III AUa 195/25Przeliczenie emerytury pomniejszenie kwot wcześniejszych 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Szczecinie rozpoznał apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Okręgowego, który przyznał A.H. prawo do przeliczenia emerytury powszechnej bez pomniejszania jej podstawy o kwoty wcześniej pobranych emerytur wcześniejszych. Organ rentowy kwestionował możliwość zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego, argumentując, że nie został on opublikowany, a sąd nie powinien tworzyć własnych norm prawnych. Sąd Okręgowy uznał, że przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, który powodował pomniejszenie emerytury powszechnej o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych, narusza zasadę zaufania do państwa i prawa, nawet jeśli skład orzekający TK był wadliwy. Sąd Apelacyjny podzielił zasadę przeliczenia emerytury, ale ograniczył je do okresu do 31 grudnia 2012 r. Uzasadnił to tym, że po tej dacie, a zwłaszcza po publikacji ustawy nowelizującej w czerwcu 2012 r., ubezpieczony powinien był mieć świadomość konsekwencji pobierania wcześniejszej emerytury i miał możliwość zminimalizowania tych skutków, np. poprzez zawieszenie wypłaty. W związku z tym, Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego, zobowiązując ZUS do przeliczenia emerytury bez pomniejszenia podstawy o kwoty pobrane do końca 2012 r., a w pozostałym zakresie oddalił apelację organu rentowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście zasady zaufania do państwa i prawa, ograniczenia stosowania niekonstytucyjnych przepisów, zasady sprawiedliwości społecznej oraz możliwości przeliczenia emerytur.
Ograniczenie przeliczenia do okresu do 31 grudnia 2012 r. ze względu na możliwość reakcji ubezpieczonego na zmiany prawne po tej dacie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, który przewiduje pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych, narusza zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, w szczególności w odniesieniu do osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie tego przepisu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uznał, że przepis ten narusza zasadę zaufania do państwa i prawa w odniesieniu do osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed 6 czerwca 2012 r. (datą publikacji ustawy nowelizującej), jednakże ograniczył skutki przeliczenia do okresu do 31 grudnia 2012 r., uznając, że po tej dacie ubezpieczony powinien był mieć świadomość konsekwencji i możliwość zminimalizowania strat.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (SK 140/20, P 20/16) i Sądu Najwyższego, wskazując, że przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej stanowił 'pułapkę legislacyjną' dla osób, które przed jego wejściem w życie nabyły prawo do emerytury wcześniejszej, nie mogąc przewidzieć negatywnych skutków dla przyszłej emerytury powszechnej. Jednakże, w przeciwieństwie do kobiet z rocznika 1953, ubezpieczony miał możliwość zminimalizowania skutków pobierania wcześniejszej emerytury po wejściu w życie przepisu, co uzasadnia ograniczenie przeliczenia do okresu do 31 grudnia 2012 r. w celu zachowania zasady sprawiedliwości społecznej i równego traktowania.
Czy błąd organu rentowego, polegający na zastosowaniu niekonstytucyjnego przepisu, uzasadnia wypłatę wyrównania świadczenia za okres 3 lat wstecz od daty złożenia wniosku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uznał, że w sprawie nie wystąpił błąd organu rentowego w rozumieniu art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy emerytalnej, a podstawą wznowienia postępowania była nowa okoliczność (wyrok TK). W związku z tym, brak jest podstaw do wypłaty wyrównania za okres 3 lat wstecz.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny odwołał się do art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym wznowienie postępowania następuje w przypadku ujawnienia nowych okoliczności. Uznał, że nieuwzględnienie przez organ rentowy obowiązującego standardu konstytucyjnego, potwierdzonego późniejszym wyrokiem TK, stanowi taką nową okoliczność, a nie błąd organu. W konsekwencji, nie można zastosować art. 133 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, który dotyczy wyrównania w przypadku błędu organu.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. H. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (12)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis ten, w zakresie w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń przed 6 czerwca 2012 r., został uznany za niezgodny z Konstytucją RP. Sąd Apelacyjny ograniczył jego zastosowanie do okresu po 31 grudnia 2012 r.
ustawa emerytalna art. 114 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku ujawnienia nowych okoliczności, w tym nieuwzględnienia standardu konstytucyjnego potwierdzonego wyrokiem TK.
Pomocnicze
k.p.c. art. 148 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwienie rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do uwzględnienia odwołania i zobowiązania organu rentowego do przeliczenia świadczenia.
ustawa emerytalna art. 133 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa zasady wypłaty wyrównania w przypadku błędu organu rentowego, który nie miał zastosowania w tej sprawie.
k.p.c. art. 387 § 2 § 1 pkt 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przyjęcia ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 387 § 2 § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do przyjęcia rozważań prawnych sądu pierwszej instancji.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonego wyroku.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do oddalenia apelacji.
ustawa emerytalna art. 24
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy obliczania emerytury powszechnej.
ustawa emerytalna art. 26
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy ustalania wysokości emerytury.
ustawa emerytalna art. 103 § 3
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Dotyczy zawieszenia wypłaty emerytury.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej narusza zasadę zaufania do państwa i prawa. • Ubezpieczony nabył prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie przepisu pomniejszającego emeryturę powszechną. • Wyroki TK i SN wskazują na potrzebę ochrony ubezpieczonych przed negatywnymi skutkami zmian prawnych wprowadzonych po nabyciu praw.
Odrzucone argumenty
Wyrok TK nie został opublikowany, co uniemożliwia jego stosowanie. • Sąd nie może tworzyć norm prawnych, powinien stosować obowiązujące przepisy. • Organ rentowy nie popełnił błędu, stosując obowiązujący przepis. • Brak podstaw do wypłaty wyrównania za okres 3 lat wstecz. • Pełne zniesienie pomniejszenia emerytury powszechnej naruszałoby zasadę sprawiedliwości społecznej i równego traktowania.
Godne uwagi sformułowania
niekonstytucyjny przepis • swoistą pułapkę dla obywatela • zasada zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa • zasada lojalności państwa względem obywatela • zasada sprawiedliwości społecznej i równego traktowania • mechanizm emerytalnego "perpetuum mobile"
Skład orzekający
Urszula Iwanowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście zasady zaufania do państwa i prawa, ograniczenia stosowania niekonstytucyjnych przepisów, zasady sprawiedliwości społecznej oraz możliwości przeliczenia emerytur."
Ograniczenia: Ograniczenie przeliczenia do okresu do 31 grudnia 2012 r. ze względu na możliwość reakcji ubezpieczonego na zmiany prawne po tej dacie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z emeryturami i interpretacją przepisów przez Trybunał Konstytucyjny, co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wielu obywateli.
“Emerytura przeliczona po latach: Sąd Apelacyjny ograniczył skutki wyroku TK dla ZUS.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.