III AUa 259/26Prawo do dodatku dopełniającego renta socjalna ZUS
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Rzeszowie rozpoznał sprawę z wniosku P. L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w I. o wysokość dodatku dopełniającego do renty socjalnej. Sąd Okręgowy w Krośnie wyrokiem z dnia 19 lutego 2026 r. zmienił zaskarżoną decyzję ZUS i przyznał P. L. prawo do dodatku dopełniającego od daty uzyskania pełnoletności i renty socjalnej. ZUS wniósł apelację, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w szczególności błędną wykładnię i zastosowanie przepisów dotyczących przyznawania dodatku dopełniającego. ZUS argumentował, że P. L. na dzień 1 stycznia 2025 r. nie miał orzeczonej niezdolności do samodzielnej egzystencji ani nie pobierał renty socjalnej, co uniemożliwiało przyznanie dodatku z urzędu. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając wyrok Sądu Okręgowego za trafny. Sąd podkreślił, że celem ustawy wprowadzającej dodatek dopełniający było wzmocnienie sytuacji finansowej osób niepełnosprawnych, które są jednocześnie całkowicie niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji. Sąd odwoławczy zwrócił uwagę na brak pouczenia P. L. przez pracownika ZUS o możliwości złożenia wniosku o dodatek dopełniający, mimo jego niepełnosprawności od urodzenia i złożenia wniosków o rentę socjalną oraz świadczenie uzupełniające. Sąd uznał, że obowiązek informacyjny organu rentowego, wynikający z art. 9 k.p.a. i celu ustawy, powinien zostać spełniony, a jego niedopełnienie nie może obciążać strony. Sąd odwołał się również do art. 69 Konstytucji RP, podkreślając obowiązek państwa wobec osób niepełnosprawnych. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny uznał, że P. L. miał prawo do dodatku dopełniającego od dnia formalnego ustalenia niezdolności do samodzielnej egzystencji, a jego wniosek powinien być rozpatrywany z uwzględnieniem szczególnych okoliczności sprawy i braku pouczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaObowiązek informacyjny organów rentowych wobec osób niepełnosprawnych, interpretacja przepisów o dodatku dopełniającym do renty socjalnej, zastosowanie zasad konstytucyjnych w prawie administracyjnym.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją ustawy o rencie socjalnej i wprowadzeniem dodatku dopełniającego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osobie, która na dzień wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o rencie socjalnej (01.01.2025 r.) nie miała orzeczonej niezdolności do samodzielnej egzystencji, ale była nią faktycznie dotknięta i uzyskała orzeczenie po tej dacie, przysługuje dodatek dopełniający od daty uzyskania pełnoletności i renty socjalnej, czy od daty złożenia wniosku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przysługuje od daty uzyskania pełnoletności i renty socjalnej, ze względu na obowiązek informacyjny organu rentowego i cel ustawy, nawet jeśli formalnie nie spełniono przesłanek do przyznania z urzędu.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że mimo braku formalnego orzeczenia niezdolności do samodzielnej egzystencji na dzień 1 stycznia 2025 r., P. L. miał prawo do dodatku dopełniającego od daty uzyskania pełnoletności i renty socjalnej. Kluczowe było zaniechanie pouczenia przez ZUS o możliwości złożenia wniosku o dodatek, co naruszało obowiązek informacyjny organu i cel ustawy, która ma chronić osoby niepełnosprawne. Sąd odwołał się do art. 69 Konstytucji RP.
