany prawomocnej decyzji organu rentowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją, nawet jeśli wyrok TK nie został ogłoszony, stosując tzw. rozproszoną kontrolę konstytucyjności.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że sądy mają obowiązek stosowania prawa wyższego rzędu, w tym Konstytucji, bezpośrednio. Nawet jeśli wyrok TK nie został opublikowany, sąd może odmówić zastosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny, powołując się na wcześniejsze orzecznictwo TK i zasady bezpośredniego stosowania Konstytucji.
Czy przepis art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, w zakresie w jakim pomniejsza podstawę obliczenia emerytury powszechnej o kwoty wcześniej pobranych emerytur, jest zgodny z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przepis ten powinien być stosowany z ograniczeniem, tj. pomniejszenie podstawy emerytury powszechnej powinno dotyczyć jedynie kwot emerytur wcześniejszych wypłaconych po osiągnięciu przez ubezpieczonego wieku uprawniającego do emerytury powszechnej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na wyrok TK z 2019 r. (P 20/16) i analizę orzecznictwa, uznał, że mechanizm pomniejszenia podstawy emerytury powszechnej o kwoty wcześniej pobranych emerytur jest zgodny z kapitałowym charakterem systemu, ale jego stosowanie wprost może naruszać zasadę równego traktowania i zaufania do państwa. Dlatego należy miarkować jego stosowanie.
Czy organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, jeśli działał na podstawie przepisów korzystających z domniemania konstytucyjności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności, jeśli działał zgodnie z obowiązującymi przepisami, które w chwili wydania decyzji korzystały z domniemania konstytucyjności, nawet jeśli później zostały uznane za niezgodne z Konstytucją.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że decyzja organu rentowego wydana na podstawie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, który korzystał z domniemania konstytucyjności, nie może być uznana za wadliwą lub bezprawną w momencie jej wydania. Dopiero późniejsze orzeczenie TK mogło zmienić stan prawny.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. A. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 26
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten, w zakresie w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z Konstytucją RP. Powinien być stosowany z ograniczeniem do kwot pobranych po osiągnięciu wieku powszechnego emerytalnego.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 114 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
u.e.r.f.u.s. art. 118 § ust. 1a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Bezpośrednie stosowanie Konstytucji RP przez sądy powszechne. • Możliwość odmowy zastosowania przepisu ustawy sprzecznego z Konstytucją, nawet jeśli wyrok TK nie został opublikowany. • Naruszenie zasady równego traktowania i zaufania do państwa przez nieograniczone stosowanie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. • Konieczność miarkowania stosowania art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie wszedł w życie, ponieważ nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw. • Organ rentowy działał zgodnie z obowiązującymi przepisami, które korzystały z domniemania konstytucyjności. • Brak podstaw do żądania wyrównania świadczeń na podstawie art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej.
Godne uwagi sformułowania
sądy powszechne mają obowiązek zapewnienia przy stosowaniu przepisów ustawy i rozporządzeń poszanowania standardu unijnego, konwencyjnego oraz konstytucyjnego • rozproszona kontrola konstytucyjności prawa • mechanizm potrącania kwot pobranych już świadczeń emerytalnych przy obliczaniu podstawy emerytury przysługującej po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego nie stanowi unormowania - na gruncie ustawy nowelizującej - odbiegającego od podstawowych założeń nowego systemu emerytalnego • przyznanie powszechnego świadczenia emerytalnego, finansowanego ze składek płaconych przez ubezpieczonego, nie może jednocześnie abstrahować od wcześniejszego pobierania świadczeń przez tę samą osobę
Skład orzekający
Ewa Preneta-Ambicka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy powszechne w sprawach ubezpieczeń społecznych oraz interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wnioskodawcy i interpretacji przepisów w kontekście orzecznictwa TK i TSUE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia konstytucyjnego związanego z prawami emerytalnymi i bezpośrednim stosowaniem Konstytucji, co jest istotne dla szerokiego grona odbiorców.
“Czy wyrok TK, którego nie opublikowano, może zmienić Twoją emeryturę? Sąd Apelacyjny odpowiada!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.