III AUa 174/25Przeliczenie emerytury pomniejszenie kwot wcześniejszych 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Apelacyjny dotyczyła apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Okręgowego, który przyznał ubezpieczonej E.W. prawo do przeliczenia emerytury powszechnej z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Przepis ten nakazuje pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na wyrokach Trybunału Konstytucyjnego, uznając, że art. 25 ust. 1b jest niezgodny z Konstytucją w odniesieniu do osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie tego przepisu. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację, podzielił ustalenia faktyczne i co do zasady rozważania Sądu Okręgowego dotyczące niekonstytucyjności przepisu. Jednakże, sąd odwoławczy uznał, że ubezpieczona, urodzona w 1960 roku, która nabyła prawo do emerytury wcześniejszej w 2008 roku, a powszechny wiek emerytalny osiągnęła w 2020 roku, powinna była mieć świadomość konsekwencji pobierania wcześniejszej emerytury po wejściu w życie art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej (1 stycznia 2013 r.). Sąd Apelacyjny podkreślił, że w przeciwieństwie do kobiet z rocznika 1953, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny przed wejściem w życie przepisu, ubezpieczona miała możliwość zareagowania na zmiany prawne, np. poprzez zawieszenie wypłaty emerytury wcześniejszej. Z tego względu, Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego, zobowiązując ZUS do przeliczenia emerytury E.W. bez pomniejszenia podstawy jej obliczania o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych za okres do 31 grudnia 2012 r. W pozostałym zakresie apelacja organu rentowego została oddalona, a odwołanie ubezpieczonej w pozostałej części oddalone. Sąd Apelacyjny uznał, że nie wystąpił błąd organu rentowego uzasadniający wypłatę wyrównania za okres 3 lat wstecz, a podstawą do wznowienia postępowania była nowa okoliczność w postaci orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście konstytucyjności i zasad sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza w odniesieniu do osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie przepisu.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonej, która miała możliwość zareagowania na zmiany prawne po publikacji ustawy nowelizacyjnej. Konieczność indywidualnej oceny sytuacji każdego ubezpieczonego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, który nakazuje pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych, jest zgodny z Konstytucją RP, w szczególności z zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadą sprawiedliwości społecznej, w odniesieniu do osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie tego przepisu, a powszechny wiek emerytalny osiągnęły po jego wejściu w życie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uznał, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niezgodny z Konstytucją w odniesieniu do osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed 1 stycznia 2013 r., a powszechny wiek emerytalny osiągnęły po tej dacie, jeśli nie miały możliwości zareagowania na zmiany prawne. Jednakże, w przypadku ubezpieczonej, która miała taką możliwość, zastosowanie przepisu zostało ograniczone do okresu po 31 grudnia 2012 r., aby zachować zasadę sprawiedliwości społecznej i równego traktowania.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny oparł się na orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, które wskazywały na niekonstytucyjność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w odniesieniu do osób, które nie mogły przewidzieć negatywnych skutków prawnych decyzji o przejściu na wcześniejszą emeryturę. Jednakże, w przypadku ubezpieczonej, sąd odwoławczy uznał, że miała ona możliwość zareagowania na zmiany prawne po publikacji ustawy nowelizacyjnej i wejściu w życie art. 25 ust. 1b, co uzasadniało ograniczenie stosowania zasady braku pomniejszenia do okresu do końca 2012 roku, aby nie naruszyć zasady sprawiedliwości społecznej i równego traktowania innych ubezpieczonych.
Czy błąd organu rentowego lub nowa okoliczność uzasadnia wypłatę wyrównania emerytury za okres 3 lat wstecz od daty złożenia wniosku o przeliczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Apelacyjny uznał, że w sprawie nie wystąpił błąd organu rentowego, który uzasadniałby wypłatę wyrównania świadczenia za okres 3 lat wstecz. Podstawą do wzruszenia decyzji był art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej (nowa okoliczność w postaci nieuwzględnienia standardu konstytucyjnego), co nie skutkowało obowiązkiem wyrównania za okres 3 lat wstecz.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny odwołał się do orzecznictwa, które traktuje orzeczenie Trybunału Konstjonalizujące przepis jako nową okoliczność w rozumieniu art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej, a nie błąd organu rentowego. W związku z tym, zastosowanie znalazły ogólne zasady dotyczące ustalania świadczeń od miesiąca złożenia wniosku, a nie z mocą wsteczną za 3 lata.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. W. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim dotyczy osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed 1 stycznia 2013 r., a powszechny wiek emerytalny osiągnęły po tej dacie i nie miały możliwości zareagowania na zmiany prawne. W przypadku ubezpieczonej, zastosowanie przepisu zostało ograniczone do okresu po 31 grudnia 2012 r.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, zasada sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 67 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do zabezpieczenia społecznego.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa prawna do wzruszenia prawomocnej decyzji w przypadku ujawnienia nowych okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. W tym przypadku, nową okolicznością było nieuwzględnienie przez organ rentowy obowiązującego standardu konstytucyjnego potwierdzonego orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego.
ustawa emerytalna art. 133 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis dotyczący okresu, za który przysługuje wyrównanie świadczenia w przypadku błędu organu rentowego. Sąd Apelacyjny uznał, że nie wystąpił błąd organu rentowego, a jedynie nowa okoliczność, co wykluczyło zastosowanie tego przepisu w zakresie wyrównania za okres 3 lat wstecz.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy.
k.p.c. art. 477 § 14 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia odwołania w pozostałym zakresie.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do oddalenia apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest niezgodny z Konstytucją w odniesieniu do osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed jego wejściem w życie i nie miały możliwości przewidzenia jego negatywnych skutków. • Naruszenie zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasady sprawiedliwości społecznej. • Ubezpieczona znalazła się w sytuacji analogicznej do kobiet z rocznika 1953, wobec których TK orzekł o niekonstytucyjności przepisu.
Odrzucone argumenty
Art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jest obowiązującym przepisem prawa i powinien być stosowany. • Brak błędu organu rentowego przy wydawaniu decyzji. • Ubezpieczona miała możliwość zareagowania na zmiany prawne po publikacji ustawy nowelizacyjnej i wejściu w życie art. 25 ust. 1b. • Pełne uwzględnienie wniosku o przeliczenie bez pomniejszenia o kwoty pobrane po 1 stycznia 2013 r. naruszałoby zasadę sprawiedliwości społecznej i równego traktowania.
Godne uwagi sformułowania
swoistą pułapką legislacyjną • zasada zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa • zasada sprawiedliwości społecznej • mechanizm emerytalnego "perpetuum mobile" • niekonstytucyjność rozstrzygnięć względem rocznika 1953
Skład orzekający
Urszula Iwanowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej w kontekście konstytucyjności i zasad sprawiedliwości społecznej, zwłaszcza w odniesieniu do osób, które nabyły prawo do emerytury wcześniejszej przed wejściem w życie przepisu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ubezpieczonej, która miała możliwość zareagowania na zmiany prawne po publikacji ustawy nowelizacyjnej. Konieczność indywidualnej oceny sytuacji każdego ubezpieczonego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu emerytalnego i interpretacji przepisów przez pryzmat Konstytucji, co jest interesujące dla szerokiego grona odbiorców, nie tylko prawników.
“Emerytura z "pułapki legislacyjnej": Sąd Apelacyjny ograniczył skutki niekonstytucyjnego przepisu ZUS.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.