Czy organ rentowy ma obowiązek pouczania osoby niepełnosprawnej składającej wniosek o rentę socjalną o możliwości złożenia wniosku o dodatek dopełniający, nawet jeśli ustawa wprost tego nie przewiduje?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ rentowy ma taki obowiązek, wynikający z ogólnych zasad postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.) oraz celu ustawy, szczególnie wobec osób niepełnosprawnych i nieposiadających profesjonalnego pełnomocnika.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podkreślił, że art. 9 k.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek udzielania stronom informacji niezbędnych do prawidłowego załatwienia sprawy. W przypadku osób niepełnosprawnych, które mogą nie posiadać wiedzy prawnej, obowiązek ten jest szczególnie istotny. Zaniechanie pouczenia przez ZUS o możliwości złożenia wniosku o dodatek dopełniający zostało uznane za naruszenie tego obowiązku.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. L. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w I. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (10)
Główne
u.r.s. art. 6a § 1-4
Ustawa o rencie socjalnej
Przepis regulujący przyznawanie dodatku dopełniającego.
u.z.u.r.s. art. 10 § 1, 3
Ustawa o zmianie ustawy o rencie socjalnej oraz niektórych innych ustaw
Określa zasady przyznawania dodatku dopełniającego w zależności od posiadania orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji na dzień wejścia w życie ustawy.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek udzielania informacji stronie przez organ administracji.
u.r.s. art. 5 § 2
Ustawa o rencie socjalnej
Zmiana brzmienia przepisu dotyczącego ustalania niezdolności do samodzielnej egzystencji w celu uzyskania świadczeń.
Pomocnicze
u.z.u.r.s. art. 11 § 1, 3
Ustawa o zmianie ustawy o rencie socjalnej oraz niektórych innych ustaw
Określa termin wypłaty wyrównania dodatku dopełniającego.
k.p.c. art. 385 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzeczenia Sądu Apelacyjnego o oddaleniu apelacji.
k.p.c. art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny dowodów przez sąd.
u.r.s. art. 15
Ustawa o rencie socjalnej
Odesłanie do przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
u.r.s. art. 16
Ustawa o rencie socjalnej
Odesłanie do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Konstytucja RP art. 69
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada pomocy państwa osobom niepełnosprawnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obowiązek informacyjny organu rentowego wobec osoby niepełnosprawnej. • Cel ustawy o rencie socjalnej i dodatku dopełniającego jako ochrona osób niepełnosprawnych. • Naruszenie zasady zaufania do organów państwa w wyniku braku pouczenia. • Zastosowanie art. 69 Konstytucji RP w interpretacji przepisów.
Odrzucone argumenty
Brak formalnego orzeczenia o niezdolności do samodzielnej egzystencji na dzień 1 stycznia 2025 r. • Niespełnienie przesłanek do przyznania dodatku z urzędu. • Brak podstaw do przyznania dodatku od daty wcześniejszej niż złożenie wniosku.
Godne uwagi sformułowania
pożądane byłoby, aby pracownik ZUS-u udzielił jej informacji o możliwości złożenia wniosku o dodatek dopełniający do renty socjalnej • nie sposób też przeoczyć, że w pierwotnej koncepcji wprowadzenia ustawowo dodatku zakładano podwyższenie wysokości renty socjalnej do kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w odniesieniu do wszystkich osób uprawnionych • nie ma też żadnych racjonalnych przesłanek dla wyłączenia z kręgu podmiotów w stosunku, do których istnieje obowiązek pouczania o przysługujących prawach przez organy administracji państwowej – właśnie osób najsłabszych, niepełnosprawnych • nie do zaakceptowania jest zdaniem Sądu odwoławczego taka interpretacja przepisów, która pozwala na nieprzyznanie dodatku osobie ubiegającej się o rentę socjalną będącej w wyjątkowej sytuacji [...] wskutek braku jakiegokolwiek pouczenia o przysługujących jej prawie do dodatku.
Skład orzekający
Ewa Preneta-Ambicka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Obowiązek informacyjny organów rentowych wobec osób niepełnosprawnych, interpretacja przepisów o dodatku dopełniającym do renty socjalnej, zastosowanie zasad konstytucyjnych w prawie administracyjnym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nowelizacją ustawy o rencie socjalnej i wprowadzeniem dodatku dopełniającego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważny jest obowiązek informacyjny organów państwa wobec osób niepełnosprawnych i jak sądy mogą interpretować przepisy w duchu konstytucyjnych zasad ochrony najsłabszych.
“ZUS nie poinformował o dodatku do renty? Sąd stanął po stronie niepełnosprawnego.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.